Tôn Vinh Văn Hoá Đọc

Text size
  • C? ch? l?n
  • C? ch? m?c ??nh
  • C? ch? nh?
Trang chủ >>> Văn học Trẻ

"Nắng từ quê mẹ" - món quà của “Người nhà quê”

"Nắng từ quê mẹ" là tập thơ chung của 35 tác giả sinh hoạt trong nhóm tác giả “Người nhà quê” vừa cho ra mắt độc giả Việt. “Người nhà quê” là nhóm tác giả những người yêu thơ xa nhà, với tình cảm tha thiết dành cho quê hương.

Tập thơ "Nắng từ quê mẹ" gồm 100 bài với các chủ đề đa dạng, đậm nét văn hoá làng quê, được cấu trúc thành 5 phần có sự kết nối với nhau: Tuổi thơ, Những ngày tha hương, Trở về, Làng quê và Duyên phận. Các tác giả không đăng chùm thơ của mình liền nhau mà được đưa vào mạch thơ xuyên suốt với một sợi chỉ vô hình giúp cho người đọc đi qua những dấu mốc trải nghiệm cuộc đời.

Đọc "Nắng từ quê mẹ", độc giả có thể gặp những câu thơ trong trẻo về ngày thơ ấu như: "Thôi chào nhé những bông dâm bụt đỏ/Tuổi ấu thơ mẹ hái dưới hiên nhà" (Nồng Nàn Phố); hay những vần thơ mênh mang nỗi nhớ nhà, nhớ mẹ ở phương xa: "Con đi suốt cả thời thơ dại/ Nên mỗi mùa lúa chín thơm hương/ Lại nhớ mẹ lưng còng cấy hái/ Da nhuộm bùn và áo pha sương" (Chánh Bùi)…

Nếu ở phần “Trở về” là hành trình tìm lại ngày xưa, thì “Làng quê” chính là những gì đang hiện hữu: "Về quê chẳng thấy... ồ không/ Về quê là để mình trông thấy mình". Không chỉ là cảm xúc, người đọc sẽ được trải nghiệm cuộc sống nông thôn qua những hình ảnh rất đắt giá về cảnh vật, con người, những sinh hoạt hàng ngày nơi ấy.

"Nắng từ quê mẹ" thật ra không phải là cuốn thơ tình, bởi tình yêu đôi lứa vẫn chỉ là một phần trong những tình cảm khác. Tuy nhiên, “Duyên phận” là phần đặc sắc nhất và cũng là dấu ấn cuối cùng cho tập thơ. Không chỉ có hình ảnh, cảm xúc, “Duyên phận” còn chứa đựng những tư tưởng, triết lý rất nhẹ nhàng của các tác giả. Đặc biệt, những triết lý tôn giáo cũng được đưa vào một cách khéo léo.

Thơ của “Người nhà quê” không mới về thể loại hay ngôn ngữ nhưng vẫn có thể chuyển tải được vẻ đẹp của tứ thơ mộc mạc, lời thơ giản dị, chân chất, nhạc tính du dương. Tập thơ dễ đọc, dễ cảm nhưng không dễ dãi. Đó là sự chắt lọc của những cảm xúc, suy tư chân thật và được viết ra với một tình cảm gửi gắm tới quê nhà và những người thân yêu nơi làng quê dù còn hay mất.

Sau khi có buổi ra mắt sách tại Hà Nội vào cuối tuần qua, nhóm tác giả “Người nhà quê” sẽ tiếp tục có buổi giao lưu gặp gỡ độc giả TP Hồ Chí Minh và Hải Phòng vào cuối tháng 3-2017.

T.Minh

GIỚI THIỆU TẬP THƠ “TỰ DO” CỦA NHÀ THƠ HOÀNG XUÂN TUYỀN

GIỚI THIỆU TẬP THƠ “TỰ DO” CỦA NHÀ THƠ HOÀNG XUÂN TUYỀN

Nhà thơ Hoàng Xuân Tuyền, SN 1966, Tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Nhân văn Moskva (CHLB Nga), hội viên Hội nhà văn Hà Nội, đã in 2 tập thơ, 1 tập truyện ngắn. Tập thơ “Tự do” của anh do NXB, Hội Nhà văn ấn hành 2016, cho thấy một giọng thơ mới mang xu hướng của tâm thức hậu hiện đại với những lát cắt của sự giễu nhại, mong muốn đánh thức những giấc mơ và ẩn ức của con người hôm nay.

THƠ HOÀNG XUÂN TUYỀN

 

ĐỌC CHẾ LAN VIÊN

 

 

Không hình hài

linh hồn biết trú đâu trong dương gian mà hiện hữu?

 

Hình hài đây

Người tìm lại

đây rồi!

 

Thơ mải chơi

ai tiếp lời để gọi

hồn lạc đâu

về nhập

nước non ơi?

 

 

TIẾNG VIỆT TÔI

 

(Bùn ư?Thì tôi viết về Tiếng Việt tôi)

 

Sống

có khi

nụ cười phơi trên sân khấu

giọt nước mắt ẩn sau cánh gà.

 

Không gì lạ.

 

Rồi thì bùn

rồi thì đất

xác thịt rồi là thế

một lần được sinh ra.

Thời gian

rồi gạt tất cả chúng ta khỏi ánh sáng

như bàn tay số phận

gạt những quân cờ

khỏi cuộc chơi.

 

Không gì mới.

 

Dù thế nào

ngày mỗi ngày

vẫn nhớ:

Cha mẹ ta

Tiếng Việt ta

Cho ta hồn vía thịt da làm người.

 

 

 

 

CÓ GÌ MỚI ?

 

 

Kẽo kẹt thời gian

lăn lóc địa cầu.

Chiến tranh có gì mới:

cuồng tín bịt mặt

xả đạn vào tiếng cười con trẻ

nhân danh hư vô.

 

Hỏi chiến tranh có gì để mới

dù chưa cũ bao giờ.

 

 

HÀ NỘI, 2015

 

1.

Chú bé đánh giày

thêm chàng trai đánh giày

thêm ông cụ đánh giày

mép phố.

 

Bà cụ trà chén

thêm cô em trà chén

thêm bé gái trà chén

vỉa hè.

 

Thăng Long

1005 tuổi.

 

2.

Bà cụ trà chén lập cập tập đánh giày.

Chú bé đánh giày

mấy bữa nay

chắc mỏi chân đi

ngồi lì

ngóng khách đánh giày, lóc cóc học bán thêm trà chén.

 

3.

Cuộc sống:

- Tái cấu trúc nghề đánh giày trên phố

đội ngũ gia tăng

độ tuổi hành nghề gia tăng;

- Tái cấu trúc nghề bán trà chén vỉa hè

đội ngũ gia tăng

độ tuổi hành nghề gia giảm.

 

4.

Sự sống:

- Tự tìm đường sống.

 

 

 

RỖNG

 

1.

Hỏi mộ trắng

không tên

tầng tầng tuyết trắng

hỏi mộ đen

không tuổi

lớp lớp đất đen

hỏi những tấm huân chương

những vòng nguyệt quế:

 

- Chính nghĩa là gì ?

- …

Im lặng trống rỗng

trống rỗng hốc nhìn mảnh sọ

lăn lóc mọi chiến hào

trống rỗng

trống rỗng

trống rỗng

như nhau.

 

Trống rỗng -

câu trả lời ngắn gọn

của cái chết.

 

2.

Hỏi người dân ở xứ lúa mì

hỏi người dân ở miền lúa nước

sau cuộc chiến:

  • Chính nghĩa là gì?
  • Định giá đúng cho những giọt mồ hôi.

Sự sống trả lời

ngắn gọn và giản đơn

như thế.

 

3.

Có thể lòng tham, sự đớn hèn, lợi ích nhóm

và cả tính thơ ngây

có câu trả lời trống rỗng dài dòng khác?

 

 

 

LỤC BÁT TỰ DO

 

1.

Tự do nào! Tự do nào!

Tự do ta dắt ta vào miền thơ

Con đường lục bát cam go

Bao con chữ mất tự do thành vè.

 

2.

Tứ mờ mịt, lời lê thê

Nửa phố thị, nửa thôn quê - nửa mùa

Tưởng rằng trí tuệ có thừa

Kỳ tình lú lẫn ngu ngơ đứng đầu.

 

3.

Tự do? Ai bảo sao đâu!

Mỗi dòng mỗi nản, mỗi câu mỗi buồn

Tự do chấp chới cánh chuồn

Một mình một bước một đường một xa.

 

4.

Tự do đây. Tự do mà!

Tự do đáy giếng cũng là tự do?

Trời kia - nắp ấm tròn vo

Hé mắt ếch, cất tiếng ho: - Xin chào!

 

5.

Tự do nào! Tự do nào?

Tự do thét, tự do gào - tự do?

Kiếm tìm lục bát quanh co

Bước cao bước thấp lò dò ta đi.

 

6.

Tự do nhất, tự do nhì

Tự mình mình đã biết gì tự do.

Vần vèo thêm quẩn chân thơ

Non tay biết đến bao giờ hết non.

 

 

7.

Tự do mất, tự do còn

Tự do dựa dẫm héo mòn tự do.

Ý gầy guộc, nghĩa ốm o

Lo trâu sứt sẹo, sợ bò trắng răng.

 

8.

Tự do cây - ngát hương xanh

Tự do ta - ngọt đầu cành chiêm bao.

Tự do! Nào tự do nào!

Tự ta chọn, tự mình trao cho mình.

 

9.

Tràng giang đại hải linh tinh

Đương đà lục bát, bất thình lình ... tự do

Ta tự do - Thơ tự do!

 

 

QUÝ KHÁCH

 

Chợ vùng cao

mua vo và bán quạ

gà tính con, rau đếm mớ

bao đời.

 

- Xin được tự giới thiệu:

tôi là cân - cái cân

đến từ viễn xứ,

cân - văn minh

sáng tạo của loài người.

 

- Welcome Mr.cân!

Đại diện văn minh!

Lên chơi chợ mình

cái bụng mày vui chứ?

Vui thì:

rượu ba bát

thịt ba bát

xôi ba bát.

Cái bụng vui

phiên chợ sau cân lên chơi

cân nhé!

Chợ vùng cao

Xin kính chào

quý khách - Mr.cân!

 

 

KHÁC                                      KHÁC BIỆT

Nửa vòng trái đất bên kia

Người ta vắt tay lên trán

Hỏi:

- Vì sao táo rụng xuống đất

Mà không rụng vút lên trời?

 

 

Nửa vòng trái đất bên này

Người mình vắt tay lên trán

Hỏi:

- Sung sẽ rụng chỗ nào nhỉ

Để miệng há trúng điểm rơi?

 

Khác biệt của bao khác biệt

Bắt đầu chỉ bấy nhiêu thôi.

 

 

 

GIÓ

 

(Đêm 30, mất điện)

 

 

Trời có định hướng đâu,

gió cứ mát

Định hướng gió một mình

- anh chàng quạt

Núi rỗng ruột

và sông trơ thổ địa

Thương gió trời

bát ngát

tự do

hoang.

 

 

 

TÌM VỀ THUNG LŨNG TRĂNG

 

 

(Có khi sói ăn thịt sói,

sói ăn thịt người.

Lại có khi người ăn thịt người,

người ăn thịt sói).

 

Thung lũng loang đầm ánh trăng

Cho sói hát bài ca cũ

Câu hát thấm từ giòng sữa

Ấm nồng trong bầu máu hoang

 

Tới chiều thịt nát xương tan

Tiếng hát một đời của sói

Tưới lên cơn khát đồng loại

Là đây cuộc chơi cuối cùng

 

Âm u sói hát lên trăng

Tiếng thương như nai lạc mẹ

Chợt khi bình minh chớm hé

Là lúc tiếng sói vừa cầm.

 

Ra mắt bộ sách giúp trẻ khám phá thế giới

Ra mắt bộ sách giúp trẻ khám phá thế giới

Ngày 10-3, Nhà xuất bản (NXB) Kim Đồng ra mắt bộ sách giúp trẻ em dễ dàng khám phá các kiến thức khoa học dưới dạng thẻ học tập thông minh.

Bộ sách dưới dạng thẻ học tập thông minh giúp trẻ dễ dàng học tập khám phá thế giới.

Thẻ học tập thông minh gồm 4 bộ được cấu tạo giống như một trò chơi hỏi đáp thú vị. Mỗi bộ thẻ tập trung một đề tài, đó là: Khủng long, Thời tiền sử, Động vật nuôi, Nước. Mỗi hộp bao gồm 50 thẻ học tập có thể cầm gọn trong lòng bàn tay, mặt trước có hình ảnh con vật, hiện tượng, sự vật đi kèm 3 câu hỏi tương ứng với 3 cấp độ dễ, trung bình, khó. Mặt sau của thẻ học tập là câu trả lời tương ứng với từng cấp độ và một hộp thông tin bổ sung để em có thể biết thêm, nhớ kỹ về nhân vật, hiện tượng đó.

Thẻ học tập thông minh được soạn cho các độc giả từ 9 tuổi trở lên. Bộ thẻ này sẽ giúp trẻ em học tập theo hình thưc mới, như một trò chơi thách thức trí thông minh, khả năng hiểu biết, tìm hiểu thế giới của bản thân.

Bộ thẻ học thông minh này có nguồn gốc từ Pháp, và được các dịch giả Việt Nam biên dịch lại. Khi bộ thẻ này được giới thiệu tại Trung tâm Văn hóa Pháp đã thu hút sự quan tâm của nhiều phụ huynh và em nhỏ. 

Bà Đỗ Thị Minh Nguyệt, phụ trách phòng sách của Trung tâm Văn hóa Pháp cho biết, đây là bộ sách không chỉ tốt về nội dung mà còn có sự mới mẻ trong cách thức thể hiện, giúp trẻ em có thể nuôi dưỡng cảm thụ về thẩm mỹ, để các em yêu thích các môn học xã hội, khám phá thế giới. Đó là lý do mà Trung tâm Văn hóa Pháp quyết định cùng NXB Kim Đồng giới thiệu tới độc giả.
Hoàng Lân

Sự đọc bình dân tiểu thuyết ngôn tình

Sự đọc bình dân tiểu thuyết ngôn tình

1. Sự ảnh hưởng và phổ biến mạnh mẽ của tiểu thuyết ngôn tình tại Việt Nam hiện nay là một hiện tượng đang gây ra những ý kiến trái chiều. Đa số ý kiến dựa trên các tiêu chuẩn văn học hàn lâm cho rằng đây là một hiện tượng tiêu cực của thị hiếu văn học, một số ý kiến khác căn cứ trên điểm nhìn về sự tồn tại của văn hóa thông tục, văn hóa bình dân cho rằng đây là hiện tượng bình thường, thể hiện những thị hiếu khác nhau của người đọc. Những ý kiến này gợi nên vấn đề về sự đọc tiểu thuyết ngôn tình: Tiểu thuyết ngôn tình tác động đến người đọc như thế nào? Đâu là nguồn gốc của sức hấp dẫn mà tiểu thuyết ngôn tình đem đến cho người đọc?

