Khi lương, thu nhập đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu, thì người lao động mới có thể toàn tâm, toàn trí phục vụ doanh nghiệp (DN). Bởi vậy, tăng lương không phải để ép DN gồng mình thêm chi phí đầu vào, mà để có được nguồn nhân lực tốt nhất phục vụ sản xuất , kinh doanh.

Người lao động còn khó khăn

Lương thấp, không đủ trang trải cuộc sống tối thiểu, nên công nhân lao động (CNLĐ) ở các DN đều muốn tăng ca để có thêm thu nhập. Tuy nhiên, sau khi làm tăng ca, tăng giờ, nhiều hộ gia đình CNLĐ vẫn khó bảo đảm mức sống tối thiểu.

Anh Nguyễn Văn Quỳnh, công nhân (CN) Công ty TNHH giầy ATHENA, Khu công nghiệp (KCN) Tam Điệp, thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình chia sẻ: Lương khởi điểm của một CN thử việc ở công ty tôi là 128.000 đồng/công/tám tiếng. Sau thử việc, người lao động (NLĐ) được tăng không đáng kể, chỉ 2.000 đồng/công. Tính ra, người có thâm niên nhất cũng chỉ đạt 145.000 đồng/công. Như tôi, nếu tăng ca hết mức, làm thêm cả chủ nhật, thu nhập cả tháng mới được hơn năm triệu đồng. Nhà ở chưa có, hai vợ chồng phải đi thuê, cộng với tiền học của con, tiền chi tiêu gia đình…, nên rất vất vả.

Lương CN ở Công ty TNHH Canon được coi là khá cao so mặt bằng chung ở KCN Quế Võ, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Trung bình, lương CN mới vào làm khoảng 5,6 triệu đồng. Cứ sáu tháng, NLĐ được tăng lương khoảng 100.000 đồng, NLĐ lâu năm sẽ có thu nhập cao hơn. Tuy nhiên, như CN Nguyễn Thu Hoài cho biết: Tiền thuê nhà và điện, nước mất 2,5 triệu đồng/tháng; tiền sữa, bỉm cho con và sinh hoạt phí của mẹ chồng cùng hai vợ chồng hằng tháng đều đặn khoảng sáu triệu đồng. Còn được khoảng… hai triệu đồng dành cho xăng xe, điện thoại… của hai vợ chồng… Tháng nào khéo chi cũng tạm đủ, chẳng may tháng nào con ốm đau là mất thêm tiền triệu, phải vay bạn bè. “Nói chung, được đồng nào hết đồng đó, hết tháng là cũng hết tiền, ngóng đến kỳ nhận lương. Chưa bao giờ vợ chồng tôi có tiền triệu tích lũy trong nhà”, chị Hoài nói.

Người lao động còn khó khăn trong việc bảo đảm mức sống tối thiểu.

Những câu chuyện kể trên đang là thực tế của nhiều gia đình CNLĐ. Theo điều tra mới nhất về thu nhập, đời sống của CNLĐ trong các DN năm 2017 do Viện Công nhân và Công đoàn (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam – LĐLĐ VN) thực hiện trong tháng 3 và 4-2017 tại 14 tỉnh, thành phố và các cơ sở thuộc ba công đoàn ngành công thương, khoáng sản và nông nghiệp, thì việc tăng lương tối thiểu năm 2017 còn thấp, chưa đáp ứng mong muốn của số đông CNLĐ. Cụ thể: 1,8% số CNLĐ cho biết mức điều chỉnh lương tối thiểu năm 2017 là cao; 42,9% CNLĐ cho là phù hợp và 55,3% CNLĐ cho là còn thấp. Ý kiến của các đại biểu tham dự các cuộc tọa đàm tại các tỉnh, ngành có tỷ lệ tương ứng là: 3,9%, 50,8% và 45,4%. Qua lấy ý kiến của CNLĐ và cán bộ Đảng, chính quyền, đoàn thể ở tỉnh cho thấy: Hầu hết ý kiến đều đề nghị Chính phủ sớm điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng đáp ứng 100% mức sống tối thiểu của CNLĐ thì mới bảo đảm cuộc sống.

