THI VŨ

Ngày thơ Việt Nam 2017. Ảnh: HOÀNG HOA

Dường như đang có mâu thuẫn khi không thật sự có những tên tuổi tác giả, tác phẩm nổi bật, tạo thành điểm nhấn cho thơ. Trên cấp độ tập thơ, năm 2017, với quan sát của cá nhân người viết bài này, không có tác phẩm tạo được tiếng vang.

Nhìn lại những tập thơ đã ra mắt bạn đọc, có thể thấy, “Dương Tường thơ” là tuyển tập một đời sáng tạo “con âm” với thi pháp “âm bồi” được xem là cống hiến cho thơ của Dương Tường. Người ta ghi nhận Dương Tường ở nỗ lực sống với thơ thay vì những giá trị mới mẻ mà ông mang đến. Bởi dù sao, những cách tân của ông cũng đã dần quen thuộc trong đời sống thơ Việt mấy chục năm qua.

Với Trần Ngọc Mỹ, “Bài thơ vỗ cánh” đã mang theo những ưu tư, xúc cảm cùng trái tim khao khát yêu thương của một người phụ nữ, một người mẹ. Hoàng Thụy Anh khá mềm mại, nữ tính nhưng cũng rạo rực đầy quyết liệt trong tình yêu với “Người đàn bà sinh ra từ mưa”. Đặng Thiên Sơn cùng với “Trong hố cầu thang” mang đến cho công chúng những suy tư và xúc cảm về thế giới cá nhân lọt giữa không gian đô thị chật hẹp và khát vọng được bay lên, thoát ra cùng thơ ca. Lu với “Sự đã rồi anh ngồi anh hát” vẫn tiếp tục mạch thơ từ “Lấp kín một lặng im” trước đó của anh. Đỗ Thượng Thế với những ngưng đọng trong thời gian, làm đầy lên những cảm giác về đời sống “Dưới tấm trần rỉ mưa”. Phương Uy với “Bụi của giấc mơ” mang đến những khuôn mặt khác nhau, những tâm tính khác biệt từ bản thể. Thơ Phương Uyên là nơi những phức cảm đời sống và thân phận được hé lộ. Từ những ám ảnh về bản thể, Nguyễn Thị Thúy Hạnh với “Di chữ” đã phục hoạt trong thế giới chữ của mình những thân phận Người – Chữ/Chữ – Người. Cuối năm 2017, Huyền Thư ra mắt “Nhớ rất nhiều là nhớ được bao nhiêu”. Cô đang là sinh viên ngành quy hoạch đô thị tại New Zealand và đã đoạt giải thưởng của Trung tâm Văn bút Trường đại học Victoria. Thơ Huyền Thư nhẹ nhàng, thể hiện nỗi nhớ quê hương, đất nước, nhớ Hà Nội, những rung cảm trong tình yêu đôi lứa,… Giữa tháng 12-2017, Nguyễn Phong Việt ra mắt tập thơ “Sao phải đau đến vậy”. Tập thơ này vẫn tiếp nối tinh thần của các tập trước khi Nguyễn Phong Việt gợi lên những rung cảm của tuổi trẻ về cuộc đời, những vết đau, những hạnh phúc, mong manh, gần gụi, xa xôi. Với 5.000 bản cho lần in đầu, đây vẫn là tập thơ có số lượng phát hành lớn hàng đầu ở Việt Nam…

Các tập thơ nêu trên chỉ là một phần nhỏ trong quan sát, trải nghiệm của người viết. Nhưng sự thật, chúng ta vẫn cần nhiều hơn những điểm số từ sự đánh giá nghiêm cẩn của các nhà phê bình và công chúng rộng rãi. Năm qua, trên bình diện tập thơ, từ góc quan sát của cá nhân người viết, thật khó để chỉ ra cái tên nào thuyết phục về chất lượng nghệ thuật cho hạng mục thơ. Điểm sáng đáng chú ý nhất là giải thưởng Cikada của Vương quốc Thụy Điển trao cho nhà thơ Mai Văn Phấn. Tuy nhiên, đây cũng là giải thưởng được trao dựa trên thành tựu của cả sự nghiệp thơ Mai Văn Phấn.

Phải khẳng định lại, chúng ta có một con số rất lớn các tác phẩm (tập thơ, chùm thơ, bài thơ) được in ấn, xuất bản – hàng vạn bài. Đằng sau những con số thống kê hay so sánh là câu chuyện về tiến trình phát triển của thơ trữ tình Việt Nam, quan niệm về giá trị của nhà thơ và công chúng, hệ mỹ học của thời đại, trách nhiệm xã hội và nghệ thuật của các bên tham gia vào chuỗi sản xuất – phân phối – tiêu thụ thơ là điều đáng bàn hơn. Dường như, việc in ấn, xuất bản quá dễ dàng, cùng với tâm lý trọng danh, thị hiếu dễ dãi hoặc thờ ơ của công chúng… đã trở thành điều kiện thuận lợi cho nhiều ấn phẩm thơ với chất lượng nghệ thuật thấp ra đời.

Trong một nghiên cứu trước đây, chúng tôi đã chỉ ra thơ Việt Nam đang thừa văn bản thơ mà thiếu thi phẩm, thừa người làm thơ mà thiếu thi sĩ. Nếu hiểu, thơ là thân phận, là đời sống ngụ nơi ý tình, câu chữ, nhịp điệu thì điều chúng ta cần là những dấu ấn để văn học, văn hóa và lịch sử nhắc đến 2017 như một điểm nhấn trên vòng quay bất tận, vô thường của thời gian. Câu chuyện thơ ca của năm 2017, xem ra cũng là câu chuyện chung của thơ Việt đương đại.

Nguồn: Nhandan.com.vn

Lê Thị Hồng Nhung đăng bài