Góp phần trả lời câu hỏi trên, bài viết lựa chọn phạm vi xem xét sự đọc trong các nhóm, hội, các fanpage của người đọc các văn bản ngôn tình trên facebook. Bài viết sử dụng cách thức đối chiếu quan niệm về “sự đọc bình dân” của Henry Jenkins và Tony Bennett làm cơ sở cho tiến trình phân tích, đồng thời sử dụng phương pháp phân tích nội dung đối với các loại hình văn bản khác nhau trên facebook biểu hiện cho sự đọc.

2. Các fanpage của tiểu thuyết ngôn tình trên facebook phát triển ngày một phong phú và đa dạng, có số lượng thành viên đông đảo. Đa số trang có hàng ngàn thành viên, một số trang trên hai mươi ngàn thành viên, cá biệt có những trang hàng trăm ngàn thành viên. Các trang này hoạt động tích cực ở nhiều phương diện, chủ yếu là bình luận, chia sẻ, giới thiệu những bản dịch các tác phẩm tiểu thuyết ngôn tình mới nhất, giới thiệu các phim chuyển thể từ tiểu thuyết ngôn tình, hay sáng tác, minh họa cho tiểu thuyết ngôn tình… Phổ biến nhất là việc trích dẫn các câu, đoạn tiêu biểu của tác phẩm như là một hình thức giới thiệu, bày tỏ sự yêu thích tác phẩm. Thành viên các trang này chủ yếu là các nữ học sinh, sinh viên tuổi từ 16, 17 - 23, 24. Từ những vùng miền khác nhau trên đất nước, họ kết nối với nhau qua internet để cùng thỏa mãn sở thích đọc các tiểu thuyết ngôn tình, cùng chia sẻ mối quan tâm đối với loại hình văn học này. Điều hành các trang là những admin say mê (“cực ghiền”) tiểu thuyết ngôn tình, am tường nhiều kiểu loại, có nhiều thông tin về các tác phẩm mới nhất.

Những lời bộc bạch về tác động của tiểu thuyết ngôn tình đối với người đọc, chủ yếu là những người trẻ tuổi, cho thấy thế giới ngôn tình mở ra cho họ những cơ hội trải nghiệm bản ngã, trải nghiệm tình yêu, cuộc sống. Một thành viên của “Hội yêu mến ngôn tình và soái ca” chia sẻ sau khi đọc Hãy nhắm mắt khi anh đến của Đinh Mặc: “Có lẽ tôi hơi cô độc nên tôi yêu cái tính tự kỉ của lão (Bạc). Có lẽ tôi hay cười nên tôi thấy yêu từng câu nói độc ngôn, loạn ngôn của lão. Và có lẽ tôi cũng biến thái mất rồi nên tôi thích mấy vụ án của lão…”. Một thành viên trong fanpage “Những câu nói hay trong tiểu thuyết ngôn tình” bày tỏ cảm nhận của mình về tác phẩm Đừng nói với anh ấy tôi vẫn còn yêu (Lục Xu): “Đừng nói với anh ấy tôi vẫn còn yêu, đấy là tên truyện mà tôi thích nhất, ấn tượng nhất. Tựa đề này cũng chính là câu nói tôi muốn gửi tới một ai đó. Khi đọc truyện tôi như thấy hình ảnh mình trong đó, tôi cũng giống Y Bối, trẻ con, ích kỉ, ngang bướng, cố gắng níu giữ những mối tình đấy rồi cũng phải buông tay. Nhưng Y Bối may mắn hơn tôi, qua bao nhiêu năm mối tình đầu của cô ấy vẫn còn có một kết thúc HE(1). Còn tôi thì khác, vẫn mong chờ anh ấy quay lại, luôn hi vọng anh ấy như Trần Tử Hàn vẫn tồn tại trên thế gian này để tôi còn chờ kết thúc như họ. Rất tiếc tôi không phải là Vương Y Bối, anh cũng (không?) phải là Trần Tử Hàn”. Ở những trích dẫn này, người đọc thông qua sự yêu thích của mình về nhân vật và tác phẩm để tìm kiếm chính mình. Sự tìm kiếm bản thân ở đây không dựa trên việc tự đánh giá và nhận thức chính mình trong đời sống thực tại, mà dựa trên sự đánh giá và nhận thức về nhân vật và những sự kiện trong tác phẩm hư cấu. Hay nói khác hơn, nhân vật và tác phẩm như tấm gương mà người đọc dùng để soi chiếu chính mình, phát hiện ra con người mình và thực tại tình yêu của chính mình.

Ảnh minh họa - Internet


Trải nghiệm tác phẩm như một hình thức chiêm nghiệm và thấm thía giữa lí tưởng và thực tế cuộc sống là một phương diện sâu sắc hơn của sự soi chiếu tìm kiếm chính mình trong sự đọc tiểu thuyết ngôn tình. Một thành viên trong fanpage “Những câu nói hay trong tiểu thuyết ngôn tình” bày tỏ cảm nhận của mình về tác phẩm Người tình Bắc Hải như sau: “Câu chuyện buồn mà đẹp. Nó như nằm giữa hai bờ hư thực. Vì nó quá đẹp nên ảo mộng. Vì nó quá tàn khốc nên thực tế. Mỗi nhân vật là mỗi mảnh tính cách trong mỗi người. Có trải qua mới biết nó thấm thía đến nhường nào”. Người tình Bắc Hải là tiểu thuyết của Thiên Tầm, kể về mối tình ba người giữa Mao Lệ, cô biên tập viên xinh đẹp, tài năng, Chương Kiến Phi và Triệu Thành Tuấn, hai doanh nhân bản lĩnh và thành đạt. Cốt truyện xoay quanh chủ đề tình yêu và thù hận, chân thành và giả dối, cao thượng và thấp hèn… Lời bình luận của người đọc đi theo một mô hình tương tự với lời bình luận về nhân vật Bạc Cận Ngôn trong Hãy nhắm mắt khi anh đến của Đinh Mặc đã dẫn ở trên, nhưng ở chiều ngược lại. Ở đây, người đọc từ kinh nghiệm bản thân (“có trải qua mới biết nó thấm thía đến nhường nào”) soi chiếu vào tác phẩm và nhận ra sự chênh vênh giữa hai chiều đối nghịch hư-thực (“nó nằm giữa hai bờ hư thực”) của câu chuyện. Như vậy, trong trường hợp này, tác phẩm là tấm gương để chuyển hóa trải nghiệm đời sống thành một trải nghiệm văn học. Tác động thẩm mĩ của câu chuyện (“đẹp nhưng buồn”) là tác động dựa trên sự đối nghịch giữa cái lí tưởng (“đẹp”) của một tình yêu chân thành, tận hiến của các nhân vật và cái thực tế (“tàn khốc”) của hận thù giữa các nhân vật với nhau (Triệu Thành Tuấn và Chương Kiến Phi). Cách bày tỏ “có trải qua” của người đọc mang ý nghĩa kép: trải qua tình yêu trong đời thực và trải qua câu chuyện tình yêu đã đọc. Ở đây, trải nghiệm về tác phẩm và trải nghiệm thực tế trong kinh nghiệm cá nhân của người đọc hầu như không còn phân biệt được. Đó là cách mà người đọc tiểu thuyết ngôn tình mở ra kinh nghiệm sống mới, và trải nghiệm lại kinh nghiệm sống của mình.

Những tìm kiếm hình ảnh bản thân còn thể hiện qua sự yêu thích nhân vật “soái ca”, hiện thân như là những người hùng trong thế giới hư cấu của tác phẩm. Soái ca là các nhân vật nam chính trong tiểu thuyết ngôn tình, thường hội đủ tiêu chuẩn cao nhất của nam giới thời hiện đại trong cái nhìn của nhân vật nữ chính: giàu có, đẹp trai, tài năng, đầy nam tính, chung thủy, biết hi sinh trong tình yêu… Hình ảnh soái ca tập trung những mối quan tâm của người đọc nữ, đồng thời thể hiện sự kì vọng của họ về những phẩm chất tiêu biểu của người khác giới. Trên fanpage “Tiểu thuyết ngôn tình hay”, một thành viên liệt kê những đức tính cần có của một người bạn trai trong tương lai dựa trên hình ảnh và tính cách của các soái ca:

- Là người hiểu biết rộng, luôn chỉ bảo những điều tôi chưa biết như Bạc Cận Ngôn chỉ bảo Giản Dao.
- Là người ấm áp, nuông chiều tôi như Lôi Dận chiều Mạch Khê.
- Là người luôn theo sát tôi không rời nửa bước như Từ Vi Vũ theo sát Thanh Khê.
- Là người để tôi học cách mạnh mẽ, tự đứng dậy khi vấp ngã như Tề Mặc để Ly Tâm học cách mạnh mẽ.
- Là người biết nấu cho tôi ăn mỗi ngày như Doãn Tắc.
- Là người luôn làm tôi cười mỗi ngày như An Dĩ Phong.
- Là người luôn có mặt khi tôi gặp khó khăn như Phong Đằng.


Người liệt kê đã lấy những nét tính cách và hành động của các nhân vật được xem là soái ca làm tiêu chuẩn cho việc lựa chọn bạn trai của mình. Điểm đáng chú ý ở đây là việc người đọc đồng nhất sự đối xử của người bạn trai lí tưởng trong tương lai dành cho mình với sự đối xử của nhân vật soái ca dành cho nhân vật nữ chính trong các tác phẩm. Hay nói cách khác, hình dung về người bạn trai lí tưởng cũng là sự phóng chiếu hình dung về bản thân ở bình diện lí tưởng. Phóng chiếu này thể hiện rõ hơn nữa qua các bình luận của người đọc về những câu tỏ tình của các soái ca. Những bình luận này cho thấy mối quan tâm của bạn đọc nữ trẻ đến thế giới nội tâm và tính cách chân thành có phần thẳng thắn, trần trụi, phong thái ngạo nghễ bất cần đời của các soái ca của họ. Họ say mê tiểu thuyết ngôn tình, vì chỉ tiểu thuyết ngôn tình, chứ không phải là hiện thực cuộc sống hay tác phẩm văn chương tinh hoa, mới đem đến cho họ không gian lí tưởng, tương thích để thực hiện sự tìm kiếm bản thân và kẻ khác nơi khoảng lưng chừng giữa thực tại và kì vọng này.

Trong sự đọc tiểu thuyết ngôn tình, người đọc tìm kiếm chính mình đồng thời kiến tạo bản thân mình. Hay nói khác hơn, sự đọc không chỉ là sự phóng chiếu bản thân mà còn là sự trở thành và định hình bản thân. Trích dẫn tác phẩm Tháng ngày ước hẹn (Tân Di Ổ) của một thành viên và bình luận của nhiều thành viên về trích dẫn đó trong fanpage “Những câu nói hay trong tiểu thuyết ngôn tình” sẽ cho thấy rõ hơn sự trở thành bản thân này của người đọc nữ trẻ:
“-Tình yêu quan trọng đến thế sao, có thể khiến người ta chết, làm người ta điên. Nếu đúng như thế, tôi thà không yêu ai còn hơn.
- Chính vì cậu không yêu ai cả, cho nên cậu mới không thể nào hiểu nổi và mới có thể nói nhẹ như không như vậy.
Đinh Tiểu Nhã chau mày. - Thế giới này rõ ràng là lớn đến thế, đàn bà cũng có đôi chân mà, tại sao lại dính lấy đàn ông để làm ếch ngồi đáy giếng?
- Với nhiều phụ nữ, họ không cần một thế giới rộng lớn, thế giới có bao la đến đâu cũng không phải là dành cho họ và cũng có ý nghĩa gì đâu. Con ếch tại sao cứ ở dưới đáy giếng, bởi vì khi nó nhìn qua miệng giếng, sẽ cho rằng bầu trời là của nó, chỉ thuộc về nó. Dù chỉ một mảnh nhỏ nhưng đối với nó, thế là đủ đầy rồi”.

Trích dẫn này được rất nhiều người like và chia sẻ. Một thành viên bình luận: “Từng câu từng chữ đều ý nghĩa”. Hai thành viên khác tỏ ý tán đồng: “Hảo hảo”, “Hay”. Hai thành viên khác trích lại câu cuối biểu hiện sự đồng cảm: “…bầu trời là của nó… Dù chỉ một mảnh nhỏ nhưng đối với nó, thế là đủ đầy rồi”. Những thành viên biểu lộ ý kiến trên đều là nữ.

Đoạn trích trên là một đối thoại có tính chất xác lập và điều chỉnh quan niệm về khác biệt giới tính. Nhân vật thứ nhất bình luận về vai trò của tình yêu trong cuộc sống và qua đó thể hiện quan niệm về giới của mình thông qua hình dung về sự gắn bó giữa người đàn bà và người đàn ông trong tình yêu: “Thế giới này rõ ràng là lớn đến thế, đàn bà cũng có đôi chân mà, tại sao lại dính lấy đàn ông để làm ếch ngồi đáy giếng?”. Quan niệm về giới này dựa trên cái nhìn có tính chất đàn áp giới ở khía cạnh người nữ sẽ đánh mất tự do và giá trị của mình nếu quá lệ thuộc người nam. Hiểu như thế có nghĩa là trong tình yêu, nam giới thì tự do, còn nữ giới thì tù túng. Cái nhìn đó là sự gán ghép mặc định về tính chất đàn áp của nam giới, hóa ra lại là cái nhìn mang tính chất đàn áp, vì nó được phát ngôn để quy hạ nam giới như là biểu tượng cho sự đàn áp. Nhân vật nữ thứ hai cho thấy một cái nhìn nghiêng về lựa chọn đặc thù của nữ giới, một lựa chọn không dựa trên quan niệm đàn áp, mà dựa trên quan niệm về ý nghĩa tình yêu mang bản sắc nữ. Hình ảnh cái giếng ở đây được nhắc lại nhưng không là biểu tượng cho sự tù túng, mà là biểu tượng cho sự lựa chọn ý nghĩa, bởi lẽ đó là sự lựa chọn mang đặc thù nữ giới, nên không thể được lí giải bằng cái nhìn có tính chất đàn áp giới nào cả. Chính cái nhìn mang bản sắc nữ như thế nhận được sự đồng cảm và đồng tình của những người đọc nữ.