PGS,TS Vũ Quang Thọ, Viện trưởng Công nhân và Công đoàn thông báo: Qua điều tra, chỉ có 16,1% số CNLĐ cho biết, họ có dư dật và tích lũy; 51,3% vừa đủ trang trải cuộc sống và 20,6% cho biết phải chi tiêu tằn tiện, kham khổ; còn 12% thu nhập không đủ sống. Như vậy, có gần 84% số CNLĐ phải sống trong điều kiện rất khó khăn, thiếu thốn. Thực tế này cũng lý giải tại sao phần lớn CNLĐ muốn tăng ca để thêm thu nhập. Điều tra của Viện cho thấy, tỷ lệ CNLĐ muốn làm thêm giờ hơn nữa so với mức hiện đang làm ở DN là khá cao. Cụ thể, ở DN có vốn đầu tư nước ngoài là 46,9%; ngành dệt may-da giày là 40,5%; ngành điện-điện tử là 48,5% và chế biến-chế tạo là 47%.

Nguyên nhân chính, theo PGS Thọ là CNLĐ cần và buộc phải làm thêm giờ để đủ chi tiêu tằn tiện, thêm thu nhập để trả tiền nhà, điện, nước, lo cho con học tập, chữa bệnh… Đặc biệt, đối với những gia đình CNLĐ đang phải nuôi con nhỏ hoặc phải đỡ đần cha mẹ… thì cuộc sống khá kham khổ, phải sử dụng các sản phẩm-dịch vụ rẻ tiền, kém an toàn… mới tạm đủ sống. “CNLĐ khó có thể nghĩ tới việc hưởng thụ văn hóa, giải trí tinh thần – nếu phải trả tiền. Có thể khẳng định, đây là những giới hạn cuối cùng của thu nhập và chi tiêu của một con người”, PGS Thọ nhấn mạnh.

Lương tối thiểu có bằng mức sống tối thiểu?

Ngày 27-7 vừa qua, Hội đồng tiền lương Quốc gia họp phiên đầu tiên bàn về mức tăng lương tối thiểu vùng năm 2018. Dựa trên những căn cứ và kết quả khảo sát, Tổng LĐLĐ VN đề xuất mức tăng 13,3% (tăng từ 370.000 đồng -450.000 đồng). Trong khi đó, Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) – đại diện cho giới chủ cho rằng DN đang phải cạnh tranh gay gắt, sản xuất thu hẹp, nên đề xuất mức tăng dưới 5%.

Tại cuộc họp, Bộ phận kỹ thuật Hội đồng đưa ra ba phương án: Phương án một: Điều chỉnh bù mức tăng CPI (4%) và tăng thêm 1% theo mức tăng năng suất lao động. Theo đó, lương tối thiểu năm 2018 tăng trung bình 5% (từ 130.000 -180.000 đồng). Phương án hai: Điều chỉnh bù mức tăng CPI (4%) và tăng thêm 2% theo mức tăng năng suất lao động. Theo đó, lương tối thiểu năm 2018 tăng trung bình 6% (từ 160.000 – 220.000 đồng). Và phương án ba: Điều chỉnh bù mức tăng CPI (4%) và tăng thêm 2,8% theo mức tăng năng suất lao động. Theo đó, lương tối thiểu năm 2018 tăng trung bình là 6,8% (từ 180.000 – 250.000 đồng).