Sau đây là những bình luận tiêu biểu cho sự tìm kiếm các giá trị lí tưởng của tình yêu trong sự đọc tiểu thuyết ngôn tình. Những bình luận này rút ra từ một cuộc thi trên fanpage, trong phần nội dung thi yêu cầu thành viên bày tỏ cảm nhận của mình về một tác phẩm yêu thích.
“Có bao nhiêu cuộc tình trong cuộc đời, nhưng hạnh phúc nhất vẫn là được nắm tay nhau đến đầu bạc răng long. Điều mà Bên nhau trọn đời của Cố Mạn muốn nói, chính là hạnh phúc đó.

Đây cũng là mơ ước của biết bao cô gái như tôi. Mơ về tình yêu đẹp, về chàng hoàng tử trong cuộc đời, một cái kết có hậu, một tình yêu đẹp. Đã không biết bao lần tôi đọc đi đọc lại không biết chán dù nội dung vẫn nhớ rõ, từ bản xuất bản đầu tiên tới bản tái bản có ngoại truyện và giờ là đọc online, đọc quên cả đi ngủ, trong mơ cũng nghĩ tới. Mối tình đẹp như mộng khiến tôi liên tưởng tới hình bóng của họ trong các tác phẩm sau này của Cố Mạn, một hình mẫu đẹp, chuyện tình đẹp, xúc động và sâu lắng. Vui khi họ hạnh phúc, hồi hộp lo lắng khi họ sống trong hiểu lầm thù hận mà ngọn lửa tình vẫn cháy”. 

“Tôi từng đọc khá nhiều truyện của Phỉ Ngã, nhưng cuốn sách này, vẫn tự nó mang trong mình rất nhiều dư vị. Cái hay ở truyện Phỉ Ngã, là dù có đau đớn, khắc khoải đến đâu, nó vẫn cứ thu hút người ta không từ bỏ được. Nó không phải là câu chuyện huyễn ảo đầy màu hồng, rằng một cô bé lọ lem yêu một chàng hoàng tử cưỡi ngựa trắng, sau đó cả hai nắm tay nhau hạnh phúc đến trọn đời. Mà tình yêu, là một điều quá nhỏ trong hàng trăm thứ khác của cuộc sống. Có đôi khi nó còn bị hận thù che lấp mất. Nhưng người ta cứ thế yêu, cứ thế hiến mình cho một tình yêu thực sự, thì cho dù có kết quả hay không, cũng sẽ không hối hận”.

Hai bình luận trên cho thấy vẻ đẹp của tình yêu lí tưởng như là những giá trị mà người đọc mơ ước và tìm kiếm. Chúng thể hiện cảm nhận về câu chuyện tình yêu xoay quanh hai phương diện đối lập chủ đạo: tình yêu và thù hận. Hai bình luận thể hiện hai khuynh hướng cảm xúc về tình yêu khác nhau của hai người đọc nhưng giữa họ có điểm chung là đều tìm thấy được giá trị của tình yêu trong những hoàn cảnh hầu như là trái ngược nhau. Bình luận thứ nhất thể hiện khuynh hướng cảm xúc đồng cảm với những gì lãng mạn và lí tưởng của tình yêu. Bình luận thứ hai thì ngược lại, khuynh hướng cảm xúc ở đây hướng về mặt thực tế của tình yêu. Điều này cho thấy không phải chỉ tình yêu lãng mạn và lí tưởng mới hấp dẫn giới trẻ, mà sự hấp dẫn chính là giá trị trong tình yêu đích thực toát lên từ sự đối diện với những thử thách, những khó khăn của cuộc sống và những hiểu lầm, thậm chí những hận thù, đau đớn của/giữa các nhân vật.

3. Có thể nói, chính không gian facebook với những điểm đặc thù của thế giới công nghệ và truyền thông trong vai trò điều kiện vật chất và tác nhân thông diễn đã góp phần vào khả năng cộng hưởng, tác động và lan tỏa mạnh mẽ của tiểu thuyết ngôn tình. Khác với các không gian biểu hiện sự đọc truyền thống, trong không gian mạng, người đọc được tự do thành lập, tham gia, kết nối với nhau thành những nhóm với độ mở hầu như vô hạn về số lượng. Cùng một thành viên có thể tham gia nhiều nhóm khác nhau và thực hiện những hoạt động khác nhau liên quan đến tác phẩm mà mình yêu thích.

Tính chất chia sẻ liên cá nhân trở thành một thành tố quan trọng cấu thành nên cấu trúc của hoạt động đọc, và về cơ bản, khác biệt về bản chất so với sự đọc hàn lâm. Sự chia sẻ dự phần vào chân trời chờ đợi của người đọc trước khi đến với tác phẩm. Những bình luận, những chia sẻ cảm xúc về nhân vật hay tác phẩm đều góp phần tác động đến mối quan hệ giữa người đọc và tác phẩm. Tác động này trở nên mạnh mẽ hơn với hiệu ứng truyền thông. Hàng loạt những bình luận, trích dẫn, những hình ảnh minh họa về soái ca, về tác phẩm xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau không chỉ cung cấp thông tin mà còn tạo nên hiệu ứng chi phối kinh nghiệm thẩm mĩ của người đọc. Nói cách khác, nếu như trước đây kinh nghiệm thẩm mĩ của người đọc có tính chất cá nhân dựa trên kinh nghiệm đọc các tác phẩm trước đó, thì giờ đây, dưới sự tác động của các hiệu ứng truyền thông, kinh nghiệm thẩm mĩ của người đọc đến từ các kinh nghiệm đọc của người đọc khác. Sự chia sẻ cũng tham gia vào trong và sau tiến trình đọc, khi người đọc bày tỏ cảm xúc của mình, giới thiệu và chia sẻ kinh nghiệm của mình với người đọc khác. Điều này làm cho họ trở thành một mắt xích trong chuỗi những ảnh hưởng và tác động của tác phẩm.

4. Ở một góc nhìn bao quát nhất, sự đọc tiểu thuyết ngôn tình trên facebook kích thích những chia sẻ, kết nối, đáp ứng nhu cầu tìm kiếm bản thân, tìm kiếm và định hình các giá trị của những người đang trưởng thành. Nó tạo điều kiện cho những tìm tòi, trải nghiệm văn học ngoài không gian nhà trường, ngoài không gian của những diễn ngôn văn học, đạo đức và xã hội được thiết lập bởi các định chế. Tuy nhiên, sự mở rộng hầu như không giới hạn và không kiểm soát của không gian cho sự đọc đã góp phần hình thành những biểu hiện tiêu cực của khuynh hướng chạy theo thị trường và chạy theo những nhu cầu tiêu cực của người đọc. Nó làm giảm đi khả năng tinh lọc và lựa chọn của người đọc, và phần nào làm cho những kết nối chia sẻ không còn dựa trên nhu cầu tự thân của họ. Tuy thế, những biểu hiện tiêu cực này chỉ là một phần nhỏ, và cũng là điểm vốn dĩ cố hữu của văn hóa đại chúng nói chung


Hoàng Phong Tuấn - Văn nghệ quân đội
-----
1. HE là chữ viết tắt của Happy End (khác với SE, chữ viết tắt của Sad End), thể hiện một nhóm tác phẩm ngôn tình kết thúc có hậu, hai người yêu nhau được kết hôn, hoặc có tình yêu nồng thắm sau nhiều trở ngại…

Đi tìm diện mạo văn học 8x, 9x

Đi tìm diện mạo văn học 8x, 9x

Công chúng nhận thấy nhà văn không còn là một nhân vật cao vời mà rất gần gũi, thân thiện. Vậy nên có rất nhiều trường hợp độc giả mua sách không hẳn vì chất lượng sách mà vì bị “đốn tim” bởi hình ảnh lung linh và hoàn hảo của tác giả. Có lẽ cũng phải đến văn chương thế hệ 8x, 9x mới xuất hiện thuật ngữ “văn chương thần tượng”.

Một thế hệ nhiều bứt phá hay cô độc thời Facebook?

Mai Quỳnh Nga

Sống ở TP Hồ Chí Minh - thành phố sôi động nhất nước, quay cuồng với tốc độ chóng mặt thời Facebook, lại ở độ tuổi trẻ trung và nhiệt huyết nhất của đời người, thế hệ văn chương 8x, 9x đang tạo ra diện mạo riêng của chính mình. So với thế hệ cha anh, họ có một lực lượng đông đảo và mang cái nhìn tỉnh táo hơn với nghiệp văn. Họ không đặt cược hoàn toàn số phận mình vào con chữ. Lắm người chỉ coi đó như cuộc dạo chơi.

Vậy nên tuy số lượng đông đảo nhưng số gương mặt 8x, 9x tạo được dấu ấn với các tác phẩm nổi bật vẫn là con số khiêm tốn. Người ta sẽ nhớ tới cây bút 8x đời đầu như Nguyễn Phong Việt, Dương Bình Nguyên, Võ Thu Hương… hay đời sau như Tiểu Quyên, Nguyễn Thiên Ngân, Ploy Ngọc Bích, Ngô Thúy Nga, Lê Hữu Nam, Trần Minh Hợp…

Thế hệ 9x thì có Nhật Phi, Phạm Bá Diệp, Huỳnh Trọng Khang… Họ có những tác phẩm giàu tính nghệ thuật, cách thể hiện mới mẻ, đi sâu phản ánh hiện thực bộn bề đời sống và nội tâm con người hiện đại. Thậm chí, có những tác giả đã mạnh dạn lần tìm về quá khứ, giải mã thế hệ mình qua phận người xưa cũ như “Hạt hòa bình” của Minh Moon (tác phẩm mang tính kỳ ảo kể về một người trẻ hiện đại lên đường ra trận) hay “Mộ phần tuổi trẻ” của cây bút mới toanh Huỳnh Trọng Khang (táo bạo đi sâu vào cuộc sống, nội tâm của thế hệ thanh niên hippie Sài Gòn thời kỳ trước 1975).

Có tác giả khai phá với thể loại fantasy (văn chương kỳ ảo) mà ở đó họ thỏa sức lên tiếng trước bao bách bí phận người. Được chú ý nhất phải kể đến Nhật Phi với “Người ngủ thuê” và Phạm Bá Diệp - “Urem- người đang mơ”. Thế nhưng, những tác phẩm này lại có số lượng sách ấn bản thường rất ít, chưa được đón nhận rộng rãi của bạn đọc.

Có lẽ chỉ có văn chương 8x, 9x TP Hồ Chí Minh mới có sự chia tách rõ rệt giữa hai dòng văn học. Bên cạnh dòng văn học được giới chuyên môn đánh giá cao như trên còn xuất hiện các tác phẩm bị cho là chạy theo thị hiếu độc giả, dễ dãi, đề tài thường mang tính lãng mạn, ngôn tình và đậm sự ảnh hưởng của văn học mạng Trung Quốc.

Những tác giả thế hệ 8x, 9x TP Hồ Chí Minh đã thổi một luồng gió mới, khơi dậy văn hóa đọc của giới trẻ. (ảnh Thắng Đặng).

Nhanh và ngắn với những dòng tản văn, du ký tựa như một status (dòng trạng thái) trên mạng xã hội được gia cố thêm. Thế nhưng, ở dòng chảy này lại xuất hiện hàng loạt cái tên hút khách như Anh Khang, Hamlet Trương, Gào, Phan Ý Yên, Nguyễn Ngọc Thạch, Jun Phạm, Iris Cao…

Thành công của họ không chỉ bởi những trang viết dễ đọc, dễ cảm mà còn bởi họ biết cách quảng bá tác phẩm lẫn hình ảnh của mình. Chuyện độc giả xếp hàng dài từ sáng đến tối chờ nhà văn ký tặng không còn là “độc quyền” của “ông hoàng văn chương thiếu nhi” Nguyễn Nhật Ánh. Văn trẻ đã làm được như thế, thậm chí là hơn thế.

Nhà văn trẻ Minh Nhật công nhận rằng công nghệ PR của các nhà văn miền Nam hơn hẳn các nhà văn miền Bắc. Mạng xã hội là đôi hài vạn dặm cho việc PR. Ở  thế giới ảo này, các nhà văn không chỉ giới thiệu trang viết và tương tác với độc giả trước khi nó chính thức in thành sách mà họ còn quảng bá hình ảnh của bản thân, cách mình suy nghĩ, mình ăn, mình mặc, mình có tài lẻ và mình sống như thế nào…

Công chúng nhận thấy nhà văn không còn là một nhân vật cao vời mà rất gần gũi, thân thiện. Vậy nên có rất nhiều trường hợp độc giả mua sách không hẳn vì chất lượng sách mà vì bị “đốn tim” bởi hình ảnh lung linh và hoàn hảo của tác giả. Có lẽ cũng phải đến văn chương thế hệ 8x, 9x mới xuất hiện thuật ngữ “văn chương thần tượng”.

Hầu như ở bất kỳ cuộc tọa đàm, hội thảo nào về văn học trẻ, đều xuất hiện ý kiến cho rằng văn trẻ bây giờ nhiều nỗi buồn quá. Mà nỗi buồn ấy không phải là nỗi buồn nhân thế gì cho cam, hầu hết đều là nỗi buồn u ám của tình yêu được tô vẽ đậm màu.

Có bạn đọc thốt lên rằng, các nhà văn trẻ dựng lên quá nhiều nhà tù cảm xúc để giam cầm người đọc. Ở văn trẻ, cái Ta dường như đang nhường chỗ cho cái Tôi cô độc, tựa hồ như sự cô độc của con người trước chiếc smart-phone. Lắm lúc, cái Tôi ấy bị quy là trốn chạy thực tại khi đắm mình vào không gian kỳ ảo, hão huyền của thể loại fantasy.

Thực tế, không thể phủ nhận rằng văn trẻ có chủ đề đa dạng, mang sắc màu hiện đại, cách viết tự nhiên, bứt phá hơn so với thế hệ đi trước. Văn trẻ TP Hồ Chí Minh với ưu điểm và cả những khiếm khuyết bồng bột của mình đang dần định hình nên một diện mạo văn chương với tôn chỉ: giải phóng con người cá nhân. Và phải thừa nhận rằng: họ đã và đang làm nên một thị trường văn chương sôi động chưa từng thấy từ trước đến nay.

Tác giả trẻ Phạm Bá Diệp: Chúng tôi không trốn chạy thực tại

Phan Thi Uyên (Thực hiện)

- Nếu tôi nhớ không lầm, bạn từng nói vui rằng “nếu không viết fantasy thì tôi không biết viết gì cả”. Tại sao thế?

+ Với bản thân tôi, việc cho rằng mình "không biết viết gì khác ngoài fantasy" là hoàn toàn... đúng nghĩa đen. Có lẽ do cách viết của tôi không có sự cô đọng, thiếu vốn sống mà cũng không có khả năng truyền tải cảm xúc mạnh. Tôi cũng đã thử viết truyện ngắn vài lần nhưng đều không thành công. Tôi tự tin hơn và cũng thoải mái hơn với công việc sáng tạo thế giới kỳ ảo, cũng như xây dựng mạch truyện dài. Hiện tại tôi sắp hoàn thành cuốn tiểu thuyết fantasy thứ hai lấy cảm hứng từ Đạo Mẫu.

- Theo bạn, vì lý do gì mà văn học fantasy ở Việt Nam được mặc định là mảng văn học dành cho người viết trẻ bây giờ?

+ Fantasy là một trong những thể loại văn học gần gũi nhất với người trẻ nói chung, thông qua số lượng sản phẩm văn hóa giải trí khổng lồ mà họ tiếp xúc hàng ngày, đa nền tảng và thể loại. Nhưng tại Việt Nam, fantasy vẫn bị xem là "của lạ", liên tục bị mổ xẻ và chất vấn ngay từ những yếu tố cơ bản nhất: fantasy là gì, định nghĩa thế nào cho đúng, tại sao fantasy lại là xu hướng...

Trong số đó bao gồm cả ý kiến thắc mắc về việc tại sao người trẻ lại viết fantasy? Theo tôi, câu hỏi đúng phải là: vì sao người trẻ không viết fantasy? Và nếu có, tại sao các tác phẩm fantasy này lại xuất hiện quá ít ngoài thị trường?

- Có ý kiến cho rằng, thế hệ văn chương 8x, 9x theo đuổi trào lưu fantasy là để trốn chạy thực tại, quay mặt với đời sống của dân tộc và đất nước vốn có quá nhiều biến động mà thật ra người cầm bút phải có trách nhiệm phản ánh và soi chiếu.

+ Kể từ lúc bắt đầu viết tiểu thuyết fantasy từ năm 2012 đến nay, suy nghĩ và động lực duy nhất khiến tôi cầm viết và nỗ lực phấn đấu chỉ gói gọn trong một câu: có được tác phẩm hay. Tôi không cố gắng để lý giải hoặc mổ xẻ nguyên nhân mình cầm bút, cũng chưa áp đặt bất kỳ sứ mệnh nào cho sáng tác của mình.

Tôi nghĩ, với người trẻ, viết được tác phẩm có chất lượng, trong sáng và được độc giả ủng hộ đã là một điều đáng quý. Nhất là trong bối cảnh fantasy đang bị nhìn nhận một cách mâu thuẫn tại Việt Nam, thì việc "được công nhận" đã là một hành trình rất dài.

Nói fantasy không phản ánh thực tại cũng là ý kiến gây hiểu lầm khá lớn. Cho dù ở thế giới kỳ ảo ấy tồn tại phép thuật, những sinh vật huyền bí, những mạch truyện "ảo" đến mức nào đi chăng nữa thì người sáng tạo ra chúng cũng là "thật". Và, chẳng một người viết nào không phơi bày trải nghiệm, cảm xúc, quan điểm sống hiện thực của mình vào truyện, dù vô tình hay hữu ý.

- Nếu nói về đặc điểm nhận diện văn chương thế hệ mình, bạn sẽ nói gì?

+ Trong số tác phẩm của thế hệ 8x, 9x, tôi đặc biệt thích thú với tinh thần sáng tạo, sẵn sàng phá cách và đập vỡ mọi giới hạn, không gò bó mình trong một thể loại, dòng văn chương hay một đường dây trói buộc nào về tính logic, tính truyền thống, quy tắc văn học hoặc chủ đề cốt truyện. Tôi cho rằng, đây là "đặc sản" của những thế hệ người viết trẻ và cũng là cơ sở cần thiết để những tác phẩm hay hơn, đột phá hơn ra đời trong tương lai.

Đáng tiếc là một lượng lớn tác phẩm như thế hiện đang "trôi" trên những trang viết online, hoặc được phát triển một cách dở dang, chưa hoàn thiện. Phần vì những khó khăn trong khâu xuất bản, phần vì chính bản thân người viết cũng không tin vào đứa con tinh thần của mình. Với người viết trẻ, giữa "tác phẩm hay" và "tác phẩm được xuất bản" đang có một sự cách biệt rất khó dung hòa.

Tác giả Võ Thu Hương: Môi trường tốt để tác giả khẳng định mình

Đa số độc giả trẻ TP Hồ Chí Minh không thích đọc những gì viết kĩ lưỡng, nặng nề, ý tứ nhiều quá. Tôi vẫn nghĩ đó là lí do chính khiến nhiều tác giả trẻ TP Hồ Chí Minh chọn cách viết sao cho dễ chịu, dễ đọc với số đông độc giả.

Và quả thực, xét về mặt kinh tế, họ thành công với chọn lựa này, với những đầu sách có số lượng in lên tới cả chục ngàn bản. Những đầu sách có tên, tựa na ná nhau, với những trang sách, câu chuyện cũng không có nhiều cá tính sáng tạo. Nếu gọi đó là văn học thị trường thì có lẽ Sài Thành là nơi duy nhất trong cả nước có được đội ngũ tác giả thành công với dòng văn học này.

Ở cả góc độ người viết, lẫn người đọc, tôi không khó chịu, coi thường hay nể trọng, trầm trồ với những tác phẩm, tác giả đứng hẳn về phía thị trường. Dù tôi không phải là tác giả có lượng sách bán chạy. Sách của tôi, viết về những đề tài (tạm gọi là) truyền thống, cuốn bán cao nhất cũng chỉ tới 5000 bản, là một con số bình thường.

Tôi cho rằng, độc giả có quyền chọn cho mình tác phẩm giá trị, ngược lại, nhà văn/ tác giả cũng có quyền chọn cho mình những đề tài giá trị. Giá trị như thế nào là ở lăng kính khác nhau của mỗi người. Không thể ép người này giống người kia. Tác giả có sách bán chạy, họ hoàn toàn có thể tự hào về việc mỗi năm ra 2 – 3 cuốn sách, lượng in vạn bản. Tác giả có sách in khiêm tốn hơn cũng hoàn toàn có thể tự hào khi nghĩ, sách mình viết “kén” độc giả nhưng đó là những độc giả đích thực, dành cho mình những tình cảm chân thành với câu chữ, với tác phẩm.

Văn trẻ ở TP Hồ Chí Minh có “ngó lơ” thời cuộc không? Thực ra số tác phẩm được coi là tiếng nói thời cuộc hiện nay đếm trên đầu ngón tay, nếu tính cả nước, chứ không riêng gì một thành phố. Câu hỏi ấy không hẳn đặt ra để tìm một câu trả lời, mà để nhắc nhà văn, tác giả đừng tự ru mình trong những vỏ kén chữ nghĩa lãng mạn, có cũng được mà không có cũng chẳng sao. Tuy nhiên, bản thân mỗi tác phẩm, cần phải có ít nhiều tiếng nói thời cuộc trong đó mới có khả năng đứng được trong lòng độc giả hiện nay.

Nói về các mối quan hệ, văn trẻ TP Hồ Chí Minh khá thân thiện với nhau. Hầu như không có (hoặc tôi không thấy) có bè cánh, phe phái mà đều có thể chia sẻ, hỗ trợ nhau trong điều kiện có thể. May mắn của những tác giả trẻ là có các bậc “tiền bối” luôn nhiệt tình dẫn dắt.

Không có kiểu phân biệt “chiếu trên, chiếu dưới” ở thành phố này. Miễn là có duyên thì một tác giả chưa có tác phẩm, đang tập tọng viết cũng có thể gặp, ngồi chung “chiếu” với những nhà văn tên tuổi, được truyền dạy bài học về nghề, về đời.

Thậm chí, có khi chỉ cần viết email trao đổi, cộng tác, thấy phù hợp là được nhà văn tên tuổi mời đi ăn, giới thiệu đầu mối in sách. Đó dường như là đặc ân mà không phải vùng đất nào cũng có được.

Với tất cả những mặt trái – phải, hay – dở như vậy, TP Hồ Chí Minh là môi trường phù hợp cho các tác giả, nhà văn trẻ phát triển khả năng, đam mê của mình. Điều quan trọng vẫn là bản lĩnh của mỗi người để có thể biết mình là ai, đứng chỗ nào trên hành trình chữ nghĩa. Và đáng mừng, nhiều nhà văn, tác giả trẻ hiểu rõ điều này, hầu như không sống với ảo vọng.

Tác giả Tiểu Quyên: Người trẻ đang làm chủ ngòi bút

Nhiều năm trước tôi nghe những ý kiến của các nhà văn đi trước, đại loại rằng: “Hãy cho người trẻ có thêm thời gian”. Nhiều năm sau tôi nghe thêm những nhìn nhận khác: “Người trẻ thiếu trải nghiệm, thiếu dấn thân, lười sáng tạo dẫn đến viết những vấn đề vụn vặt, cái tôi nhỏ bé, nông cạn…”. Nhưng hiện tại, tôi thấy người viết trẻ đã cùng nhau tạo nên diện mạo của văn chương trẻ theo những cách riêng.

Nhiều lúc tôi nghĩ rằng, những người trẻ bây giờ thật giỏi. Họ đã làm cho văn chương trẻ thật sôi động. Những cuộc dấn thân, trải nghiệm của người trẻ bây giờ cũng khác thế hệ trước nhiều lắm. Ngòi bút của họ chạm đến những miền đất xa lạ khắp thế giới. Tư duy họ tiệm cận đến những điều tiến bộ, văn minh, bình đẳng và tự do trong thế giới phẳng.

Mỗi người đều biết tạo dựng phong cách và có lượng độc giả riêng. Có những tác giả còn rất mới nhưng tác phẩm vừa ra mắt đã best-seller hoặc được đánh giá rất cao. Tôi cho rằng người trẻ đang làm chủ ngòi bút của họ, mỗi tác giả chọn cày một cánh đồng và cùng làm cho mọi cánh đồng đều trở nên tươi tắn, giàu cảm xúc và bát ngát những khát vọng, hy vọng.

Văn chương là phản ánh hiện thực, là ghi chép thời đại, là thân phận con người. Ở một góc độ nào đó, người viết trẻ đã thể hiện được tinh thần, tư tưởng của bản thân trong những cuốn sách. Lâu rồi, tôi không còn để cụm từ “tác phẩm đỉnh cao” chi phối cảm nhận của mình về tác phẩm của người trẻ, lẫn trong lựa chọn sáng tác của mình.

Đích đến của một tác phẩm – suy cho cùng vẫn là đến với số đông độc giả. Vậy nhà văn có bản lĩnh là người dám lựa chọn và đi được một đường dài với văn chương, chạm đúng tần số rung cảm của bạn đọc. Nếu không, thời gian luôn biết cách chọn lọc, khẳng định và đào thải.

Tôi nhìn những đầu sách mới phát hành mỗi năm, những cuộc đón nhận của bạn đọc và cả những chia sẻ, kế hoạch của bạn viết, tôi tin có một thế hệ người viết trẻ, mới đầy bản lĩnh, có cá tính, trí tuệ đang ngày càng khẳng định mình. Nếu nhắc đến thế hệ người viết trẻ 8X, 9X, mà trong đầu bạn hình dung lên những cái tên nào, thì chính là “họ” đấy – những người đang lặng lẽ, cần mẫn thắp lên những ngọn lửa làm sáng bừng chân trời chữ nghĩa.

Tác giả Anh Khang: Nhờ văn trẻ, văn hóa đọc tái sinh mạnh mẽ

Dù ở thời nào, khi nhắc đến ba chữ “văn học trẻ” thì tôi tin rằng nó luôn gợi lên những làn sóng trái chiều. Chẳng hạn cách đây gần 100 năm, khi phong trào Thơ Mới ra đời thì những nhà văn, nhà thơ thời đại đó cũng được gọi là cây bút trẻ. Trong cuốn “Thi nhân Việt Nam”, Hoài Thanh và Hoài Chân đã viết rất hay như thế này: “Đừng lấy một người sánh với một người.

Hãy sánh thời đại cùng thời đại”. Nói thế để thấy rằng mỗi thời đại sẽ có một thế hệ nhà văn phục vụ, góp tiếng nói, tiếng lòng của họ cho thời đại đó. Tác phẩm sẽ gửi gắm dòng chảy cảm xúc, dòng chảy nhân sinh quan của chính thời đại đó.

Thế hệ 8x, 9x chúng tôi lớn lên trong thời đại internet, mọi thứ đều được cập nhật từng giây từng phút, công nghệ thông tin bao trùm lên tất cả thành thử cách chúng tôi tiếp cận văn chương và gửi gắm những gì qua nó sẽ khác với bậc cha chú.

Chúng tôi ngày nay thiệt thòi hơn thế hệ cha anh vì công chúng dành nhiều thời gian cho văn hóa nghe, nhìn. Cho nên cách duy nhất và phù hợp nhất với thời đại này đó là tiếp cận độc giả qua mạng xã hội, trên internet. Và có thể do cách đến gần độc giả của chúng tôi có hơi fastfood (thức ăn nhanh) và xô bồ như văn hóa mạng nên cách nhìn của bậc đàn anh, đàn chú sẽ khắt khe hơn.

Tác phẩm của tôi ra đời với hy vọng là mình có thể ghi lại hơi thở cuộc sống hiện thời. Tôi bắt đầu viết từ những điều rất riêng tư, những trải nghiệm nhỏ của bản thân, cho đến khi nhận diện, đi nhiều hơn, nghĩ nhiều và sâu hơn về mọi thứ.

Tôi không cố gồng mình làm điều gì với văn chương, tôi viết những điều tự nhiên và mong rằng độc giả sẽ đi cùng với sự trưởng thành của tác giả. Tôi luôn quan niệm mình phải viết những gì của bản thân mình trước nhất vì khi nhà văn không chân thật với cảm xúc của mình thì những tác phẩm đó không thể nào đến trái tim độc giả.

Chưa bàn về chất lượng, điều lạc quan và tích cực nhất mà các cây bút trẻ TP Hồ Chí Minh đã và đang làm được trong vài năm trở lại đây đó là nền văn hóa đọc được vực dậy và tái sinh rất mạnh mẽ. Điều tôi ao ước là góp một phần nhỏ bé vào việc khơi dậy cảm xúc văn chương, tình yêu chữ nghĩa cho các bạn trẻ.