Về vấn đề này, ông Lê Đình Quảng, Phó Trưởng ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ VN) cho rằng: Đề xuất mức tăng 13,3% dựa vào ba căn cứ: Thứ nhất, theo quy định của pháp luật (Điều 90, 91 Bộ Luật Lao động có hiệu lực từ năm 2013), nhưng do điều kiện kinh tế, xã hội và khả năng của DN chúng ta đã chưa thực hiện đúng lộ trình theo quy định của pháp luật. Vì vậy, chúng tôi muốn kết thúc lộ trình, đến năm 2018, mức lương tối thiểu phải đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu của NLĐ. Thứ hai, căn cứ vào điều kiện kinh tế, xã hội, năm 2017 nền kinh tế của Việt Nam có nhiều khởi sắc, GDP dự kiến năm 2017 tăng khoảng 6,7%, năng suất của NLĐ thời gian gần đây tăng đáng kể (bình quân hàng năm tăng hơn 5%); chỉ số CPI dự kiến năm 2017 cũng trên 5%. Đáng lưu ý, số DN thành lập mới là hơn 50.000 DN, gần 20.000 DN đã quay lại hoạt động, tạo ra hơn 500.000 việc làm mới… Điều kiện kinh tế, xã hội có bước phát triển thì CNLĐ – những người trực tiếp làm ra sản phẩm cũng cần được hưởng thành quả do điều kiện kinh tế, xã hội mang lại. Thứ ba, là đời sống của CNLĐ còn gặp khó khăn.

Cũng theo ông Quảng, lương tối thiểu của Việt Nam hiện ở mức thấp nhất trong khu vực, chỉ cao hơn Mianma, Indonesia. Bên cạnh đó, tiền lương tối thiểu của Việt Nam nằm ở mức khoảng 50% tiền lương trung bình, trong đó theo khuyến nghị của quốc tế, tiền lương tối thiểu tốt nhất nằm ở mức 40-60% tiền lương trung bình.

Bảo vệ quan điểm cần phải tăng lương tối thiểu ở mức 13,3%, PGS Thọ cho biết: Chúng tôi đã tiến hành khảo sát và thấy đời sống của NLĐ còn khó khăn. So với nhu cầu sống tối thiểu của CNLĐ, chúng tôi tính cần bù đắp mức lương tối thiểu tăng khoảng 21%. Năm 2017, chúng ta đã tăng 7,3%, như vậy vẫn còn thiếu hụt khoảng 14% nữa so với đời sống tối thiểu của CNLĐ. “Tăng lương không phải là để ép DN gồng mình thêm chi phí đầu vào, mà để giúp DN có được nguồn nhân lực tốt nhất phục vụ cho công việc sản xuất, kinh doanh của mình. Khi lương, thu nhập đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu, thì NLĐ mới có thể toàn tâm, toàn trí phục vụ DN”, PGS Thọ phân tích.

“Nếu đạt được mức tăng lương 13,3% thì đồng nghĩa lương tối thiểu đã ngang bằng mức sống tối thiểu. Chúng tôi đề xuất với Hội đồng tiền lương Quốc gia: cố gắng trong năm 2018 phải đạt được mức lương tối thiểu ngang bằng mức sống tối thiểu. Nếu giải quyết được trong năm 2018 thì sẽ không còn đặt ra trong năm 2019 nữa. Nếu không, chúng tôi sẽ còn tiếp tục theo đuổi đến khi nào tăng lương bảo đảm được đời sống tối thiểu của CNLĐ”, PGS Vũ Quang Thọ khẳng định.

Theo kết quả điều tra về thu nhập, đời sống của CNLĐ trong các DN năm 2017 của Viện Công nhân và Công đoàn vừa thực hiện, có tới 32,5% số CNLĐ thường xuyên có bức xúc liên quan đến nơi làm việc. Trong nhóm năm vấn đề bức xúc nhất thì số công nhân bức xúc về tiền lương, phúc lợi thấp so với công sức bỏ ra vẫn dẫn đầu, chiếm 46%; làm việc quá mệt mỏi, căng thẳng: 37,2%; những vướng mắc về quyền lợi không được giải quyết: 31,2% và lần lượt tiếp theo là thiếu bảo đảm về an toàn vệ sinh lao động (19,8%) và thiếu tôn trọng CNLĐ (18,3%).
Nguồn Báo Thời Nay ĐT
Dương Thanh Minh đăng bài