PV - Văn nghệ công an

Truyện ngắn của Tru Sa: Tháo mắt

Truyện ngắn của Tru Sa: Tháo mắt
Một tấm cản. Thứ chướng ngại luôn rào bước mỗi lúc tôi muốn tìm vào sâu hơn trong nàng. Phải, nó đấy: Cái kính.Cái kính án ngữ trước mắt nàng. Hẳn thế rồi, vì nàng đeo kính. Trên mặt nàng lúc này là một cái kính mắt vuông. Gọng kính Lacoste nâu sẫm phù hợp với nước da trắng của nàng.

Ảnh minh họa: nguồn Internet

Đây chỉ là một gọng kính trong số hàng lố những gọng kính nàng trữ trong tủ. Trừ tròng mắt thủy tinh trong, còn thì gọng kính nàng thay thường xuyên. Dường như nàng không mua sắm gì ngoài những gọng kính. Mắt kính nàng vẫn thay đổi để khớp với gọng. Chỉ cần một cuộc hẹn đến phòng khám mắt. Chiều đến, nàng về bên tôi với một mắt kính hoàn toàn mới. Tôi không có thành kiến nhiều với những cái kính. Một cặp kính vừa vặn trước mắt sẽ phủ thêm hào quang. Kính mắt không mang lại tri thức, nhưng đeo kính sẽ tạo thêm quyền lực. Một ông thầy mắt lành luôn mất điểm trước ông thầy đeo kính. Dù học vấn ngang nhau, người đeo kính vẫn luôn có lợi thế về hình thức.

Tôi từng đọc được câu chuyện một kẻ luôn mê mẩn những phụ nữ đeo kính. Hắn sưu tập đủ hình ảnh người mẫu đeo kính. Tranh ảnh, áp-phích, tạp chí Play-Boy, ảnh cắt trên báo. Trong máy tính của hắn có đến một nghìn ảnh nữ đeo kính với mọi tư thế. Nếu truy cập các Web khiêu dâm, ưu tiên hàng đầu của hắn luôn là phim có nữ chính đeo kính. Hắn vẫn thường rình mò ở các phòng thẩm mỹ, vệ sinh công cộng, nhà tắm tập thể để nhìn trộm những cô nàng mắt kính. Những cuộc nhìn vụng trộm thế luôn làm hắn thất vọng vì trừ lúc đi vệ sinh, chẳng cô nàng nào tắm mà vẫn đeo kính. Niềm say mê của hắn ngày một mạnh. Trong một cuộc triển lãm tranh quốc tế về chủ đề Cái Đẹp Nữ Quyền, hắn đã đập, xé mọi bức tranh chỉ vì không thấy người con gái nào đeo kính. Và rồi, hắn cưới một cô gái mù với cặp kính trắng luôn thường trực trên sống mũi…

Tôi bảo nàng “Em có thể bỏ kính một lúc không?”

Nàng lắc, và nói “Tại sao chứ. Em cần phải đeo kính.”

Cái kính vẫn trên mắt nàng. Thứ mắt kiếng thủy tinh trong làm nàng quý phái, nhưng chính nó đã cản tôi thâm nhập vào đôi mắt nàng. Tôi biết rằng nàng cận không nặng. Những tròng kính nàng đeo luôn mỏng như nhau. Miếng kính mỏng tang như vỏ bánh trứng. Cả hai mắt kính mỏng đều nhau, và cũng trong suốt như nhau. Nàng chẳng cận quá một độ. Việc nàng tránh phải tháo kính chắc vì thâm niên cận thị của nàng. Một đôi mắt cận sẽ chẳng còn trong và khỏe khoắn như bình thường. Đấy là điều nàng lo ư, khi phải nheo mắt nhìn bạn đời.

*

- … Hãy bỏ kính một lần, để anh được nhìn vào mắt em. Đã quá lâu rồi, anh chưa được nhìn đôi mắt trần của em. Một cái nhìn. Sẽ chẳng hệ trọng gì. Thiếu cặp kính, hẳn em không nhìn rõ anh nhưng hãy để anh thay ánh sáng cho em. Một chốc thôi. Anh muốn nhìn vào đôi mắt em, và tìm kiếm khuôn mặt mình. Chính anh. Chứ không phải tên đàn ông lạ khác.

Tôi không ít lần nói vậy. Nàng chẳng gật, hẳn rồi. Từ lâu cái kính đã là vật bất ly thân của nàng. Chưa khi nào nàng bỏ nó ra. Ngay cả khi kính bẩn vì bụi bặm và mưa. Những lúc thế, nàng lấy khăn lau mặt trước kính, rồi quấn khăn vào ngón út, luồn lau mặt sau. Khá mất thời gian nhưng rồi hai tròng mắt cũng sạch. Trong những giấc ngủ, ngắn hay dài nàng vẫn không bỏ kính. Nàng nói mắt nàng không tốt ngay cả trong lúc ngủ, nếu thiếu cặp kính nàng sợ sẽ lạc đường vĩnh viễn trong giấc mơ. Tôi chẳng tin, thế nhưng tôi vẫn nghe và gật. Lúc hôn nàng, tôi luôn phải nghiêng đầu. Những cuộc hôn chỉ dịu nhẹ từ mũi trở xuống. Chưa một lần đầu tôi và nàng ghì hẳn lên nhau, mắt chìm vào mắt. Tôi hoàn toàn tự do với phần thân thể từ đầu trở xuống của nàng. Loài đàn ông luôn vậy, khi lột hết áo quần người tình thì sẽ chỉ chăm chú vào bộ vú và hạ bộ. Cái đầu bạn tình sẽ bị đánh quên, hoặc chỉ ngấu nghiến ở phạm vi vòm miệng. Tôi khác. Tôi cần đôi mắt nàng. Và, chẳng bao giờ nàng thỏa tôi cả. Những lần phối ngẫu, nàng dâng tôi tất cả trừ cặp kính trước mắt. Vậy nên, tôi có cuồng điên mấy vẫn không được tì lên kính. Chính điều này, dù tôi đã rưới được vào trong nàng nhưng chẳng thể coi là cực khoái. Như đã nói, tôi cần cặp mắt nàng. Dõi thật sâu vào đáy mắt nàng, để ngắm nghía khuôn mặt mình. Mắt nàng chẳng to lắm, nhưng vẫn đủ để tôi thấy dù lờ đờ bóng mình. Lúc này đây, tôi muốn thâu tóm trọn vẹn tâm hồn nàng. Chỉ cần đi được vào mắt nàng, bước từng bước sâu để bóng ảnh mình hòa tan vào đấy. Tôi sẽ chiến thắng cả thần Cupid.

*

Đôi mắt nàng nằm khuất sau tròng kính thủy tinh.

*

- “Để anh nhìn đôi mắt em, một lần nào.”

- “Anh vẫn nhìn thấy mắt em đó thôi.” - Nàng nói, rồi vuốt ve mái tóc tôi.

- “Đôi mắt sau kính em kìa.”

- “Vẫn chỉ thế thôi anh. Tròng kính đâu có xước, mờ đến nỗi anh không thấy mắt em.”

- “Mắt em đang hấp háy. Nhưng này, hãy để anh dõi vào để thấy mặt mình.”

- “Em đang nhìn anh, đồng tử em chỉ lưu hình anh.”

Nàng đẩy cao cặp kính. Nụ hôn lứa đôi vẫn nghiêng nghiêng. Tôi chẳng biết cái gã quái gở thích thú đến đâu khi hôn cô gái mù. Hắn sẽ tháo kính nàng ta, hay cũng hôn nghiêng đầu, hoặc hắn ấn mắt hắn vào mặt kính lạnh. Trong album, máy ảnh và Facebook có đủ kiểu ảnh về nàng. Luôn là cặp kính trước mắt. Loại kính gọng đen, xanh, tím than, gọng vuông, tròn, bầu dục... Đủ hết. Phóng to các bức ảnh, tôi chẳng tìm thấy hình gì nơi tâm mắt nàng. Rõ ràng mỗi khi bấm máy nàng đều nhìn tôi. Nhiều bức, do ngược sáng, bị lóa nên chỉ chụp ra cặp kính trắng muốt như sáp nến.

Mỗi ngày, tôi đều ve vuốt thân thể nàng. Chỉ riêng đôi mắt nàng tôi chưa chạm vào. Tôi có thể vuốt vào hàng lông mày nhỏ, ngắn của nàng. Riêng các lông mi nhỏ như lông bàn chải loại mềm là tôi chưa được chạm. Ngay đến việc đầy hào hứng là miết chậm ngón tay qua khóe mắt nàng và cúi sát mặt để đắm chìm vào viên ngọc trai đen, tôi cũng chỉ thử trong tưởng tượng. Tròng kính thủy tinh trong chắn lì trước mắt nàng. Loại mắt kính quá trong, phẳng và nhẵn mịn như lớp băng kết mặt hồ.

*

- “Em còn cất giữ ai trong mắt thế?”

- “Anh sao vậy? Bộ phim giả tưởng nào đang trong đầu anh thế.”

- “Chẳng phim ảnh nào cả. Chỉ là đôi mắt em thôi. Ngoài anh, còn thứ gì trong đấy không?”

- “Anh không tin em sao?”

- “Đương nhiên có, nhưng anh vẫn muốn thấy nó. Cái mặt của anh.”

- “Anh vẫn thấy đấy thôi.”

- “Lý do gì mà em không bỏ kính, để anh tìm mình trong đấy.”

- “Thôi nào, em sẽ loạng choạng nếu thiếu cặp kính. Anh biết không, em chẳng muốn thấy anh mờ đục đâu.”

Cuộc thoại kết thúc ở đấy. Tôi nghĩ ngợi. Thế rồi tôi ngủ gật. Tỉnh giấc, tôi quả quyết phải thấy được đôi mắt nàng.

… Còn ai nữa trong đáy mắt nàng nếu không chỉ là tôi.

*

Cốc café nóng tôi pha riêng cho nàng. Uống nửa cốc, nàng bảo rằng buồn ngủ. Nghiễm nhiên nàng đã ngủ một giấc say trên giường. Tôi chỉ chờ thế. Lần này, nàng sẽ không đủ tỉnh thức để tóm, và gạt tay tôi. Mắt nàng nhắm nghiền sau lớp mắt kính thủy tinh. Giờ, tôi sẽ tháo bỏ nó, để tiếp cận đôi mắt nàng. Phần đuôi của gọng kính cong, uốn vào vành tai nên tôi phải vất vả để gỡ ra. Xoay trái, rồi xoay phải. Nàng đeo kính chặt vào sống mũi, nên tôi phải dùng sức. Một lúc, tôi đã lấy được cái kính ra. Mắt nàng vẫn khép lại, rất chặt. Mắt nàng dù đã nhắm, con ngươi vẫn lồi lên như hai viên bi. Nắn vuốt, tôi vỗ mặt để nàng dậy. Mắt nhắm, tôi lay mạnh, nói to dần vào tai nàng. Tôi lại quên cốc café rồi. Nhưng chỉ lúc này thôi. Cơ hội của tôi.

Tôi vạch mắt nàng lên. Da mắt nàng dính quá sâu. Tôi loay hoay, rồi vã mồ hồi. Cơn nóng nực cùng sự nôn nóng đã thiêu cạn sự tỉnh táo trong tôi. Lúc này, đỉnh đầu tôi như có khói bốc lên. Mắt dại hẳn và mờ hẳn. Câu chuyện về kẻ cuồng say phụ nữ đeo kính nối đoạn trong đầu. Phần tiếp sau, kể về cô gái mù đã chạy trốn khỏi hắn sau khi ném chiếc kính đi. Cô nàng mắc chứng Amaurosis Fgax cả hai mắt. Giờ, ánh sáng trở lại và cô đã đi theo lối có đèn. Hắn, không chịu nổi sự phản bội này nên đã tóm cổ cô gái và cầm tù cô vĩnh viễn vào cặp mắt kính. Đôi mắt nàng vẫn ẩn quá sâu dưới da mắt. Tôi cần phải soi. Vì mồ hôi vã nhiều, làm ướt cả đầu làm tôi thêm rối trí. Loay hoay, tôi chọc hai ngón tay vào một bên mắt nàng. Ngón tay ấn mạnh, rồi đục xuyên. Con ngươi nàng bị móc ra như nhể ốc. Con mắt nằm lẫn cùng vũng máu. Tôi đã cướp mắt nàng, hệt như hắn thổi tắt ánh hải đăng của cô gái. Nhìn vào tròng đen, tôi không thấy gì hết. Chẳng một bóng ảnh nào bám lại, dù mỗi mặt tôi ghé vào. Thế rồi, tôi đã lóc con mắt còn lại của nàng. Tôi móc thật nhanh, thuần thục như đã kinh nghiệm. Hai con mắt nằm trên lòng bàn tay. Tôi đã nhìn vào từng con mắt. Rõ ràng chúng còn tươi nóng, và còn trợn trừng. Tuyệt chẳng hình hài gì in lại. Tôi khều, rồi nắn. Chợt nghe tiếng “Rắc” tôi ngỡ mình đạp phải miếng kính. Quá nóng vội, tôi nắm chặt bàn tay. Lúc xòe ra, hai con mắt đã nát nhão, lẫn cả vào nhau. Không còn tròng đen, trắng. Chỉ một thứ bầy nhầy như đất sét vùi chung máu.

- “Thấy gì chưa”?

Tôi nhìn quanh. Tiếng nói từ nàng. Nàng vẫn nằm trên giường. Cái tiếng vừa rồi mang giọng của nàng và dẫn ra từ phía nàng. Tôi luống cuống. Miệng lắp bắp và không biết biện minh thế nào cho hành động điên rồ của mình. Hai hốc mắt nàng cạn dần máu và trơ ra đen ngòm. Tôi tính đi giật lùi, thế mà lại tiến về phía nàng.

- “Đố thối tha, nhìn tôi xem!” - Tôi rùng mình vì giọng của nàng. Nàng vẫn nằm một chỗ. Máu hai mắt chảy tràn xuống ra giường.

- “Anh… Anh…”

- “Nhìn xem, đồ thối tha.”

Giọng nàng đay nghiến. Lần này, tôi đã leo lên giường và ngồi lên người nàng. Thân thể nàng vẫn ấm, vẫn mềm và vẫn cứng đơ một chỗ. Tôi chợt thấy cây nến trên tay mình, chẳng biết tôi đã thắp nến khi nào. Hốc mắt nàng hoăm hoắm, máu bắt đầu ngừng chảy.

- “Tìm đi, đồ thối tha…”

Nàng gào lên. Tiếng dữ dằn như hổ gầm. Tôi lau sạch hốc mắt nàng bằng ngón tay rồi cúi thấp xuống. Cây nến hơ gần mặt nàng. Do tôi nghiêng nến nên một giọt sáp nhỏ xuống. Nước sáp rơi trúng mặt nàng. Một tiếng không thể biết từ đâu rộ lên. Hai hốc mắt nàng sáng rực như hai ô cửa có thắp đèn. Trong cặp mắt hiện ra cảnh tôi bị móc mắt bởi… Tôi chỉ nhìn đến đấy rồi đèn phòng cháy rụi, cây nến cũng tắt phụt. Bóng đêm mở toang hoác hút tôi vào trong.

*

Nắng xối qua cửa sổ, đổ chồng như mái đình quện vàng. Tôi nhíu mắt, rồi mở mắt từ từ. Sau mắt trái là mắt phải. Do chưa quen với nắng chói, tôi úp mắt vào hai lòng bàn tay và nhìn qua các khe ngón tay.

- “Anh chịu dậy rồi sao?” - Giọng nàng lọt từ phòng trong.

- Tôi ngồi trên giường hồi lâu, đợi hồi tỉnh hẳn.

- “Anh ngủ say thế, em gọi mãi.” - Nàng lại nói.

- “Anh có một giấc mộng kỳ quặc.”

- “Kỳ quặc thế nào vậy anh.”

- “Chỉ là…à…Vớ vẩn thôi em…”

Tôi dậy, và vào với nàng. Tôi muốn ôm, và hôn nàng. “Khoan đã.” - Nàng bỗng nói to. Rồi bảo tôi đợi ở ngoài.

- “Em đang thay áo quần đấy ư? Anh có thể giúp em đấy.”

- “Ồ không, em đang lựa kính. Em không biết mình đã từng mua loại kính nào màu tối không nữa. Mắt em hơi đỏ, chắc là bị đau mắt. Em sẽ vạ lây anh đấy, nên giờ phải tìm một cái kính khác.”

- “Mắt em thế nào?” - Tôi hỏi, và thấy bồn chồn.

- “Mắt em đỏ. Triệu chứng đau mắt đỏ, hoặc mắt hột hay gì đấy đại loại vậy. Chốc nữa em sẽ đến viện mắt trung ương.”

Nàng vẫn phòng bên kia. Tôi đứng phòng ngoài. Chân cứ ì một chỗ. Tôi nghĩ về đôi mắt nàng. Sau đấy, nàng ra ngoài bằng cửa sau. Chiều, nàng về với một cặp kính râm trước mắt. Vẫn loại tròng thủy tinh nhưng đủ thẫm màu để không ai thấy đôi mắt nàng. Tôi và nàng làm tình vào cuối buổi chiều. Cặp kính không rời mắt nàng. Tôi đã lả xuống và không phóng tinh.

Tôi không chạm vào cặp kính của nàng, dù một ngón tay. Mắt nàng đang bệnh và cần cách ly, chưa biết bao lâu. Cũng lúc này, tôi tìm thấy trong nhà nửa cốc café uống dở. Café nguội ngắt và đen thủi vì để qua đêm.

*

… Phần sau chuyện kẻ mê nữ đeo kính tôi chưa được biết. Đoạn sau, là tiếp nối hoặc là phần kết của câu chuyện. Sẽ thế nào đây? Tôi nghĩ ngợi. Tôi vò đầu và uống phần còn lại của cốc café. Một lúc, tôi thấy ngái ngủ.

Nguồn Văn nghệ

Truyện ngắn của Vũ Văn Song Toàn: Mùa cây trẩu trổ hoa

Truyện ngắn của Vũ Văn Song Toàn: Mùa cây trẩu trổ hoa
Đám cưới. Trai gái vắt vai nhau ngật ngưỡng mà đi qua giậu cúc tần, đi dưới bóng cây trẩu phía nhà sàn, đi đè lên bóng cau ngả bóng song song dưới đường làng, họ đi ngủ mái đêm nay.

Lục nhớ lúc mình mười bảy tuổi, Lục cũng đợi những đêm trăng tròn mà đi suốt đêm, đi như con cúi đi ăn tre ăn trúc, đi cả đêm đến mai con mắt có quầng thâm, mà sáng tinh mơ hôm sau đi lên rú vẫn vui tươi vừa đập lúa vào hòn đá xanh vừa hát. Hôm nay Lục chẳng hát câu nào. Uống mãi chẳng thấy say, chán thì đi ra ngoài này, ra ngoài này cho nó đỡ nhìn thấy cảnh mấy đứa con gái má đỏ hồng vì rượu liếc mắt đưa tình con trai làng bên. Không phải Lục không còn trẻ, Lục còn trẻ lắm, nhưng nghĩ phận mình hẩm hiu. Thà Lục cứ chết quách đi, có phải xanh cỏ đỏ cả ngực không. Mà cũng chả đỏ ngực, mệ chỉ có nhận được một tấm bằng có cái dấu đỏ, Lục không có ảnh chân dung riêng, chắc mệ lấy tấm ảnh Lục cười toe toét đặt trên bàn thờ thắp hương nghi ngút, cái ảnh đấy là tách ra từ bức ảnh chụp lúc tốt nghiệp lớp mười, mười bảy tuổi, đứa mô mà chả cười. Nhưng Lục soi mình xuống nước. Lục chả cười. Trăng trên trời sáng tỏ như ban ngày, nước sáng càng làm cái phá mênh mông. Lục nhìn rõ gương mặt chữ điền dưới nước, cái cằm hình như bạnh ra, hàng lông mày vẫn đậm rì rì. Lục đúng là người đàn ông còn gì. Lục không là đàn ông thì Lục là ai, chẳng lẽ mặc mấn (váy) như mệ mà thành đàn bà. Lục sức dài vai rộng. Lục còn sống về, mệ vui, mệ ôm Lục khóc. Mệ nói ngày nào mệ cũng dâng hoa cho bàn thờ ba bà cô chết trẻ ở ngoài vườn, ba cô thiêng mà phù hộ cho Lục còn sống. Mệ già, thằng Bảy cũng hai mươi tuổi mà còn như con đẹt (con nít), ngây ngây dại dại mãi. Lục ngắm mình dưới nước, Lục nhìn lên trăng. Trăng còn đó, Lục còn đây, lời yêu xưa ai mà quên, câu dạ ời vẫn còn, sao mà nay xa cách. Tình yêu giống như trăng dưới nước, thấy rõ lắm, nhìn yêu lắm mà chả cầm được ở tay. Một tháng rồi Lục vẫn trốn Mai. Mệ nói chiều mô Mai cũng ghé. Mà từ lúc Lục đi bộ đội, ngày mô Mai chả ghé thăm mệ, thăm em Bảy. Em thấy Mai thì chạy lại đòi quà, Mai vội vàng lấy ra mấy cái bánh đầu chó buộc ở khung xe, hôm thì hộp bánh bích quy, hôm thì mấy quả cam. Em Bảy thương Mai, hễ chưa thấy người đã thấy tiếng một chí (chị) Mai hai chí Mai. Em Bảy làm như con đẹt tưởng Mai là mệ, thấy Mai là lại ôm. Em Bảy khen tóc Mai thơm. Mệ nạt, mệ nói con lớn rồi đừng có làm như con đẹt, chị Mai là vợ anh Lục biết chưa. Hai người đã cùng đi ngủ mái, đã ưng nhau làm bạn trăm năm, anh Lục năng đến nhà vợ, hai bên chỉ đợi đến ngày cưới nhau là thành vợ thành chồng. Lục nhớ đến đây có cái gì tưng tức nơi ngực trái. Tiếng gà gáy canh năm ở bên sông vọng lại, thuyền bán nước mắm từ Lèn đã lên đây, tiếng gà gáy mới làm Lục nhớ, con gà sống có cựa mới gáy, con gà trống thiến chỉ đẹp mã mà làm ăn cái trò trống gì. Ừ, Lục nỏ khác gì con gà trống thiến.

Lục ngồi mãi đây mà ngắm trăng, đến khi trăng lặn vào mây, đằng Đông ửng đỏ. Lục đi về phía làng, tiếng gà gáy sáng dồn dập, tiếng trâu bò nghé ọ chuẩn bị đi rú đi nương. Tiếng trẻ con dậy sớm khóc, tiếng chị ru em mà đu đu điềng điềng. Ừ, tiếng trẻ con khóc mà làm Lục rơi nước mắt. Nếu Lục lấy Mai cả đời chỉ có Mai và Lục, chỉ mãi là hai vợ chồng son. Nhưng Lục sợ, đâu phải đứa con nào sinh ra cũng lành lặn. Nhìn thấy con của anh Tuệ nhà ở xóm dưới, Lục thấy đau lòng lắm. Vợ anhTuệ sinh ba lần, ba lần anh Tuệ đào hố chôn ở chỗ vườn hòe. Lần thứ bốn anh Tuệ đào hố sẵn, đào thế là để lấy dữ làm lành, giống như người Kinh mua cỗ hòm để trong nhà để mong sống lâu. Nhưng lần thứ tư anh Tuệ không phải chôn một đứa con mà là chôn một bọc máu đỏ hỏn. Anh Tuệ tuyệt vọng, nhưng may, đứa con sau sinh ra thì biết khóc, biết bú, biết ăn, nhưng được ba tháng tay chân dần dần teo tóp, cái mắt to như cái đèn pin, cái đầu bủng bủng nước. Nghĩ đến đây, Lục rùng mình. Lục về đến cửa nhà lúc nào không biết.

Mệ nói số mệ hiếm hoi, mệ lấy hai đời chồng mà chỉ có hai anh em nhà Lục, chả biết thổi tắt (phép tránh thai) thế nào mà thổi mở (phép làm cho có thai)  mãi mệ mới đẻ được Lục và Bảy. Mệ sợ đi học người ta bắt nạt con mình là người Cuối, nên mệ mới đặt là Lục và Bảy, để người ta tưởng nhiều anh em. Nhưng Lục cao lớn như cha, cha Lục người Thái đẹp trai tầm thước lắm, thằng Bảy nó giống Lục như đúc, nhưng mãi là đứa con đẹt không lớn lên. Cái người nó giống Lục mà cái hồn như đứa con đẹt lên năm. Nhìn nó cũng đẹp trai như Lục, mà lúc nào cũng bám mấn mệ, nó ngủ mệ phải hát ru. Mệ ăn trù, mệ kể chuyện rồi mệ ru thằng Bảy. Lúc về đến cửa Lục nghe tiếng mệ ru: Ta tun ta tún…

Mệ Lục đã dậy, mệ nấu canh bồi, nấu hỏ mọc, mệ hông xôi và nướng rêu suối trên bếp lửa bên chái nhà. Mặt trời đã lên bằng cây sào, ánh nắng ban mai làm Lục lóa cả mắt. Lục thấy buồn ngủ, lại giường nằm. Lục đi cả tháng nay khi trở về từ trung tâm nuôi dưỡng thương bệnh binh dưới tỉnh. Mấy lần Mai đến Lục cũng trốn đi. Về đây Lục cũng không gặp Mai. Bữa nọ, Lục thấy Mai dắt chiếc xe đạp Thống Nhất cúi mặt đi về. Sáu cây số, Mai phải đi qua mấy cái đồi cao, đi qua cả mấy cái phá nước, mùa nước cạn chỉ đến mắt cá chân, mùa nước sâu phải đến cả đùi non của Mai. Mai sắn cái váy Thổ đen có cạp sọc lên lội nước, cái bắp chân Mai là chân con gái miền núi mà thon lỏn nõn nà, con gái ở ngoài thị trấn còn kém xa. Lục nhớ, đêm trước ngày nhập ngũ, Lục đưa Mai về, Lục cõng Mai qua chỗ lội. Đi qua cả chỗ phá lâu rồi, mà Lục cõng Mai mãi. Mai đòi xuống, Mai ngại, tục dân tộc nhà mình nghiêm minh, chưa làm đủ lễ lạt mà có chửa là người ta chê cười, xóm làng lại phạt vạ. Lúc nào Lục cũng ôm hôn Mai ở chỗ phá. Lục hôn lên bầu ngực vời vợi của Mai, cái bầu ngực trắng mà hoa trẩu rơi vào còn không trắng bằng ngực Mai. Hai người hứa hẹn với nhau bao giờ Lục xuất ngũ thì cưới nhau, về nhà Lục sẽ lái máy cày ở nông trường, còn Mai sẽ làm y tá ở trạm xá xã. Rồi Lục và Mai sẽ sinh nhiều con, mệ tha hồ mà hát đu đu điềng điềng. Giá như lúc đó Lục cứ yêu Mai, yêu cho nồng nàn tha thiết, yêu cho thành thằng Lục nhỏ ở trong bụng Mai, rồi Mai ở với nhà với mệ, bây giờ có phải có con đi học lớp hai rồi không.

Lục nhớ dáng Mai liêu xiêu trong gió chiều se se lạnh thổi từ phía bờ sông Hiếu. Mai mặc cái áo sơ mi màu tím hoa cà bó sát, cái eo Mai nhỏ gọn trong cái váy Thổ. Mai lấy tay quẹt lên trán, đâu phải Mai khóc. Lục trốn bên bờ cúc tần mà nước mắt nước mũi chảy ra. Lục nghĩ đến cảnh con của Lục nó có đôi mắt như cái đèn pin soi vào đời Lục, soi vào lương tâm Lục, Lục là bố, là con người Lục biết chắc con Lục nó sẽ như thế, Lục sao đành lòng.

Lục đóng quân trong một vùng rừng khô trụi lá, trong rừng đầy những thùng phuy có in những chữ màu cam. Bên bờ suối mọc nhiều cây sung, cây vả có trái. Lục đã ăn những quả vả dị dạng khác thường. Lục đã bị nhiễm chất độc hóa học khi đơn vị công binh của Lục phá bom còn sót lại sau chiến tranh làm những thùng thuy hóa chất trong đất cũng phát nổ theo.Trái vả dị dạng còn gọi là trái vả, nó méo mó vẫn cắt ra chấm muối ăn được. Thằng Thông, thằng Minh con của Tuệ làm sao mà cắt nó ra hình người, đứa có tay lại không có chân, đứa thừa chân thừa tay lại không có trí tuệ, chỉ có đôi mắt là to. Lục rùng mình. Lục nhìn Mai đi khuất sau hàng cây trẩu. Mùa xuân đang đến, hơi xuân âm ẩm khắp vùng núi non, tiếng chim hót trên cây hoa xoan nở tím rụng tơi bời bên giậu cúc tần. Những bông hoa trẩu rụng đầy gốc, Lục thấy lòng buồn se sắt. Lục trốn mặt Mai ở cơ sở nuôi thương bệnh binh gần một năm nay, Lục đã viết thư mấy lần, Lục nói Lục tàn phế rồi, Mai đừng đợi Lục nữa, Mai đi lấy chồng đi. Đã mười ba tháng trôi qua, đã hơn một mùa hoa trẩu nở, đã hơn mười hai mùa trăng lên, đã hai mươi bốn lần đi hát dạ ời, đã hai lần đi đám hội xuân, đã hơn ba trăm đêm Lục nằm thao thức. Thà Mai quên Lục đi, thà Mai phụ tình Lục đi. Mai yêu Lục làm chi mà yêu lắm. Nước mắt Lục chảy trên má. Lục thấy sợi dây tơ hồng vàng bò trên giậu cúc tần, Lục nhớ sự tích dây tơ hồng, tơ hồng sao vương vấn, để Lục và Mai chẳng được thuận duyên nhau.

Lục đã lên đồi Tị đào đá đỏ. Biết đâu Lục đổi đời, hay sập hầm chết quách đi cho rồi. Tình yêu là cái gì mà nó như quả bồ hòn nhẵn cấc, bóng láng, thơm như mùi đường thắng mà ngậm vào lại đắng, nhổ ra sợ thiên hạ cười, ngậm vô chỉ  mình biết là đắng.

Lục muốn chết cũng chả chết được. Bom đạn chả làm Lục chết, chất độc hóa học chẳng làm Lục chết hẳn. Đào đá đỏ cũng chả làm Lục chết. Mà còn mệ, còn em Bảy, Lục chết thì có ai chăm. Nhưng Lục lại trúng đá đỏ. Có đá đỏ rồi Lục chết cũng được. Lục trúng được mười viên, Lục đưa cho mệ năm viên dặn khi nào cần thì bán đi. Lúc có đá đỏ trong tay Lục đã muốn đi tìm Mai, coi như là khoản đền bù cho Mai. Lần này Lục tìm Mai thật. Lục không chịu được nữa rồi. Lục nhất định nói một lần cho rõ.

Lục đến trạm y tế xã, Mai đang thay băng cho bệnh nhân, Mai thấy Lục đứng trước mặt Mai, Mai chết giấc đổ xuống nền nhà. Mấy y sĩ phải cấp cứu, một hồi sau Mai tỉnh dậy. Lục cầm tay Mai. Cũng bàn tay trắng ngần, cổ tay tròn lẳn nõn nõn xinh xinh như một cái măng tre đã bóc vỏ. Lục ân hận quá. Đã bốn năm rồi mà Mai vẫn quyết một lòng chờ Lục. Mai mở mắt, đúng rồi trước mắt Mai là Lục. Mai không nghĩ mình mơ. Lục định buông tay ra, nhưng lòng không nỡ. Người mình thương đây sao. Ba năm trong quân đội, bao nhiêu cánh thư cháy bỏng những yêu đương. Lục nghĩ ra cảnh lúc Lục trở về nhà thì gặp Mai, Lục sẽ ôm hôn Mai thật đắm, Lục sẽ cắn lên bầu vú trắng như hoa trẩu của Mai, hai người sẽ cuộn lấy nhau, như hai con rắn lẹo nhau trên cây duối. Yêu sao cho thỏa lòng, cho bao nhiêu mong nhớ bấy lâu tan biến.

Lục muốn nói ý định của Lục cho Mai, ý nghĩ bấy lâu Lục vẫn suy nghĩ. Nó như một khối u nhọt, hôm nay Lục khơi ngòi cho nó vỡ mủ máu ra, cho nó đã hờn. Lục muốn đưa cho Mai năm hòn đá đỏ, rồi khuyên Mai đi lấy chồng đi. Nhưng ánh mắt Mai, ánh mắt nhìn thẳng vào đôi mắt Lục, ánh mắt nó còn mạnh hơn cả tiếng bom đạn, nó dội vào làm ngũ tạng Lục, nó làm Lục mềm lòng, Lục cầm tay Mai mà không muốn dời, miệng không nói nên lời.

Đám cưới Lục và Mai trai gái cả làng Chẽ đến hát dạ ời. Môi Mai như thắm lại, tóc Mai như xanh hơn. Mai nói Mai biết hết rồi, Mai biết Lục nhiễm chất độc hóa học như anh Tuệ. Mai biết người ta đã làm thủ thuật để Lục không thể có con, nhưng chỉ cần Mai sống với Lục, mỗi sáng mai thức dậy Mai thấy Lục là mãn nguyện lắm rồi.

Đêm tân hôn. Mai thức giấc, thấy đầu mình gối trên cánh tay rắn rỏi của Lục, bờ râu rám rám cạ và má Mai. Mai tưởng mình nằm mơ. Lục hôn lên cổ Mai, hôn lên bờ ngực vời vợi của Mai vẫn say mê như lúc bên phá nước, Lục đè Mai xuống, Mai như tan biến vào Lục. Giọt nước mắt trên má Mai lăn dài. Dấu máu trên tấm vải trải giường màu trắng đỏ thắm lên như máu chim câu trong ánh nắng bình mình chiếu xiên qua kẽ vách nhà, Mai nhìn rõ Lục, Mai biết mình không nằm mơ nữa.

Ba năm sau…

Hàng cau nhà Lục vẫn xanh mướt, vẫn một năm ra hai vụ trái cho mệ đủ ăn trầu. Mệ kể, từ lúc có bản, có làng thì có trầu có cau. Thằng Bảy dạo này không thích nghe hát ru nữa, đòi mệ kể chuyện. Mệ ăn trầu, uống nước chè om, mệ chẳng biết chuyện chi nhiều để kể. Quê mệ có đền thờ ông cau, bà trầu. Mệ ăn miếng trầu, nhìn bã trầu thắm lắm, kể cho thằng Bảy nghe truyện sự tích trầu cau. Bảy nói anh Lục cũng lấy vợ rồi, Bảy cũng muốn đi ngủ mái, đi hát dạ ời. Mệ cười, mệ hỏi Bảy muốn lấy ai, Bảy nói Bảy muốn lấy chí Mai làm vợ, giống như anh Lục. Mệ nạt, không được, chí Mai là vợ anh Lục.

Mai vẫn đi làm ở trạm y tế xã, Lục làm bảo vệ ở nông trường cách nhà cả hai mươi cây số. Nhưng một tuần Lục về thăm Mai ba bốn lần. Mai thấy những cơn gió xuân thổi lên hàng cau, chiều nay Lục lại về với Mai. Lại nồng nàn và ấm áp. Má Mai tự dưng ửng đỏ. Mệ đang ngồi đan lưới đay hỏi Mai có chuyện chi mà cười nụ một mình. Mai chỉ dạ, không nói, cắp cái rổ ra vườn hái hoa thiên lý. Mệ cười, đọc một câu thơ của người Kinh: Thương chồng nấu cháo vịt le…

Khi mặt trời sắp lặn, Lục chạy chiếc xe Win dính đầy đất đỏ đã về đến cổng. Đám trẻ con hàng xóm đi học về tíu tít. Mấy đứa con đẹt hàng xóm bắc võng đay bên gốc cau, vừa đu võng vừa hát. Mai chăm chú nhìn đám trẻ con, võng cao như lên tới trời. Tiếng cười nắc nẻ. Tiềng cười trong veo. Lục đứng ở hè nhìn ra vườn, Lục thấy Mai hái hoa thiên lý. Chợt như thấy có người nhìn mình, Mai quay lại, Mai thấy Lục, Mai vội vàng giả vờ tiếp tục hái hoa. Mai lên tiếng hỏi Lục, hỏi mấy chuyện bảo vệ ở nông trường, Mai cố tình hỏi, hỏi dồn dập lắm, Lục nhẩn nha trả lời Mai từng câu.

Thằng Bảy chạy lại bên mệ, sà vào lòng, lấy tay cùng mệ chơi tập tình tập tang.Tự dựng mệ dừng tay, mệ hỏi Mai khi nào hai đứa sinh cháu cho mệ ru. Lục nghe tiếng trẻ con hát đồng dao, Lục thấy tai Lục nóng nóng, người Lục ngây ngấy, thấy cái gì nghèn nghẹn trong cổ. Gió thu thổi táp vào mặt Lục, gió thổi sàn sạt đổ lạnh lên bờ ngực vuông để trần của Lục. Lục vào nhà lấy tích nước chè om ủ trong cái ấm giành tu ừng ực nhưng kẻ đi rú khát khô ba ngày không có nước suối uống.

Dạo này Lục hay qua nhà Tuệ uống rượu. Uống về nhà say khướt, nằm vắt vẻo ngoài cái phản bên hiên. Mai lấy bột cát căn hòa vào nước, cho một chút muối rồi đỡ Lục dậy lên cho uống, lấy vôi từ cái bình vôi bôi vào gan bàn chân. Mai nằm kế bên Lục, tựa vào bờ lưng ấm nóng của anh. Mai nhìn ra bầu trời đầy sao. Ở trong nhà mệ vẫn ru Bảy bằng điệu ta tun ta tún đều đều, một lúc rồi Bảy lăn ngủ ngáy khò khò. Sao đã lặn, trăng khuya lại sáng, sáng chiếu rõ gương mặt của Lục dưới ánh trăng. Lục nằm ngủ say sưa, nét mặt bình yên như nét mặt thằng Bảy. Hơi ấm từ Lục truyền qua Mai, Lục đưa tay ôm lấy Mai, hôn vào cổ cô. Lục thì thầm:

- Chiều nay anh thấy em lúc hái hoa thiên lý… Em nhìn đám con đẹt đưa võng… Em có hạnh phúc không Mai? Hay là…

Mai không nói, nước mắt chảy xuống, chảy ướt cả bờ ngực rắn rỏi của Lục mà Mai đang úp vào. Lục đưa tay sờ lên mặt Mai. Anh sờ lên bờ môi Mai, sờ lên mắt, sờ lên gò má chùi đi đôi hàng nước mắt chảy dài. Hàng nước mắt không biết là của hạnh phúc hay chạnh lòng. Họ ấp vào nhau rồi ngủ quên. Ngủ say mê, cho đến tia nắng mặt trời từ đằng Đông đầu ngày chiếu xuống mặt Mai. Mai giật mình dụi mắt, Bảy đã thức dậy la lên:

- Anh Lục, chí Mai ngủ mái, cho Bảy ngủ cùng mới nà…

Mệ vẫn đi bộ lên rú hái thuốc. Mệ sắc trong cái siêu đất. Lúc Mai đi làm về, mệ đã sắc xong và đổ ra cái đọi sành đa lươn. Mai ngồi bên bộ phản bên hiên, mệ bưng lại, mệ kêu Mai uống. Mệ nói ngày xưa mệ cũng uống thuốc dấu này. Mệ uống ba tháng mệ có thai thằng Lục. Mai bưng bát thuốc, Mai nhìn mệ, Mai uống hết bát nước thuốc đen đen, nước mắt Mai chảy ra. Mệ nói :

- Đắng quá hả con, mệ hái toàn vị thuốc ngọt.

Mệ đứng lấy ngón tay út chấm vào chút cặn thuốc còn lại trong cái bát, mệ đưa lên môi cắn chỉ nứt nẻ vì ăn trầu, mệ thử xong bần thần cầm cái đọi đi xuống bếp.

Mệ vẫn đợi cho hôm nào trời thật nồm, khí trời âm ẩm, gió Lào thổi từ phía rú về làng, chớp ở trên nguồn lấp lóe. Mệ canh để mệ ra phía hàng cau, mệ cắt lấy những chiếc rễ cau trăng trắng nhơn nhớt tuôn ra tua tủa. Mệ ngâm với rượu gạo nước đầu nặng bỏng cổ mua từ bản Mường làng Xén. Đủ một tháng mệ đem ngửi. Rượu bốc mùi thơm phức. Thằng Bảy nói mệ mần chi, mệ nói làm thuốc cho anh Lục. Cho anh Lục mau có con, để Bảy có cháu mà ru đu đu điềng điềng. Bảy nói Bảy cũng muốn uống, Bảy muốn có con. Bảy hỏi làm sao để có con. Mệ không nói, mệ mang chĩnh rượu vào buồng vợ chồng Mai để cất. Mỗi bữa ăn, mệ rót cho Lục một đọi nhỏ ép Lục uống. Lục nhìn Mai, nhìn mệ, nhìn em Bảy, uống ực một phát. Nó không giống như Lục uống rượu cần ở đám cưới, hay ngồi đối ẩm với Tuệ rồi nhìn ra vườn hòe. Mệ vẫn sắc thuốc cho Mai uống, hễ Mai cứ uống thuốc thì hai mắt díp lại, không tài nào cưỡng nổi lăn ra ngủ như chết.

Công sức của mệ cũng được đền bù.

Mai thấy càng ngày bụng càng to lên. Mai không tin vào tai mình khi y sĩ  khẳng định Mai có thai. Lục chờ ở ngoài cổng bệnh viện huyện, Mai không dám nhìn Lục, Mai nhìn xuống hàng cúc áo trên cái áo sơ mi màu tím hoa cà. Hai mươi cây số, cái xe nhiều lúc gặp đá chồm lên, thúc Mai đụng về phía Lục, Lục như chồm lên phía trước chạy nhanh lên, rồi có đoạn dừng lại. Lục đằng hắng ho lên như muốn nói điều gì, rồi lại thôi. Đến cả hết buổi chiều, Lục không nói gì ra ngồi hút thuốc bên miệng giếng khơi. Lục nhìn bóng mình dưới nước câm lặng, bóng gần lắm, tóc hình như đã có sợi trắng lên rồi.

Cả Mai và Lục đều biết là Lục đã được thắt ống dẫn tinh, làm sao Lục có thể có con. Nhưng Mai có chửa, vậy là con của ai?

Mai đã chờ đợi cho héo hon cả nửa đời con gái. Những hạt đá đỏ vật chất dễ gì xoa dịu được nỗi khát khao hạnh phúc bên người mình yêu. Hay chăng là nỗi khát khao được có con, một tiếng cười trẻ thơ thôi đã làm Mai thay lòng đổi dạ. Hay hàng nghìn lý do, cả Mai, cả Lục đều suy nghĩ. Lòng hai con người yêu nhau rối như tơ vò.

Lục bỏ đi lên nông trường cả tháng, mệ nhắn mấy lần mà Lục nói bận việc lắm không về được. Đường sá có gì xa xôi, chỉ một tiếng chạy xe Win trên con đường cấp phối đầy bụi đỏ, chỉ một tiếng thôi là Lục về mới Mai. Nhưng quãng đường đó hình như dài vạn dặm.

Trời đổ mưa, ếch nhài kêu à um bên ao. Tiếng nước chảy long tong từ mái tranh nhà nông trường xuống đất, một hồi sau nhỏ từng giọt từng giọt. Ngoài phía rú, tiếng con chim từ quy tìm bạn tình vẫn vọng qua đồi. Đột nhiên, Lục như thức tỉnh, Lục có nghe nói, dù thắt ống dẫn tinh vẫn có thể có có thai, dù xác suất chỉ cực kỳ nhỏ. Hay đứa con đó là con của Lục. Nếu vậy thì tội cho Mai quá. Lục bật dậy, Lục muốn chạy ngay về nhà. Nhưng nếu đó là đứa con của Lục, Lục nghĩ đến cặp mắt như cái đèn pin của thằng Thông, thằng Minh của Tuệ. Lục rùng mình.

Lục thấy mình ở trong một khu rừng vàng rực những màu như những quả cam chín ở nông trường Lục trồng. Lục mặc quần áo bộ đội, một mình  đứng đấy giữa rừng cây lá khộp mùa khô trụi lá, bên cạnh anh bao nhiêu xác người chết la liệt, máu tuôn như suối. Một vùng đất câm lặng, câm lặng đến não nề. Lục cảm thấy bức bối, muốn một tiếng động. Lục muốn thét lên một tiếng, nhưng có gì chặn họng Lục lại. Lục xả súng lên trời. Tiếng súng vừa dứt, một đàn con đẹt ngổn ngang rơi xuống. Những đứa trẻ thiếu chân thừa tay, đứa có chân tay lại không có đầu, có đứa có đuôi, có đứa chỉ có người mà không mặt. Có đứa như một cục máu. Nhưng đứa nào đứa nấy có cặp mắt to như quả vả, nó lồi ra, rồi phát sáng như đèn pha. Tất cả ánh sáng nó chiếu vào Lục. Lục giật mình thức giấc, trán Lục đẫm mồ hôi.

Đêm hôm đó Lục bỏ đi cả đêm. Mai một mình nằm trong buồng. Nước mắt Mai lăn trên má. Đã nhiều năm tháng Mai đợi Lục, chẳng lẽ lúc thành vợ chồng Mai phản bội Lục? Mai nằm miên man rồi ngất lịm đi. Mai mở mắt dậy, Mai nghe tiếng lịch kịch trong buồng, chắc là Lục về. Mai nằm lùi vào trong. Nước mắt Mai bắt đầu chảy. Mai muốn ngăn dòng nước mắt lại, nhưng Mai biết Lục ở kia. Mai như bông hoa trẩu trắng tinh khôi, con ong vò vẽ đem đất sét làm ố mất. Mai nằm sát lại mé tường, Mai bắt đầu khóc thành tiếng. Một vòng tay ôm lấy vai Mai, môi nóng hôn lên gáy. Một thân thể ấm nóng đè Mai xuống. Mai nhắm mắt, nước mắt chảy tràn. Mai im lặng, không biết trách mình hay trách Lục, chẳng phải lỗi của ai cả. Trong đầu Mai trống rỗng. Người ấy vẫn nồng nàn trong buồng tối. Mai thấy mình được an ủi. Hai người nằm úp thìa, vòng tay ôm lấy Mai. Mai ngủ thiếp đi lúc nào không biết. Khi những tia nắng đầu tiên chiếu rọi trong ngày, Mai giật mình, rồi hét lên một tiếng thất thanh. Mệ chạy vô hỏi xem Mai có việc gì. Mệ nói chắc con nằm thấy ác mộng, đàn bà có chửa hay có mộng thai. Mai ngồi sát vách ván, không nói gì, thất thần nhìn lên không trung.Thằng Bảy chạy theo mệ kêu lên: Chí Mai, chí Mai.

Mệ hỏi Bảy con vô đây làm gì. Bảy chỉ vô cái chĩnh rượu ngâm rễ cau.

Mai bắt đầu nghén và thèm ăn chua. Mai nôn oẹ, Mai không biết bấy lâu Lục đi đâu. Ở nhà chỉ có mệ và thằng Bảy. Mai tự giam mình trong căn buồng, mệ vẫn nấu cơm ngày hai buổi, nấu nhiều món ngon, nấu canh chắm đuôi nố cá món Mai hay thích ăn, khuyên Mai ăn uống đầy đủ cho cháu nó khỏe mạnh. Dạo này thằng Bảy đã nhanh nhẹn, nó biết múc nước giếng bỏ trong cái chậu đồng đem vô cho Mai rửa mặt, nó biết giúp mệ bổ củi, nó không còn bắt mệ hát ru đu đu điềng điềng. Mai vẫn lắng nghe tiếng chim kêu ngoài bờ rào, vẫn những con chim chích chòe quen thuộc, Mai vẫn đợi tiếng con chim khách báo hiệu khách đến. Nhưng Lục có phải khách đâu, sao Lục đi cả tháng nay chưa về. Mai vẫn nhìn qua khe cửa ra phía đường, Mai vẫn đợi chờ bóng Lục, không biết Lục đi đâu.

Rồi Lục cũng về nhà. Lục muốn thuyết phục Mai rằng dù làm thủ thuật thắt ống dẫn tinh rồi vẫn có xác suất có thai. Lục muốn tin đó là con Lục, nhưng Lục lại nghĩ đến thằng Thông, thằng Minh con của Tuệ. Nếu nó bình thường, nếu… Trong lòng Lục ngổn ngang trăm mối tơ vò. Lục lấy cái đọi, rót luôn ba đọi rượu rễ cau uống ừng ực, xong Lục nằm ở phản ngủ. Thằng Bảy nằm kế bên Lục vờ ru ta tun ta tún.

Mai đau đẻ và sinh con. Mệ cười với đứa cháu móm mém. Mệ đưa nó lại phía Mai. Mệ mở tã lót ra, mệ lật ra đằng sau, thằng cu nó có hậu môn đàng hoàng, không có đuôi, mệ lật ra đằng trước thằng cu có cái củ giống hồng hồng, đúng là con trai rồi, có đủ cả chân cả tay, mệ đếm đi đếm lại mười lần chân tay nó, nó giật mình khóc lên oa oa. Tiếng khóc của nó thật khỏe, vang thật xa, vang xa từ trạm xá huyện về đến bản Chẽ, nơi Lục đang uống rượu một mình bên hiên.

Mệ cười hả hê, mệ nhìn thằng Bảy, mệ lấy khăn vuông lau máu trầu trên miệng, mệ nói: Nó giống thằng cha nó y như đúc tề.

Mai ôm con vào lòng, nước mắt Mai chảy ra.

Thằng Bảy chạy lại phía mệ, la lên: Con đẹt, con đẹt. Nó đòi bế cháu.

Thằng Bảy dại khờ thế mà ẵm đứa bé chặt trong tay, chỉ sợ đứa bé rơi xuống, môi mín để khiến, ôm đứa bé vào lòng, hai mắt nhìn thằng bé, vừa nựng vừa hát như lúc nó chơi với bạn: Khai khai rế…

Mệ đập vỡ chĩnh rượu rễ cau. Hương rượu bốc lên ngái ngái. Hai bàn tay nhăn nheo run run, mệ thắp nhang lên bàn thờ. Khói hương tạt vào mắt, mệ dụi mắt. Mệ khấn lầm rầm: Ông ơi, ông tha tội cho tôi. Tôi cũng vì máu mủ nhà họ Trương.

Tiếng khóc oa oa của nó làm cho con chim đang đậu trên cành cây trẩu nở hoa trắng nơi góc vườn giật mình bay lên. Lục nhìn thấy nó, đúng là một bé khỏe mạnh, Lục cũng cười. Mệ đưa cho Lục cái túi bóng đựng đống nhau, mệ kêu Lục chôn nhau cho nó ở ngoài vườn, để nó dù lớn lên có như chim bay xa đi đâu vẫn mãi mãi là đứa con của dòng họ Trương, đứa con của dân tộc Thổ, đứa con núi rừng Tây xứ Nghệ. Thằng Bảy chạy theo Lục, la toáng lên: Anh Lục, răng anh đào sẵn cái hố sâu rồi tề.

Lục không nói gì, bỏ nhau xuống hố, im lặng cặm cụi lấp đất, rồi trồng lên một cây cau và một nọc trầu làm dấu.

Nguồn Văn nghệ

Để không làm tổn thương người sáng tác lẫn người đọc *

Để không làm tổn thương người sáng tác lẫn người đọc *

Hẳn độc giả không còn xa lạ với các cuộc tranh luận chưa đến hồi kết trên nhiều diễn đàn báo chí lẫn ở khu vực giảng đường về tính văn chương trong những sáng tác của các cây bút trẻ.

Phái bi quan thường bày tỏ sự phiền lòng của mình vì những nội dung hời hợt, lối viết non tay của các tác phẩm văn chương mà họ cho là đã và đang được giới truyền thông nâng tầm quá mức; từ đó gây nên nhiều hệ lụy, đặc biệt là sự ảo vọng về nghề viết văn vốn nhiều nhọc nhằn và đầy chông gai cùng con chữ. Còn phái lạc quan thì luôn khẳng định thái độ ủng hộ người trẻ dám viết, dám thể hiện những khúc mắc đời tư, những cảm xúc vui buồn giận hờn của một “thế hệ khác lạ” đang sống trong xã hội công nghiệp luôn biến chuyển không ngừng bởi công nghệ và tri thức. Tất nhiên, đâu đó vẫn có những ý kiến dung hòa giữa hai quan điểm trên. Có thể nói, từ góc nhìn dung hòa đó, cho phép chúng ta gợi ra nhiều giải pháp để không làm tổn thương cả người sáng tác lẫn người người đọc.

Công nhận những cách định nghĩa khác

Việc chúng ta đòi hỏi một tác phẩm văn học của người trẻ phải có nhiều tính văn chương hơn thay vì những câu chữ tản văn vu vơ không đầu không cuối và không ghi đậm dấu ấn cá nhân, từ một góc độ nào đó, cho thấy sự “dán nhãn” từ những mặc định khi chúng ta định nghĩa về văn chương. Cần nhiều tính văn chương hơn nữa, nhưng chính xác như thế nào là “tính văn chương”?

Khi cùng bàn luận một chủ đề nào đó, việc xác định rõ những khái niệm là rất quan trọng. Rất có thể, đối với đội ngũ sáng tác trẻ và độc giả yêu thích họ, tính văn chương được định nghĩa một cách giản đơn là những triết lý tản mạn về cuộc sống, là những cách hiểu, cách cảm, cách ứng xử của thanh niên thời nay trước thế thái nhân tình, nhất là trong tình cảm lứa đôi, hạnh phúc gia đình. Văn chương của người trẻ là phải thấy trong đó hình ảnh của chính người trẻ. Ở đó, văn chương được xem là những trang đời gắn liền với nhịp sống của thanh niên hiện nay, với nhiều tâm tư loay hoay về hành trình khẳng định bản thể, với những ngổn ngang giữa hoài bão tương lai và thực tế trần trụi hiện tại. Như vậy, dù muốn hay không, giới nghiên cứu văn học và những độc giả có phần kén đọc phải chấp nhận về sự tồn tại của một dòng/nhánh văn học đại chúng với những cách định nghĩa mới về văn chương. Tôn trọng sự đa dạng là một thái độ cần và nên có trong trường hợp này không chỉ giúp mở rộng biên độ của cách hiểu về văn chương khiến văn chương hiện diện như một bức tranh đa sắc màu mà còn giúp tránh làm ảnh hưởng đến tâm lý hào hứng sáng tác của những người viết trẻ.


Một tác giả trẻ trong buổi giao lưu, ký tặng sách cho độc giả (ảnh Vnexpress)

Một lối viết có trách nhiệm

Hiện nay, nhiều bạn trẻ thường xem các sách bán chạy trên thị trường là đích đến của việc đọc. Không khó để thấy cảnh tượng độc giả chen chúc nhau xin chữ ký của tác giả chẳng khác gì “fan cuồng” xin chữ ký của ngôi sao âm nhạc, điện ảnh. Điều đó cho thấy bối cảnh của văn hóa đọc đã và đang thay đổi từng giờ trong sự tác động của văn hóa xã hội đương đại. Một số cây bút trẻ nắm bắt được tâm lý của độc giả trẻ và đã xây dựng hình ảnh người sáng tác như thể một phong cách sống, đại diện của thái độ sống. Đây không khác gì một con dao hai lưỡi đối với người viết lẫn người đọc. Bởi vì, để chịu được sự thử thách của thời gian, để tác phẩm đứng lâu trong lòng độc giả thì còn là câu chuyện dài.

Một cách công bằng, những người viết trẻ cũng cần ý thức hơn nữa về những sản phẩm của mình thông qua những phản hồi của cả độc giả lẫn các nhà nghiên cứu văn học. Không thể cứ mãi dựa dẫm mãi vào hai chữ “giải trí” để tự cho phép mình cái quyền làm nhạt nhòa dần những giá trị cốt lõi của văn chương như giá trị thẩm mỹ, giá trị nhận thức… Nếu cứ giữ mãi “một màu” như hiện tại, các tác phẩm văn chương trẻ sẽ làm hạ thấp dần phông nền của văn hóa đại chúng vốn đã chịu nhiều ý kiến phản hồi từ dư luận. Nhiều biên tập viên các đơn vị xuất bản đã không ngại ngần chia sẻ với nhau trong những lúc trà dư tửu hậu về những khó khăn khi biên tập các tác phẩm của các cây bút trẻ. Tràn lan những lỗi câu từ, những lỗi diễn đạt là chuyện thường ngày ở huyện khi các biên tập viên này được giao biên tập một đầu sách của tác giả trẻ.

Rõ ràng, không chỉ là sáng tạo, không chỉ là phù hợp, là chiều lòng theo thị hiếu số đông, những cây bút trẻ còn cần xác định cho mình một lối viết có trách nhiệm hơn để người đọc cảm thấy hài lòng khi cầm trên tay một ấn phẩm văn chương mà họ chờ đợi. Sự tôn trọng người đọc thật sự không chỉ đơn thuần là chiều theo số đông mà còn phải nâng tầm đại chúng.

Trần Xuân Tiến - Tổ quốc

---------------------------

* Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của người viết

Trang 1 trong tổng số 124 trang.

Các tin mới nhất

Nhiều người đọc

Sách mới xuất bản

Thống kê

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay2847
mod_vvisit_counterHôm qua4973
mod_vvisit_counterTất cả4525858

20 167
,
Hôm nay:27 - 3 - 2017
Hiện có 175 khách 1 thành viên online

Đăng ký tin thư

Tên:
Email: