Tôn Vinh Văn Hoá Đọc

Text size
  • C? ch? l?n
  • C? ch? m?c ??nh
  • C? ch? nh?
Trang chủ >>> Văn học Trẻ

Truyện ngắn: Chùa cổ

Truyện ngắn: Chùa cổ

“Tâm không uế chướng, nên không sợ hãi, vượt khỏi sai lầm. Tất cả tùy duyên, một đời tùy duyên mới được tự tại”

(Tâm Kinh)

Bên sông có ngôi chùa cổ, ngôi chùa ấy có tên  Linh Sơn. Linh Sơn, Linh Sơn nằm bên kia sông. Muốn qua sông thì phải lụy đò, còn đò ấy chỉ chở người có duyên, trăm nghìn năm mới có một chuyến. Sông bắt nguồn từ đâu, chảy về tự phương nào? Sông thì cứ chảy, đời người mãi trôi, ai hay điểm tận cùng? Nơi ấy là thánh địa Phật môn, là nơi mà những linh hồn khắc khoải đang trên đường hành hương tìm kiếm lại bản chân diện mục của mình.

Khách gánh trên vai đôi vầng nhật nguyệt, buồn dạo ven bờ, chờ đợi từ năm này qua năm khác. Khách lẩm nhẩm tính toán:

- Hôm nay là thứ hai, ngày mai là thứ ba, ngày kia là thứ tư, rồi sẽ hết tuần, sang tháng, đáo niên, tận kiếp và chuyển thế…

Khách đã quá quen thuộc với trần gian trầm luân không có đường trở lại, quá quen thuộc với chốn địa ngục đầy rẫy quỷ ma, duy trong tam giới, có niết bàn là khách chưa kịp đến. Khách bần thần nhặt một viên sỏi đỏ lấp lánh như ngọc, hỏi:

- Mi đã cảm thấy cô đơn bao giờ chưa? Hỡi đá?

Viên sỏi không trả lời.

Khách đau đáu nhìn lên mặt sông, vung tay liệng mạnh. Vật nọ xoay một vòng trên không trung rồi bị nuốt trọn, lững lờ rơi trong lòng nước, chìm mãi, chìm mãi… Đi qua nơi mà những đàn cá thần tiên đang bơi lội.

- Mi có đớn đau bao giờ không, hả Sông?

Sông vẫn lặng câm.

Khách ngẩng đầu lên nhìn tầng không:

- Ông đã bao giờ cảm thấy cô đơn chưa, hả Trời?

Trời lặng yên chẳng đáp.

Khách đã chờ ở đây từ bao giờ nhỉ? Không ai còn nhớ rõ nữa, đã chờ đợi bao kiếp, chuyển thế đầu thai cũng chỉ vì bến chùa ẩn khuất trong màn sương dày nơi xa. Chữ “Duyên” gánh nặng ngàn cân, chữ “Mệnh” nghìn năm đau đáu. Như một phép màu, hoặc giả, đó chỉ là sự trùng hợp thôi, khi con đò mỏng manh như lá lúa bình thản lướt khỏi miền yên vân, trôi trên dòng nước trong xanh tựa khối bích ngọc khổng lồ không gợn chút tì vết.

Người lái đò đội chiếc nón tre rộng vành, đầu cúi thấp, những tia nắng lọt qua các nan tre đổ bóng lốm đốm nhàn nhạt trên hai hàng mi dài bạc trắng, như hư mà như thực. Khách bỗng nhiên quỳ thụp xuống, nước mắt cứ thế tuôn rơi. Lão lái đò hỏi vọng lại:

- Hỡi người đi đò, anh muốn về chốn nao?

- Thưa ông, tôi muốn tới Linh Sơn - Khách nghẹn ngào trong ánh nước mắt nhòa ảo.

Lão lái đò thong dong khỏa chèo đón khách, cười hà hà:

- À, Linh Sơn… Linh Sơn thì mờ khói mịt sương!

Khách bước xuống, đôi chân nặng trịch làm trành con đò. Lão lái đò lắc lắc cái đầu:

- Nhân quả chưa dứt.

Khách ngồi nơi lòng đò, trong tâm vẫn cảm thấy trống rỗng lạ, giờ thì mi đã chờ được gió đông rồi, chùa cổ đang ở trước mắt, vậy mục đích luân hồi phải chăng đã hoàn thành? Qua sông, qua sông. Có một kẻ mang nợ với chữ từng nói: “Ai chẳng phải sang sông một lần”. Sang sông là không còn đường thoái lui, sang sông là tái sinh một kiếp khác.

Khách bấm đốt ngón tay rồi lại buông xuống, đã quên rồi đớn đau vạn năm chuyển hoán, trúc trắc hốt nhiên hóa thành tro bụi. Linh Sơn đang ở phía trước kia thôi. Khách đứng lên, thò chân xuống mặt sông, tròng trành - đò, khách - suýt nữa bỏ mình, nước lạnh từ từ hòa tan cát bụi trên thân, trả lại đôi chân non nớt sạch sẽ như thuở ban đầu. Khách mỉm cười thật nhẹ, nói với ông lão lái đò:

- Thưa ông, ông đã sống ở đây bao nhiêu năm?

- Bao nhiêu năm? - Lão lái đò lại ngước mắt nhìn vầng thái dương rực sáng trên cao, cười bảo - Tôi không còn nhớ rõ nữa. Ở nơi này không có năm tháng đâu chàng trai. Thời gian trước… Từng có một cô gái tìm tới Linh Sơn, không đợi được đò, bèn nhảy xuống sông mà bơi sang bờ bên kia, thế nhưng mệnh người đều nằm trong vòng con Tạo. Nàng mất đi. Thi thể trôi dạt, chạm bậc thềm đá thì kết thành ngọc quý. Hiện đang được thờ trong am nhỏ ngay cạnh cổ tự đây thôi.

Lời lão bình thản như ru, điều sống chết trên đời thì vô thường lắm, có đớn đau thì cũng đâu lại được với giời xanh. Khách vừa nghe xong, lệ sa không ngớt, thoáng chốc đã thấm đẫm vạt áo màu thúy liễu còn tươi.

***

Chú cá vàng nhanh chóng lặn sâu xuống đáy nước, trước khi ẩn thân đã kịp nghe một tiếng chuông chùa. Đò cập vào bờ, đặt chân xuống thềm đá, Khách tưởng mình còn đang lang thang trong giấc mơ. Nhưng mơ hay tỉnh? Cuộc đời vốn chỉ là một ván cờ, cờ tàn kịch hạ, thảy sẽ hóa không, can chi băn khoăn với trò chơi của tạo hóa.

Vừa rồi nắng còn rỏ vàng mà giờ sương móc đã giăng, thiên nhiên trí trá, nhân lúc Khách còn ngây ngẩn thì đã vội vàng tháo đi ánh sáng, phủ lên Linh Sơn một tấm màn dày mờ mờ hư ảo. Khách vạch sương, bước lần theo thềm đá. Hoa rắc trên vai, tỏa mùi hương dìu dịu. Loại hoa gì đây? Loại cây gì đây? “Bồ đề nào phải cây, gương sáng đâu là đài”[*]… Gió thoảng thổi qua mấy tầng cây xanh ngắt, dường có bóng người vừa mới thoáng hiện qua. Giá như có giấy bút, thì ắt hẳn Khách đã làm thơ. Thềm đá ngày một cao, đường tới chùa cổ cũng chừng như trải dài vô tận. Vẳng nghe tiếng chuông ngân, Khách vô thức chắp tay niệm nam mô Phật, cõi thiền ru kẻ mê, rửa sạch hết lòng trần bụi bặm.

Theo lời sư phụ, chú tiểu mang thùng đi múc nước dưới sông, nghịch ngợm khiến đàn cá nhỏ kinh hoảng mà bỏ chạy, tiếng cười trong veo như ngọc lan đi, đôi giày lấm bùn bé nhỏ vấy lên thềm đá, chú chạy qua nơi Khách đang đứng bần thần.

“Cửa thiền nghĩ thẹn người si độn,

Để lại câu gì? Nghĩ chửa thông.”[**]

Mái cổ tự cong cong, Phạn âm dần đưa người rời khỏi cõi tục, hương nhang vấn vít, chẳng hay Khách đã đặt chân lên đến sân chùa từ khi nào? Cửa lớn thâm nghiêm mở rộng, Đức Như Lai cùng chư phật chầu hội, buông ánh mắt từ bi nhìn xuống nhân gian. Khách thấy lồng ngực thắt quặn, hơi thở chừng ngừng, mọi nỗi đau đè nén bấy lâu bung ra tràn ngập trong cơ thể. Khách tưởng như không thể chống đỡ, muốn gục ngã. Mới hay giữa bể trần cuồn cuộn không hề độ lượng, vẫn còn một thoáng từ bi. Trên mặt bàn còn một chén trà xanh trong, Khách bất giác nâng lên - đây, một chén cay đắng, một chén ngọt ngào, vạn dặm khói mây thu lại trong từng tia nước xoay vòng - Khách dốc cạn cả vụn trà li ti.

- Xin hỏi thí chủ tìm ai? - Sư thầy bước ra, chắp tay khom người hỏi khẽ.

- Thưa thầy, con đi tìm niết bàn. Con đã chờ đợi rất nhiều năm, có lẽ là cả mấy kiếp, rơi vào vòng luân hồi cũng chỉ vì Linh Sơn này thôi - Khách quay đầu, trông thấy thiền sư bèn cúi đầu chắp tay đáp lại.

Sư thầy mỉm cười, nâng mắt ngắm con nhện đang giăng tơ, thủ thỉ:

- Nơi đây là Linh Sơn mà cũng không phải là Linh Sơn. Linh Sơn… Thì mờ khói mịt sương.

Thiên nhiên lại trí trá, nháy mắt đã kéo sụp mặt trời, trăng sao đang ở nơi nao? Chú tiểu đã kịp thắp lạp chúc chiếu sáng cổ tự án hương. Có con chuột trắng chạy qua bò lên đĩa đèn để ăn dầu, mặc cho lông đã bén lửa, nó vẫn không chịu rời đi. Sư thầy tiến lên, phẩy tắt ngọn đèn, cơ hồ đã quen hơi, chuột vẫn nhẩn nha nhấm nháp bữa ăn của mình. Khách chợt thấy cảnh vật trước mắt nhòe nhoẹt hẳn đi, trong không gian có tiếng “rắc” vang lên rất khẽ, mà lại xoáy sâu vào lòng người, ranh giới trên thế gian đã bị đứt gãy, không thể hàn gắn lại.

Mây khói bồng bềnh xốp mịn, nhạc du dương văng vẳng quanh đây, nền trời bạc sáng như ban ngày. Đây là chốn nào? Khách ngơ ngác nhìn quanh. Linh Sơn nơi đâu? Linh Sơn, Linh Sơn! Khách vạch mây vén khói tìm lại cảnh chùa u tịnh, tìm lại chú chuột bạch và con nhện rút tơ lòng, nhưng càng tìm lại càng thấy cảnh trước mắt hoang vu. Dìu dịu hương đưa, đàn ca không dứt, chúng tiên đương tụ hội chúc rượu mời Ngọc Đế.

Cảnh trí quay cuồng trong đầu và trong mắt, có vật gì quật mạnh vào gáy làm Khách gục ngã.

Hai tai thu lại, không nghe không nói, tới khi mở mắt, tất cả đều hay. Khách đột ngột thấy mình đứng bên chư tiên, là tiên đồng vận một bộ áo tiên màu ánh trăng năm cũ thanh tao nhã nhặn, rờ lên đầu còn thấy cây trâm bạch ngọc cẩn hai mươi hạt châu đỏ lấp lánh. Khách ngơ ngác, hoảng loạn nhìn quanh quất, đập vào mắt chỉ thấy bóng Như Lai mỉm cười từ bi, ngài khe khẽ gật đầu, ấn chu sa trên trán dường tỏa vầng hào quang làm người chói mắt.

Khách nhìn mình, nhưng biết đấy cũng không phải là mình, lòng dấy lên một cảm giác vừa xa lạ vừa thân quen, định quay đầu bỏ chạy, chỉ là tay chân lại cứng đờ đành chịu sự sai khiến của Hóa nhi. Khách - Tiên đồng cầm chén ngọc lộ quỳnh tương, mới đầu còn cung kính mà giây lát đã ngạo mạn khó bì, ngất ngưởng bước tới bên án thư của Ngọc Đế. Chủ của cả thiên cung điềm đạm vén tay áo, rượu còn chưa đến môi thì đã bị tiên đồng hắt đổ. Thời gian như ngừng lại, chư tiên hồ không tin vào mắt mình, ai nấy đều há hốc miệng nhìn y.

“Chuyện gì đang xảy ra đây?” - Khách thầm hỏi.

- Ngọc Đế ơi! Quả thực khi sáng tạo ra chữ viết, chúng ta đều đã sai rồi! - Tiên đồng cười chua xót, giơ tay chỉ từng người đang ngồi phía trước - Chúng ta… Đều đã sai rồi!

“Sai ư?” - Khách lại tự vấn mình, thầm khuyên - “Này tiên đồng ơi, anh đang nói điều gì vậy?”

- Sai rồi! - Tiên đồng không trả lời Khách, nhấc nghiên mực thánh trên án thư của Nam Tào xuống, nghiên mực chu du qua mấy tầng trời, tưới rải cho vạn sông ngàn núi.

Ngọc Đế vừa thẹn vừa giận, nộ khí bừng bừng, miệng ngọc thét lệnh, đày tiên đồng xuống hạ giới làm nô lệ của lũ ký tự quỷ ma. Khách thấy hai tai ù đi, trước mắt tối sầm, toàn thân chao đảo, văng vẳng trên đầu là tiếng cười hào sảng của Như Lai.

Nhân quả.

Khách bừng tỉnh, người nhễ nhại mồ hôi. Ngoài kia, trời đã quang tỏ,  không khí đẫm sương nhờ nhờ hòa lẫn với hương trầm trà thanh khiến Khách sung sướng tột cùng. Thảy đều là ác mộng mà thôi, Linh Sơn vẫn ở ngay đây. Khách xuống khỏi chõng tre, xỏ giày cỏ một cách hào hứng, tiết trời se se mà Khách lại cảm thấy trong người nóng bừng, xúc động khôn tả. Trăm nghìn năm rồi, đã trăm nghìn năm rồi. Khách phải thăm thú khắp thánh địa phật môn cho thỏa!

Khách chầm chậm dạo bước.

Gió thoảng hương lá sen tàn, ruổi trên mặt hồ gợn sóng lăn tăn, cành sen gãy gập nhúng bùn, thoáng chốc vấy bẩn. Bốn mùa luân chuyển, sen nở rồi tàn, chỉ trông cánh thắm, nhụy vàng, hương ngát mà chẳng hay bùn đang ở dưới thân. Liệu hoa có còn dám nở nếu biết gốc ngọn đã từng hoen ố?

Dòng suy tưởng rót sâu vào cõi lòng làm tái hiện cảnh cũ chốn thiên tiên. Đánh đổ nghiên mực thánh, hòa vào dòng đời văn tạo nghiệp kiếp không thể siêu sinh. Khách hít sâu một hơi, cố đè nén cơn uất nghẹn. Trong mùi của nắng nhạt chợt nghe tiếng thở dài vọng về từ cõi u minh, như có như không. Bấy giờ Khách mới khôi phục sự minh mẫn, kịp phát hiện chân đã đưa lối tới am nhỏ thờ người con gái cố chấp năm nao.

Tường rêu bong tróc, sân gạch loang lổ phủ rêu hằn dấu của thời xuân đã qua là không bao giờ trở lại, thảo mộc thâm u lạnh lẽo, cổ am hoang lạnh trầm ngâm chẳng nói một lời, quyết không đối thoại với hậu thế hòng giải tỏa tù ngục trong lòng suốt mấy ngàn năm. Qua cánh cửa khép hờ, Khách lờ mờ nhìn thấy ánh ngọc xanh lóe lên buốt giá. Dường bị mê hoặc, y bất giác đặt gót tiến lên, đẩy tấm gỗ mỏng đã bị mối mọt ăn ruỗng, mang lại hơi thở sinh mệnh sau trăm năm chết lặng của nơi này.

Khối người ngọc đặt trên án thờ, đẹp không gợn chút tì vết, đôi tay chắp lại đặt lên ngực đầy an yên. Làn gió se buốt thì thầm bên tai làm Khách rùng mình, nghe gáy rờn rợn rung lên một niềm hãi sợ. Không hay lần khói bắt nguồn từ đâu, nhào ra trên xác ngọc, chợt thấy bóng ai thấp thoáng đứng ngay án thờ. Có mùi máu tanh vảng vất, bóng người kia tan biến, cũng đột ngột như khi xuất hiện. Từ hốc mắt của xác ngọc, những giọt nước ấm đỏ chầm chậm rỏ xuống, nhuốm đỏ cả khối ngọc lam.

Hai chân nhũn ra, Khách ngồi thụp xuống, tê dại. Máu, nhiều máu quá! Khách cố gắng vươn tay hòng lau đi giọt hồng đang lăn tròn trên gò má xác ngọc nhưng lại chẳng thể cử động nổi, ngực chua xót,  cứ thế ngồi vậy mà khóc rưng rức, không dám nhìn vào ngón ngọc, chỉ e nàng sẽ hồi sinh.

- Sao thí chủ lại khóc? - Sư thầy đi ngang qua am nhỏ, nghe tiếng động liền bước vào xem, trông thấy Khách bi thương chợt mỉm cười ôn tồn hỏi.

Khách ngẩng đầu lên, trông thấy ngài, nước mắt lại giàn giụa:

- Thưa thầy, con từng nghe rằng: Bao giờ đá nhỏ huyết lệ thì loài người tuyệt diệt. Nhân loại đáng hận mà cũng đáng thương lắm, liệu họ có hay rồi một mai tinh cầu sẽ trở về với cát bụi. Không còn gì nữa. Lòng nhân ái, tình yêu thương, sự hận thù, các nền văn minh, chữ viết… Tất cả… Biến mất!

Khách nghẹn ngào. Sư thầy đăm đắm nhìn khối ngọc lam nay đã hóa thành huyết ngọc, chậm rãi nói:

- Con ơi, huyết lệ đã đổ xuống vô số trên thế gian này. Những anh hùng, những con người vô danh, những kẻ hô mưa gọi gió trên vũ đài lịch sử và ngay cả Tạo hóa cũng đã từng như vậy, huống hồ chi là khối người ngọc có linh tính, có nghĩa tình. Nhân gian chưa từng độ lượng. Gió mây vạn tượng, bãi bể nương dâu, đâu có gì là trường tồn mãi mãi.

- Nhưng con không cam tâm thưa thầy.

Vị sư già đưa tay vỗ nhẹ đầu Khách, tay lần tràng hạt, bình thản cười bảo:

- Sự đau khổ của loài người chẳng phải cũng bắt nguồn từ sự không cam tâm đấy sao?

*

Mây vẩn tầng không, ai đang đứng đợi ven sông? Ở nơi ấy, ai là ai? Ai chống thiền trượng đi khắp nơi, ai bảo mình muốn tìm cõi luân hồi? Đò cập bến, lão lái đò kính cẩn thưa:

- Sư thầy, người muốn đi đâu?

Thiền sư bước lên đò, từ tốn ngồi xuống, bảo:

- Ta muốn sang sông.

Lão lái đò cười khà khà, chống chèo nhấc con đò rời khỏi Linh Sơn.

- Bẩm, bên kia sông thì mờ khói mịt sương…

Chú thích:

(*) Nguyên văn: “Bồ đề nào phải cây, gương sáng đâu là đài, nếu không là gì cả, sao vướng bụi trần ai?” của Lục Tổ Huệ Năng.

(**) Hai câu thơ trong bài “Thị tịch” của Tĩnh Giới Thiền sư. Bản dịch của Ngô Tất Tố.

 

(Quỳnh Phạm)

Bên lề hội nghị viết văn trẻ

Bên lề hội nghị viết văn trẻ
Khi cả cha và con cùng theo nghiệp chữ, khi bén duyên nhau từ Hội nghị những người viết văn trẻ, khi ấp ủ ước mong được là đại biểu chính thức tham dự Hội nghị, khi bị tài xế từ chối bắt tay vì tự giới thiệu nhà văn... là những câu chuyện vui bên lề Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ IX.

ảnh Hữu Đố

CHA VÀ CON CÙNG THEO NGHIỆP CHỮ

Nhà văn Nguyễn Hiệp tham dự Hội nghị Viết văn trẻ toàn quốc năm 1998, khi đó anh xuất hiện với tư cách một người làm thơ. Sau Hội nghị, được nhà văn Tô Hoài “định hướng”, Nguyễn Hiệp quyết định chuyển sang văn xuôi và gắn bó với thể loại này cho đến tận hôm nay, dù rằng thỉnh thoảng anh vẫn có những bài thơ đăng trên các báo. Thơ đưa Nguyễn Hiệp đến “tụ điểm” gặp gỡ những người bạn có chung niềm đam mê sáng tác nhưng những truyện ngắn mới thực sự làm nên tên tuổi nhà văn xứ cát Bình Thuận, tác phẩm “Bông cỏ Giêng” đoạt giải trong một cuộc thi truyện ngắn Báo Văn nghệ đã gây ấn tượng mạnh với bạn đọc, đến mức sau này nhiều người cứ gọi anh là “ông cỏ Giêng”. Niềm đam mê của anh được truyền tiếp sang cậu con trai Nguyễn Vũ Hưng, đúng 13 năm sau (năm 2011), Hưng đến dự Hội nghị Viết văn trẻ với tư cách dịch giả. Vài năm sau, Hưng chính thức trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Trong Liên hoan thơ Châu Á - Thái Bình Dương lần thứ nhất, Hưng là phiên dịch chính của nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội Nhà văn vì anh thông thạo cả hai ngoại ngữ: tiếng Anh và tiếng Pháp. Nghề chính của Nguyễn Vũ Hưng là giảng dạy tại một trường Đại học của TP Hồ Chí Minh, dịch sách vừa là sở trường vừa là niềm say mê của thầy giáo có vốn kiến thức và phông văn hóa rộng.

Nguyễn Trần Thiên Lộc - đại biểu đến từ Bình Định, đã tham dự Hội nghị lần đầu tiên năm 2011 khi đang ngồi trên ghế nhà trường, năm nay anh “tái xuất” làng văn trẻ với một độ trưởng thành nhất định (đã tốt nghiệp đại học và có thêm sách mới). Thiên Lộc được sinh ra trong “chiếc nôi văn chương” ở vùng đất võ, cha là nhà thơ Nguyễn Thanh Mừng và mẹ là nhà văn Trần Thị Huyền Trang. Vẻ ngoài ít nói, không quá hào hứng khi kể về những thành tích văn chương của chính mình, Nguyễn Trần Thiên Lộc khiến người mới gặp hơi ngần ngại, nhưng đã thân gần sẽ thấy chất văn chương trong anh luôn dào dạt qua cách nói chuyện hóm hỉnh và sâu sắc. Nội lực mạnh cộng với truyền thống gia đình chắc chắn sẽ là xuất phát điểm thuận lợi để Nguyễn Trần Thiên Lộc đi xa hơn, bước vững vàng hơn trên con đường văn chương của mình.

Không quá ồn ào khi góp mặt vào làng văn nhưng cái tên Meggi Phạm (đại biểu của Thừa Thiên - Huế) đã tạo nên dấu ấn độc đáo ở Hội nghị lần thứ 8 với bản tham luận khá táo bạo, thể hiện được khát vọng và tâm nguyện của người viết trẻ chọn văn chương để dấn thân. Meggi Phạm tên thật là Phạm Phú Uyên Châu, con gái nhà phê bình Phạm Phú Phong. Tuy theo đuổi đam mê khác hẳn nhau nhưng họ vẫn luôn “bình yên” trong một không gian sáng tạo chung bởi nhà phê bình cha không bao giờ can thiệp vào bất kì trang bản thảo nào của nhà văn con, chỉ đến khi những cuốn sách nối tiếp nhau ra đời thì họ mới trao đổi thẳng thắn cùng nhau về những chỗ hay - dở - tốt - xấu... Sau kì Hội nghị lần thứ 8, Meggi Phạm có thêm hai cuốn sách và sắp tới có hai kịch bản phim truyền hình được chuyển thể từ tiểu thuyết của chị. Đến Hội nghị lần thứ 9 này, Meggi Phạm được bạn viết trẻ chờ đợi những tiếng nói mới, vẫn táo bạo nhưng giàu trải nghiệm hơn.

Hội nghị lần thứ IX này cũng tên đại biểu trẻ và… rất trẻ như Nguyễn Bình - con trai nhà phê bình Nguyễn Hòa. Năm 10  tuổi, Bình xuất bản một cuốn sách khoa học giả tưởng, trở thành hiện tượng văn học. Ngô Gia Thiên An là một cái tên trẻ được nhắc đến nhiều ở các hội nghị về văn học trẻ được tổ chức trong vài năm gần đây. Thiên An là con gái nhà thơ Trang Thanh, nhà thơ nữ đã đoạt giải Lá Trầu nhiều năm trước.

CÁC CẶP VỢ CHỒNG NÊN DUYÊN TỪ HỘI NGHỊ

Hai nhà thơ trẻ Đoàn Văn Mật và Lữ Thị Mai được phong tặng danh hiệu “cặp đôi ăn ý nhất” trong Hội nghị Viết văn trẻ lần 8. Khoảng cách tuổi tác lại là một “lợi thế” khi những thất thường kiểu thi sĩ của cô gái trẻ mặn mà nhan sắc luôn được hóa giải ngọt ngào bởi sự điềm đạm, từng trải của nhà thơ Đoàn Văn Mật (đã qua độ tuổi 30 từ rất lâu). Trong thời gian diễn ra Hội nghị, họ luôn sánh vai bên nhau, chăm sóc, chia sẻ những mệt mỏi trên quãng đường di chuyển khá dài qua 3 tỉnh: Phú Thọ -  Tuyên Quang - Thái Nguyên rồi vòng về Hà Nội. Ngày bế mạc Hội nghị lần 8, đôi bạn trẻ đã được Hội Nhà văn Việt Nam tặng phong bì chúc mừng trước, sau đó ít lâu Đoàn Văn Mật và Lữ Thị Mai tổ chức đám cưới ấm áp tại quê nhà Nam Định và Thanh Hóa. Hội nghị này, chỉ còn nhà thơ vợ đi dự vì nhà thơ chồng đã vượt quá quy định độ tuổi của đại biểu trẻ, và quan trọng hơn là Đoàn Văn Mật còn phải ở nhà chăm sóc “tác phẩm lớn” của cả hai người nay đã gần 4 tuổi, đang đi lớp mẫu giáo.

Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ VIII được tổ chức tại thành phố Tuyên Quang, Lý Hữu Lương đang ở tuổi còn… rất trẻ, là thành viên của đoàn Quân đội, Lý A Kiều, nữ nhà văn trẻ đại diện cho tỉnh Tuyên Quang lần đầu tham gia hội nghị. Trong bữa cơm do tỉnh Phú Thọ chiêu đãi, hai người lần đầu gặp nhau, và từ đó, trong suốt quá trình diễn ra hội nghị, họ như hình với bóng, và khi bế mạc, họ được bình chọn là cặp đôi đẹp nhất hội nghị. Hiện nay, họ đã kết hôn và có một cậu con trai kháu khỉnh.

BÍ MẬT CHUẨN BỊ CHO HỘI NGHỊ TỪ… 5 NĂM TRƯỚC

Đại biểu Hoàng Anh Tuấn (Lào Cai) chia sẻ: Cách đây 5 năm, Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ VIII diễn ra tại Tuyên Quang, tôi nhìn danh sách trên 120 người viết là đại biểu chính thức của hội nghị, trong đó Lê Vi Thủy (Gia Lai) và Nguyễn Đức Phú Thọ (An Giang) là những bạn văn mà tôi thân thiết đều có tên, tôi buồn, vì mình không phải là đại biểu được mời tham dự. Khi đó, tỉnh Lào Cai có một đại biểu duy nhất là chị Tống Ngọc Hân. Tôi chưa quen chị, mà mới chỉ đọc truyện của chị in trên tạp chí văn nghệ tỉnh. Tôi rất buồn vì không có tên mình. Tôi cũng đã có thơ văn in rải rác trên báo chí, và từng được mời đi đọc thơ ở Sân Thơ trẻ vào đầu năm, nên cũng hi vọng lắm. Một bạn văn khác bảo tôi nhờ Hội Văn học nghệ thuật tỉnh can thiệp cho, biết đâu sẽ được đi. Nhưng tôi không làm như vậy, mặc dù tôi có quen một vài cô chú ở đó. Tôi muốn được đi hội nghị với tư cách là đại biểu đàng hoàng, minh bạch, và xứng đáng.

Tôi chưa được mời vì tôi chưa xứng đáng. Tôi nghĩ rằng chỉ có viết thì mới chứng tỏ được bản thân mình. Và tôi lại cặm cụi viết, với mong muốn rằng tôi sẽ là đại biểu dự hội nghị sau 5 năm nữa. Đó là động lực để tôi cặm cụi viết và gửi đăng. Một động lực bí mật mà tôi giấu kín cho riêng mình, không nói ai biết.

Giữa năm nay, đoàn công tác của tạp chí Văn nghệ Quân đội đi tác nghiệp ở Lào Cai. Nhà văn Phùng Văn Khai - Trưởng Ban Thơ gọi điện cho tôi nếu rảnh thì đi cà phê cùng mấy anh em văn nghệ sĩ quân đội. Tôi nhận lời ngay. Vì tôi là cộng tác viên của tạp chí mà chưa có cơ hội được gặp gỡ những nhà văn, nhà thơ mà tôi chỉ “quen” qua trang viết. Một số anh vừa công tác ở tạp chí, lại vừa tham gia lãnh đạo Ban Nhà văn trẻ Hội Nhà văn đã tiết lộ tôi sẽ được mời tham dự Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ IX. Điều đó khiến tôi rất vui, vì đã thỏa niềm mong ước của 5 năm về trước. Cuộc trò chuyện với các anh nhà văn, nhà thơ của quân đội tối hôm đó rất thú vị. Tôi hiểu rằng nghề viết thật vất vả, gian nan, nhưng không vì thế mà làm tôi nản lòng. Tôi sẽ còn tiếp tục viết để thỏa niềm đam mê với nghệ thuật của ngôn từ và giấy mực đầy mê hoặc.

Hội nghị này khép lại sẽ mở ra cho tôi một động lực khác để tôi tiếp tục bước đi trên con đường văn chương gập ghềnh chữ nghĩa. Tất nhiên tôi sẽ lại giấu kín động lực vừa mới manh nha, và điều bí mật sẽ được tiết lộ sau 05 năm nữa chăng, rất có thể chứ? Điều đó có thành hiện thực hay không tùy thuộc vào sự nỗ lực, “tay nghề” và “cảm xúc” của tôi trên từng trang viết.

NGƯỜI… IM LẶNG VIẾT

Lần đầu tiên tham dự hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc, Trung Long đại diện cho văn trẻ tỉnh Điện Biên. Phóng viên báo Văn nghệ đã gửi thư mời phỏng vấn, hẹn đúng ngày đúng giờ trả lời để chủ động làm báo. Đến ngày hẹn, phóng viên báo Văn nghệ vẫn chưa thấy Trung Long gửi thư trả lời, đành gọi điện giục. Trong điện thoại Trung Long giọng nhỏ nhẹ: “Em nghĩ là em còn trẻ, chưa có thành tích nào đáng kể so với các đại biểu khác, nên em… không dám trả lời.”

Sinh năm 1983, Trung Long đã tốt nghiệp K10 khoa Viết Văn - Báo chí, đại học Văn hóa Hà Nội. Long viết chậm và ý thức chọn cho mình một lối viết riêng, khai thác chiều sâu của tiềm thức con người. Lặng lẽ viết, và cũng lặng lẽ trong… giao tiếp. Hầu hết các đại biểu khu vực phía Bắc, hoặc sinh hoạt ở các hội VHNT dân tộc thiểu số đều từng nghe nói đến Trung Long và những truyện ngắn về miền đất Chua Sa hư ảo, nhưng… không quen, vì Long chẳng nói chuyện với ai, ngại giao tiếp.

TỪ CHỐI BẮT TAY VÌ LÀ… NHÀ VĂN

Đến dự hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 9, nhóm đại biểu khu vực miền Trung: Hoàng Công Danh, Lê Vũ Trường Giang bắt taxi từ ga Hàng Cỏ lên Bảo tàng Văn học Việt Nam. Trên taxi, các nhà văn trẻ sôi nổi tranh luận về văn chương và đời sống văn học. Xe đến nơi, bác tài ngỏ ý muốn nhận số tiền phí cao hơn số tiền mà các đại biểu phải trả. Không chấp nhận sự phi lý đó, nhưng sau một hồi thỏa thuận, thì các đại biểu đồng ý trả bác tài một số tiền khiến bác có thể vừa lòng ra về. Trước khi chia tay, đại biểu Hoàng Công Danh chìa tay ngỏ ý bắt tay bác tài. Bác tài phẩy tay, lắc đầu, chốt một câu sửng sốt: “Không, tôi bắt tay các nhà văn các cậu làm gì.”

KHÔNG NGUÔI TRĂN TRỞ VỚI… TRÀO LƯU

Năm năm trước, tại Hội nghị những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ VIII, Lê Hưng Tiến (Ninh Thuận) gặp các bạn đang theo học khoa Viết văn - Báo chí, anh mừng như bắt được vàng, lập tức hỏi ngay: “Các bạn học chính quy như thế, thì chắc chắn biết về nhiều trường phái, trào lưu đúng không?”.

Năm năm sau, 2016, tại Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ IX, các bạn năm xưa gặp lại Lê Hưng Tiến, anh vẫn phàn nàn về chủ đề trào lưu và trường phái. Đây là nỗi băn khoăn lớn nhất của anh.

Trong cuộc gặp với nhiều đại biểu từ nhiều vùng miền, Lê Hưng Tiến lại chia sẻ nỗi băn khoăn của mình về vấn đề trào lưu và trường phái. Anh bảo trong những năm qua, tôi đã đi rất nhiều nơi, gặp rất nhiều người viết, và ngay như sáng mùa thu Hà Nội trước thềm Hội nghị này, tôi cũng hỏi rất nhiều đại biểu trẻ, rằng bạn quan tâm đến trào lưu nào, thì nhận được những câu trả lời rằng: Tôi không quan tâm, tôi chỉ quan tâm đến đam mê sáng tác. Tại sao lại thế. Sáng tác thì ai chả đam mê cơ chứ.

Lê Hưng Tiến một hồi phàn nàn. Các đại biểu cùng thảo luận ai cũng gật gù khen đúng. Nói một hồi, anh quay ra hỏi: “Tôi nói như vậy, mọi người có hiểu không?” Mọi người cười lỏn lẻn: “Không.”

PHONG LAN – THANH THÚY

(Vanvn.net)

Hấp dẫn cuộc tranh luận tại tọa đàm “Văn trẻ - Nhập cuộc và sáng tạo”

Hấp dẫn cuộc tranh luận tại tọa đàm “Văn trẻ - Nhập cuộc và sáng tạo”

Buổi tọa đàm được tổ chức ngày 29-9 tại Bảo tàng Văn học Việt Nam (275 Âu Cơ - Hà Nội), thu hút nhiều ý kiến trao đổi thẳng thắn của các nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình, phần nào cho thấy ý thức về trách nhiệm của người cầm bút, khát vọng khẳng định cái tôi cá nhân, tạo phong cách riêng thông qua quá trình đi - học - đọc - viết đầy gian khổ của những người viết văn trẻ.


Các nhà văn như: Nguyễn Trí Huân, Nguyễn Xuân Thủy, Phong Điệp, Nguyễn Văn Học, Lê Vũ Trường Giang, Chu Thùy Anh, Đỗ Nhật Phi, Trần Quỳnh Nga, Nguyễn Thị Kim Hòa… đã nêu lên nhiều ý kiến đáng để tranh luận, trao đổi nhằm làm rõ các vấn đề “nóng”, ví như tính tư tưởng, giá trị nhân văn làm nên sức sống lâu bền của tác phẩm; sự quan trọng của trải nghiệm, dấn thân vào đời sống thực tế; phải đổi mới, sáng tạo, cách tân như thế nào là đúng, đủ và phù hợp nhằm thể hiện vai trò và sự đóng góp của lực lượng nhà văn, nhà thơ trẻ cho quá trình phát triển văn học - xã hội nước nhà… Ngay bản thân sự chia sẻ sôi nổi các bài học kinh nghiệm, trải nghiệm thực tế của các nhà văn trẻ thực sự cho thấy phần nào sự nhập cuộc và ý thức trách nhiệm của mỗi người viết. Như nhận định của Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam thì “văn xuôi trẻ đang đi đúng đường, hướng đến mục tiêu cao nhất là làm nên những tác phẩm giá trị, và phải viết làm sao để “tác phẩm nào cũng như tác phẩm cuối của đời mình” - theo cách nói của cố nhà thơ Xuân Quỳnh”.

Các vấn đề về tính thị trường của văn học; nhu cầu tìm kiếm đề tài từ kho tàng vốn văn hóa tri thức dân tộc để làm nên những tác phẩm giàu chất giải trí, hấp dẫn, sống động, thu hút và đáp ứng nhu cầu người đọc, giành lại thị trường văn học dịch mang tính chất giải trí đang tràn ngập hiện nay… cũng được nêu ra để thảo luận. Nhìn chung, các tác giả đều nhận định: Bên cạnh việc chủ động lựa chọn những đề tài hay, điều quan trọng nhất để có được những bạn đọc trung thành vẫn là chất lượng, sức hấp dẫn của tác phẩm văn học.

Tọa đàm phần nào cho thấy diện mạo những người viết văn trẻ hôm nay, để các thế hệ lớn tuổi yên tâm hơn về nguồn bổ sung, kế cận cho văn học nước nhà, góp phần chuẩn bị, bồi dưỡng, xây dựng một “đội quân hùng hậu”, đủ sức gánh vác trách nhiệm đồng hành cùng đất nước trong tiến trình xây dựng một nước công nghiệp hiện đại và hội nhập sâu rộng quốc tế./.

Mai Hoa - Hà Nội mới

Tài năng, cuộc sống và sự lựa chọn

Tài năng, cuộc sống và sự lựa chọn
(Diễn văn của nhà thơ Hữu Thỉnh,Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, khai mạc Hội nghị Đại biểu những người Viết văn trẻ toàn quốc lần thứ IX)

Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam

Thay mặt Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam, tôi trân trọng chào mừng và cảm ơn các vị khách quý, đại diện cho các cơ quan lãnh đạo Đảng, Nhà nước, trân trọng chào mừng và cám ơn các nhà văn lớp trước đã đến dự Hội nghị, đem đến sự khích lệ và động viên to lớn đối với các tài năng trẻ của đất nước.

Tôi nồng nhiệt chào mừng các tác giả trẻ, đại biểu cho đội ngũ đông đảo những người viết văn trẻ gồm nhiều dân tộc anh em từ các vùng miền trong cả nước đã về dự cuộc gặp mặt văn học đầu đời đáng ghi nhớ của chúng ta.

Ở bất kỳ thời đại nào, cuộc sống cũng tìm cách sinh ra những nhà văn của mình. Đó là trí khôn của lịch sử, Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ IX là hình ảnh thu nhỏ của một đội ngũ đông đảo những người viết văn trẻ đầy say mê và tự tin tham gia vào đời sống văn học trong những năm gần đây. Cuộc sống chào đón họ và có thể nói dành cho họ những điều kiện sáng tạo tốt nhất mà không thế hệ nào trước đó có được. Một không gian tinh thần rộng thoáng, một hiện thực vạm vỡ, mới mẻ đến ngỡ ngàng, một công chúng đông đảo mà dân trí được nâng cao từng ngày, tất cả tạo nên "một cánh đồng bất tận" cho các tài năng trẻ nảy nở và phát triển. Sau 30 năm đổi mới, đồng hành với các cây bút trẻ là một lớp bạn đọc trẻ đầy thông minh, sở hữu một vốn sống, sở thích, thị hiếu khác hẳn trước. Họ mong mỏi tìm thấy những đại diện tinh thần của họ, trông đợi và uỷ thác cho các nhà văn cùng thế hệ với họ nói lên thật đích đáng và say lòng người tất cả những gì đang làm nên diện mạo và cốt cách của xã hội ta hôm nay. Bất luận lý do gì, chúng ta không có quyền để bạn đọc phải thất vọng.

Thưa Hội nghị,

Theo cách nhìn văn hoá học, cuộc sống mà chúng ta đã đang trải nghiệm mang một ý nghĩa đặc biệt đó là sự chưa từng có. Võ công oanh liệt đời nào cũng có và rất đáng tôn vinh. Nhưng xây dựng một đất nước công nghiệp, hiện đại nhịp bước cùng nhân loại thì đây là lần đầu tiên trong lịch sử. Nó sẽ làm thay đổi đến tận gốc rễ số phận của cả cộng đồng đến mỗi cá nhân, tạo nên một bước ngoặt lịch sử về trình độ phát triển và bậc thang giá trị. Cấu trúc xã hội, quan hệ con người, nguyên tắc ứng xử, cho đến nhịp sống, ham muốn, sở thích sẽ hoàn toàn thay đổi. Trong xã hội hiện đại, lý trí sẽ can thiệp rất sâu vào mọi lĩnh vực. Thêm vào đó khoa học, công nghệ trở thành lực lượng sản xuất quan trọng bậc nhất. Xu hướng lý tính hoá đã đẻ ra những đứa con vô cảm là có thật. Dưới tác động của ba đặc điểm của xã hội hiện đại là thị trường, dân chủ và vai trò của cá nhân, mọi khuôn thước sẽ bị tháo tung ra, mở đầu cho một cuộc trở dạ về văn hoá vô cùng nhọc nhằn và phức tạp. Và trong lúc chuyển hoá từ cái cũ sang cái mới, bên cạnh những mảng màu tươi sáng và cảm động chúng ta thấy có những con dơi bay chập choạng săn lùng những lợi ích cá nhân, gây nhiễu loạn cho cả một tiến trình của dân tộc; cùng với nó là những nghịch cảnh và thảm cảnh từng giờ kêu gọi lương tâm con người và lương tâm nhà văn. Đạo đức trở thành một mối lo của toàn xã hội. Cuộc sống yên lành bị vẩn đục và đe doạ bởi mọi cái ác. Nhưng cho dù thực trạng có gai góc và phức tạp đến đâu, cũng không làm thay đổi xu hướng chính của cuộc sống là hướng thiện. Xã hội càng hiện đại thì lương tâm càng phải lên ngôi và văn học không bao giờ mất giá trị của nó. Do đó, chúng ta có thể nói rằng; tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thực chất là tạo nên một nền văn hoá mới, trong đó có sự phát triển cộng sinh giữa các giá trị truyền thống và phi truyền thống. Và đây mới thực là vấn đề mới mẻ nhất đồng thời cũng khó khăn, gian khổ, phức tạp nhất, nhọc nhằn nhất như người đi trên cát. Xây dựng các công trình công nghiệp nguồn vốn, công nghệ, thậm chí sách vở và chuyên gia, chúng ta có thể vay và thuê nước ngoài. Còn xây dựng văn hoá dân tộc thì chúng ta không thể vay mượn, dập khuôn ở bất cứ đâu hết. Do đó, tinh thần chỉ đạo hội nghị những người viết văn trẻ hôm nay không phải đơn giản là chuẩn bị nguồn bổ sung, kế cận cho văn học, mà thực chất là góp phần chuẩn bị bồi dưỡng, xây dựng một đội quân văn hoá đủ sức chuẩn bị cho nhân dân ta bước vào ngôi nhà của xã hội công nghiệp.

Đây là một bài học mang tính toàn cầu. Chúng ta đã từng thấy có những dân tộc có thể bách chiến bách thắng trên lưng ngựa, nhưng lại thấy bại trong xây dựng  cuộc sống văn hoá và xã hội có văn hoá ngay trên của quê hương của họ. Ngược lại có những quốc gia thua trận về quân sự nhưng lại có thể trở thành một cường quốc kinh tế và văn hoá. Sức sống dân tộc, ý chí tự cường đã giúp họ làm nên sự thần kỳ đó.

Thưa hội nghị,

Văn chương là câu chuyện của tài năng. Qua những sáng tác đầu tay của các anh chị em trẻ, chúng tôi thấy loé lên nhiều tín hiệu đáng mừng. Các bạn viết về cuộc sống ngày hôm nay thật tự nhiên, rộng thoáng và thông thuộc. Sẽ là một diễm phúc nếu thế hệ sau giỏi giang hơn các bậc cha anh của mình. Đó là vấn đề đạo lý, hơn nữa, một đòi hỏi lành mạnh của cuộc sống. Tài năng thực sự thời nào và ở đâu cũng luôn luôn hiếm và quý. Đó là câu chuyện muôn một. Tài năng là thiên bẩm, không thể ban phát, không thể vay mượn. Tài năng là sở hữu cá nhân, nhưng lại mang tính xã hội. Bởi ngay từ khi cầm bút, không một ai là không nghĩ đến việc muốn gửi một thông điệp nào đó đến người đọc. Tính chất xã hội của tài năng bắt đầu từ đó. Và nếu như tài năng thuộc về xã hội, thì  chính là xã hội giao cho mỗi nhà văn tự quản lý, tự nuôi dưỡng để phát triển tài năng của mình. Trong công việc lâu dài và khó khăn này, thiết tưởng lời khuyên sau đây của Alexandre Mercereau xứng đáng để chúng ta cùng tham khảo. Ông nói: "Làm cho hạt giống nảy mầm trong tâm hồn, ra bông, kết nụ, đơm quả; làm nảy nở bản năng thành cảm giác, cảm giác thành tư tưởng, tư tưởng thành đường lối xử thế; phát triển sự rung cảm, tăng gấp bội con người trong khía cạnh chân thiện mỹ, đấy là một thiên chức của những người cầm bút."

Tôi được biết, là những người viết văn trẻ, điều khiến các bạn quan tâm nhất là đi tìm cái mới. Đây là một câu chuyện nghiêm túc và đầy trách nhiệm. Cũng cần nói thêm rằng, đi tìm cái mới không chỉ là mối quan tâm của riêng lớp trẻ, mà là nỗi khổ tâm của tất cả các nhà văn. Mối quan tâm ấy đeo đẳng suốt một đời. Vậy cái mới trong văn học là gì? Có cái mới của ngôn ngữ, nhịp điệu, của cách nhìn, cái mới của cấu trúc, của biểu cảm, của hình thức. Nhưng cái mới thực sự, và đáng đi tìm nhất là cái mới của tư tưởng nghệ thuật, triết lý nghệ thuật. Một tác phẩm cao hay thấp, chuyên nghiệp hay không chuyên nghiệp trước nhất là quan trọng nhất là ở tính tư tưởng. Có nhà văn phương Tây gọi văn học là triết học trong trạng thái loãng. Nội hàm của khái niệm "triết học trong trạng thái loãng" theo tôi hiểu là sự khái quát hiện thực bằng hình tượng nghệ thuật theo một tư tưởng thẩm mỹ nào đó. Chúng ta đã từng biết có biết bao tác phẩm gây dư luận ồn áo trong một lúc, nhưng nó nhanh chóng rơi vào quên lãng vì sự thấp kém về tư tưởng. Giải phóng mọi nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh là mơ ước ngàn đời của nhân dân ta, đồng thời đó cũng là khát vọng cháy bỏng của những người cầm bút. Đó là tiền đề để có một cuộc sống “Người với người sống để yêu nhau”. Muốn nâng cao tính tư tưởng của tác phẩm, nhà văn phải có lý tưởng và khát vọng. Không có lý tưởng, không có khát vọng lớn thì mọi sự khéo tay tỉa tót đều trở chẳng đi tới đâu.

Cái mới trong văn học còn là cái chưa từng có. Cuộc sống xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay cung cấp cho nhà văn biết bao chất liệu mới, vô giá mà không một sự tưởng tượng nào tạo ra được. Do đó, đi tìm cái mới trước hết là đi vào đời sống, hoá thân vào đời sống, đem tài năng mà chuyển hoá chất liệu của đời sống thành những hình tượng sống động, khoẻ mạnh với sức truyền cảm mãnh liệt. Thiếu lý tưởng, thiếu khát vọng, thiếu vốn sống, chạy theo mốt, thời thượng và chiều nịnh thị hiếu thấp kém cùng lắm chỉ có thể đẻ ra những đứa con tinh thần xanh xao thiếu máu, không để lại dấu ấn gì và cũng không cần thiết cho ai. Các nhà văn lớp trước, trải qua hai cuộc chiến tranh vĩ đại của dân tộc, để lại cho chúng ta bài học sâu sắc, có thể coi như một bí quyết thành công, đó là sự nhập cuộc và dấn thân hết mình vào sự nghiệp vĩ đại của nhân dân, đúng như nhà thơ Xuân Diệu đã nói "tôi cùng xương thịt với nhân dân của tôi". Do vậy đi vào đời sống là phương hướng và hành động sống còn của mỗi chúng ta. Ngay cả lý tưởng, khát vọng cũng cần được kiểm nghiệm, thử thách trong đời sống. Chuẩn bị về vốn sống, vốn văn hoá và với ngọn lửa khát vọng không bao giờ nguội lạnh, đó là bí quyết giúp cho một nhà văn có thể đi được lâu bền trên hành trình vô cùng nhọc nhằn của công việc sáng tạo.

Trong xu thế mở cửa, rộng thoáng đã sẽ có rất nhiều trào lưu nghệ thuật của thế giới được giới thiệu tại nước ta, dưới nhiều hình thức. Chúng ta hoan nghênh những cố gắng tạo ra các cửa sổ để nhìn ra thế giới. Chúng ta trân trọng đón lấy các cơ hội mà sự nghiệp Đổi mới đem lại. Tuy vậy, chúng ta tiếp thu thế giới phải có tâm thế chủ động và phải đứng vững trên mảnh đất của văn hoá dân tộc để tìm cho được các tinh hoa của nhân loại và quyết tránh đi vào vết xe đổ trong bãi thải văn hoá của thế giới. Quan tâm đổi mới hình thức là cần thiết để khắc phục sự nhàm chán và cũ kỹ. Nhưng, bẻ một cặp thơ lục bát ra làm mấy dòng, viết một mạch không chấm câu, hoặc miêu tả tỉ mỉ những cảnh sau màn the dễ hơn nhiều là tiếp biến các tinh hoa đích thực của thế giới để vươn tới đỉnh cao. Các trường phái không cứu được tài năng. Trong văn học, cái còn lại cuối cùng là tư tưởng, tình cảm và nghệ thuật được nung chảy để trở thành các hình tượng nghệ thuật có sức ám ảnh khôn nguôi. Nhà thơ Tố Hữu đã từng nói:Thơ hay làm cho người ta quên thơ đi chỉ còn cảm thấy có tình người. Trong văn học cuối cùng là một chữ Hay.

Chúng ta hoan nghênh các cây bút phê bình trẻ, trong đó có nhiều cây bút nữ có mặt trong Hội nghị này. Thiên bẩm trao cho họ cái nhiệm vụ vô cùng khó khăn là thẩm định và hướng dẫn các giá trị. Ở đây có sự kết tinh giữa năng khiếu và học vấn. Đọc để nắm cho được xu hướng, dòng chảy, diện mạo của những người cùng thế hệ. Đọc, học hỏi để làm chủ nền văn học dân tộc. Đọc để đủ sức đưa ra các nhận định, những phẩm bình xác đáng trong sự tương sánh với thế giới. Tất cả, quả là một núi công việc với biết bao công phu bền bỉ đáng khâm phục. Nhận rõ vai trò quan trọng của lý luận phê bình những năm qua, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam đã liên tiếp tổ chức nhiều lớp tập huấn dành riêng cho các cây bút lý luận, phê bình trẻ. Các lớp này sẽ được tổ chức đều đặn và một học viên có thể tham gia nhiều lớp trong nhiều năm. Từ diễn đàn này, tôi bày tỏ sự vui mừng và trân trọng chào đón các cây bút lý luận, phê bình trẻ, nguồn bổ sung vào khoảng trống của lý luận, phê bình hiện nay.

Thưa Hội nghị,

Hội Nhà văn Việt Nam chọn mùa Thu với bầu trời của Cách mạng tháng Tám và hương hoa sữa thơ mộng để mời đại biểu viết văn trẻ của các miền về họp mặt tại thủ đô Hà Nội. Trong văn học không ai làm thay được cho ai, không ai thay thế được ai. Nhưng tập hợp, đoàn kết và cùng trao đổi nghề nghiệp luôn luôn là một việc rất cần thiết. Các bạn đã có những thành công bước đầu rất đáng khích lệ. Từ hôm qua trở về trước, các bạn sống và làm việc ở giai đoạn tự phát hiện ra chính bản thân mình. Từ hôm nay trở về sau, các bạn bước sang chặng đường mới, chặng đường bổ sunglàm đầy và vắt kiệt mình để có những tác phẩm xứng đáng với đất nước, với nhân dân và xứng đáng với thời đại của mình. Với ý nghĩa đó, tôi xin thay mặt Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khai mạc Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ IX. Chúc hội nghị thành công.

Hà Nội, 27/9/2015

(Vanvn.net)

TỪ NHỮNG BẢN THẢO NHÁP ĐẾN TẬP TRUYỆN NGẮN “CHUYỆN DANG DỞ”

TỪ NHỮNG BẢN THẢO NHÁP ĐẾN TẬP TRUYỆN NGẮN “CHUYỆN DANG DỞ”

Tonvinhvanhoadoc.vn: Những ngày này, không khí chuẩn bị cho Hội nghị Những người viết văn Trẻ lần thứ 9 đang tưng bừng.Nhưng cũng có những cây viết do nhiều lí do không được tham gia một Hội nghị có thể gọi là "Dạ hội văn chương". Các bạn viết trẻ vẫn có mặt ở rất nhiều vùng miền trên cả nước, âm thầm sáng tạo và nỗ lực học hỏi.Tôn vinh văn hóa đọc xin được giới thiệu TÂM SỰ VỀ VIẾT VĂN của PHAN ĐỨC LỘC, một trong số các cây bút như vậy


Phan Đức Lộc



Ngay từ những ngày học cấp hai, tôi đã âm thầm nhen nhóm ước mơ trở thành một nhà văn, trong khi bạn bè tôi đa số đều mong muốn tương lai sẽ là giáo viên, bác sỹ, kỹ sư hay bất cứ ngành nghề nào khác có thể kiếm được thật nhiều tiền. Tôi giấu nhẹm ước mơ nhỏ nhoi ấy vào một ngăn kín đáo nhất của trái tim mình. Bởi chỉ cần “nó” bị “lộ” ra, lũ bạn sẽ cười thối mặt tôi mất.

Cứ thế, hằng đêm, khi làm xong bài tập về nhà, tôi lại mang cuốn vở nháp ra để tập tành sáng tác. Đầu tiên là những bài thơ ngộ nghĩnh có vần. Rồi tiếp đến tôi “lấn sân” sang cả tản văn, truyện ngắn. Viết rồi xóa, xóa rồi viết, tôi loay hoay trong mớ ngôn từ còn nghèo nàn của bản thân rồi có lúc hoang mang đặt ra câu hỏi: “Viết để làm gì?”. Tôi không biết nữa. Ngày ấy, viết, với một chàng trai nội tâm như tôi, đơn giản là vì thích, chỉ thế thôi. Và hễ có tiếng bước chân vào căn buồng nơi tôi đang miệt mài bên trang giấy, tôi liền luống cuống lấy sách che lại như đang phạm tội quả tang. Số bản thảo nguệch ngoạc trong ngăn bàn cứ đầy dần lên cho đến một hôm, bà tôi quét dọn nhà cửa, tưởng đấy là “rác” và định mang đi vứt thì mọi bí mật của một cậu nhóc bị “phanh phui”. Vốn là người thuộc nhiều ca dao, tục ngữ, ví dặm, hò vè, bà tôi đọc qua rồi tấm tắc khen: “Cháu viết hay mà! Sao không thử gửi đến các tòa soạn báo”. Tôi cười trừ: “Hàng xóm mà nghe được câu này của bà, họ sẽ nói “cháu hát bà khen hay” đấy bà ạ”.

Mặc dù thế, gợi ý của bà vẫn quanh quẩn trong đầu tôi suốt nhiều ngày liền. Nhà tôi ngay sát bưu điện, nên với những đồng tiền lẻ bà cho, thay vì việc mua quà vặt ăn như mọi lần, tôi sẽ dành dụm mua tem và phong bì để chuẩn bị cho “âm mưu” viết bài gửi báo. Còn nhớ, vào năm cuối cấp hai, tôi đã gửi không dưới chục bài nhưng thời gian trôi qua, tất cả đều bặt vô âm tín. Cho đến một buổi chiều năm lớp 10, tôi đi học về thì nhận được một tin đầy bất ngờ từ cô nhân viên bưu điện: “Lộc ơi, cháu có bài đăng trên tạp chí Văn học và tuổi trẻ này. Lên ký tên nhận nhuận bút nhé!”. Tim tôi đập thình thịch vì vui sướng. Và năm mươi nghìn là món tiền “lớn” đầu tiên mà chàng trai lúc nào cũng bị chê là “mọt sách” làm được. Tôi đem tờ polime màu hồng ấy đặt vào lòng bàn tay nhăn nheo của bà, đôi mắt bà ánh lên hạnh phúc. Và ngay phiên chợ hôm sau, bà mua một cân lòng lợn và hai cân bún về làm một bữa liên hoan nho nhỏ. Trong bữa ăn, bà cứ nói đùa: “Cả nhà được nhờ Lộc Cộc rồi” làm tôi vừa ngượng, vừa hãnh diện.

Lên cấp ba, nhờ có sự động viên của cô giáo dạy Văn và cô bạn thân nhất quả đất, tôi vẫn viết đều đặn. Phần lớn sáng tác xuất hiện liên tục trên tờ nội san của nhà trường phát hành đều đặn mỗi năm vài số. Và cũng có đôi bài được đăng trên tờ Áo Trắng. Nhưng sau đó, vì tham vọng đoạt giải cao trong các kỳ thi học sinh giỏi, vì áp lực về một cánh cửa đại học phía trước, niềm say mê viết lách đành bỏ ngỏ để nhường thời gian cho việc ôn luyện. Ước mơ trở thành một nhà văn vẫn như một hòn than hồng lặng lẽ bén nhiệt trong tâm khảm tôi. Để rồi, ngày tôi quyết định điền dòng chữ “Khoa Sáng tác, lý luận và phê bình Văn học - Đại học Văn hóa Hà Nội” vào tờ phiều đăng ký dự thi, bà tôi tỏ ra vô cùng lo lắng: “Học ngành đó rồi sau ra trường có xin được việc không?”. Tôi chả biết phải giải thích thế nào cho bà hiểu. Xã tôi chưa có ai học ngành này. Cũng chẳng có ai định hướng cho tôi cả.  Đấy là tự tôi yêu thích, nên tôi đặt bút lựa chọn. Quả thực, đầu óc tôi vô cùng mơ hồ. Tôi có nên mạo hiểm?

Tôi không mạo hiểm với con đường ấy, song rốt cuộc đã chọn một con đường còn mạo hiểm hơn: Học viện Cảnh sát nhân dân. Và khi được khoác lên mình bộ cảnh phục màu xanh lá cây, tôi tự nhủ mình, tay phải sẽ cầm súng và tay trái nhất định sẽ cầm bút. Môi trường học tập kỷ luật ở ngôi trường vũ trang này thoạt nghĩ có thể sẽ làm khô khan tâm hồn của một chàng trai mộng mơ, lãng mạn. Nhưng sau những tháng ngày được rèn luyện một cách bài bản, tôi nhận ra rằng, nơi đây thực sự đã dạy tôi cách làm việc chuyên nghiệp, nghiêm túc và cẩn thận; nơi đã tạo nhiều điều kiện rất tốt về mặt thời gian cũng như cơ sở vật chất để tôi tiếp tục chinh phục ước mơ nhà văn từ thời tấm bé. Vừa học, vừa viết là một trải nghiệm thú vị trong đời sinh viên của tôi. Những bài thơ, tản văn, truyện ngắn tôi viết giờ không chỉ “lên sóng” lẻ tẻ trong phạm vi những tờ nội san cấp trường nữa, mà đã bắt đầu chạm đến một số tờ báo cấp Trung ương như: Quân đội nhân dân, Phụ nữ Việt Nam, Văn nghệ trẻ, Mực tím, Giáo dục và thời đại...

Tuổi hai mươi, khi nhìn các bạn viết trạc tuổi nườm nượp post hình bìa sách lên các trang mạng xã hội, thú thực, tôi khá sốt ruột. Bạn bè tôi, người thì khuyên chờ viết chắc tay một chút rồi ra sách hẵng chưa muộn, người thì bảo cuốn sách là tấm vé thông hành để chính thức bước vào làng Văn nên được in càng sớm sẽ càng tốt. File word lưu trữ trong máy tính ngày càng đầy lên. Tôi vò đầu bứt tai chọn lọc trong hơn một trăm bài viết đã đăng báo cũng được một tập sách mong mỏng. Công đoạn tiếp theo là gửi đến một nhà xuất bản nào đó. Nhưng tôi đã do dự khá lâu vì không tìm được địa chỉ phù hợp, vì sợ rằng một khi bản thảo bị từ chối, tôi sẽ hoài nghi về chính mình lắm. Đúng là được đăng báo đã khó, được xuất bản sách lại càng khó hơn! Một anh bạn thân của tôi từng ví von thế này: “Đăng báo nhiều mà chưa ra được sách cũng giống như người phụ nữ mang thai quá chín tháng mười ngày mà chưa trở dạ sinh con”. Và tôi quyết tâm sẽ “sinh” đứa con tinh thần ấp ủ bao lâu này bằng được.

Thật may mắn khi tôi được kết bạn Facebook và thường xuyên trò chuyện với cô Võ Thị Xuân Hà - một nhà văn tâm huyết với các cây bút trẻ. Thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của tôi, cô bảo: “Bên cô vẫn còn một vài kế hoạch cho năm 2016 này. Cháu gửi bản thảo sang để cô đọc thử nhé!”. Tôi “vâng ạ” rồi tức tốc gửi ngay. Thư gửi đi rồi, tay còn run, đầu còn nóng và tim còn loạn nhịp vì hồi hộp đan xen một chút hy vọng. Và cứ như vậy, tôi lặng thầm chờ đợi hồi âm từ cô... Một tuần sau, tôi nhận được cuộc gọi của nhà văn Võ Thị Xuân Hà. Cô nói ngắn gọn rằng bản thảo của tôi có thể in được. Cảm xúc trong tôi vỡ òa như cái lần đầu tiên nhận được tờ năm mươi nghìn tiền nhuận bút bài viết đăng trên Văn học và tuổi trẻ. Suýt chút nữa, tôi đã nhảy cẫng lên. Ngồi “chém gió” với hội bạn thân, tôi thầm mường tượng về hình hài cuốn sách, rồi chợt mỉm cười như đứa trẻ được nhận quà làm đứa bạn cùng phòng thắc mắc: “Hôm nay thằng Lộc nó bị ma ám hay sao ấy bọn mày ạ!”.

Mọi chuyện đến với tôi khá thuận lợi. Tập sách còn mỏng, nên cô Hà khuyến khích tôi viết thêm. Tôi gửi bổ sung mười truyện ngắn nữa vào tập bản thảo cũ hợp thành một tập truyện ngắn và tản văn. Cô Hà thẩm định sơ bộ rồi giảng giải: “Cháu là tác giả mới, nên xuất hiện bằng truyện ngắn trước sẽ lợi thế hơn. Cố viết thêm cả hai thể loại để có hai cuốn sách riêng nhé! Thời gian từ giờ đến đợt làm sách còn dài, nếu cháu chịu khó viết, cô sẽ đợi. Viết truyện ngắn phải đánh nhanh, thắng nhanh, cứ rề rà mãi đôi khi sẽ bị bỏ dở”. Tôi lao vào viết như thể ngày mai không còn cơ hội được cầm bút. Những ý tưởng cuộn lên trong đầu khiến chiếc bàn phím không ngừng lách tách mỗi ngày. Và sau chừng hơn tháng, cả tập truyện ngắn cũng như tập tản văn đều đã đảm bảo về số lượng chữ, còn chất lượng... thì phải chờ cô Hà nhận xét. Rồi tôi cũng nhận được những cái gật đầu đồng ý của công ty Thiên Đức - nơi cô Hà đang làm phó giám đốc. Hợp đồng phát hành được ký kết nhanh chóng, và không lâu sau đó, cuốn sách đã ra đời.


“Chuyện dang dở” - tập truyện ngắn đầu tay này của tôi một cuốn sách nhỏ xinh, giản dị, khiêm nhường ghi dấu một kỷ niệm êm đềm cho tuổi hai mươi mốt. Về hình thức, cá nhân tôi cho rằng bìa sách nhẹ nhàng, tối giản, chất lượng giấy ổn. Còn về nội dung bên trong, nhà văn Võ Thị Xuân Hà đánh giá: “Cháu đã biết cách viết truyện ngắn. Song cần phải tạo được dấu ấn trong việc sử dụng ngôn ngữ để thể hiện cá tính, phong cách riêng”. Tôi thầm cảm ơn bà đỡ của đứa con so này rồi tự đọc đi đọc lại nó rất nhiều lần và cũng “nhặt” được không ít “sạn”. Kỳ thực, tôi chẳng dám bình luận nhiều. Bởi vì suy cho cùng, độc giả sẽ là “ban giảm khảo” đánh giá khách quan nhất một tác phẩm văn chương. Nó được khen hay hoặc chê dở, tôi đều hoàn toàn tôn trọng quan điểm bạn đọc. Tôi chỉ xin được chia sẻ thêm một chút chuyện nhỏ ngoài lề thế này, cả tên cuốn sách và tên nhiều truyện ngắn bên trong đã được thay đi, đổi lại rất nhiều lần. Và suy cho cùng, cái tên “Chuyện dang dở” hình như vẫn ẩn chứa nhiều dụng ý hơn cả? Bây giờ thì tôi đã có thể thở phào nhẹ nhõm vì ít ra, dù thành công hay thất bại, cuốn sách đã có một số phận riêng.

Quá trình thư từ trao đổi với nhà văn Võ Thị Xuân Hà, tôi đã học được rất nhiều điều, từ việc nhỏ nhất như dùng dấu chấm, dấu gạch ngang thế nào là đúng cho đến những việc ngoài sáng tác như đức tính kiên trì, chăm chỉ, bền bỉ. Như trong một bài phỏng vấn, cô đã từng phát biểu đại ý rằng, văn chương cần một chút năng khiếu, phần lớn còn lại phải là sự nỗ lực, tìm tòi, khám phá. Khi chưa viết được cái gì ra tấm ra món, tôi thầm nghĩ để làm nhà văn không khó, chỉ cần có nhiều tác phẩm đăng báo và in sách là được. Và khi đã có bài in trên mấy chục tờ báo lớn, nhỏ, sở hữu một cuốn sách riêng và sắp cho ra lò một tập sách khác, tôi mới vỡ lẽ ra, làm nhà văn chưa bao giờ là dễ. Song, “không gì là không thể”. Tôi viết ra đôi dòng mộc mạc này, không vì mục đích PR cho cuốn sách mới mà chỉ ước mong được trải lòng mình và tìm thấy những nhịp tim đồng điệu. Giờ đây, mỗi lần mở màn hình laptop ra và định viết một cái gì đó, tôi không ngừng tự đặt ra câu hỏi: “Viết thế nào để không bị hòa lẫn?”.

Con đường nào gập ghềnh và nhiều chông gai nhất? Đối với tôi, đó là con đường sáng tác. Có lẽ kiếp trước lỡ đắc tội với chữ nghĩa, nên kiếp này còn mắc nợ văn chương. Để chạm đến danh xưng “nhà văn” cao quý, tôi cần phải cố gắng rất nhiều. Trong tôi, ngọn lửa đam mê từ thuở ấu thơ vẫn còn nồng nhiệt. Và cốt yếu, ngọn lửa đó có sẵn sàng bùng lên bất cứ lúc nào hay không?

Tìm ra mình trong Hội nghị viết văn trẻ

Tìm ra mình trong Hội nghị viết văn trẻ

Đến hẹn lại lên, đúng định kì 5 năm một lần Hội nghị những người viết văn trẻ toàn quốc do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức sẽ được diễn ra. Năm 2016, Hội nghị lần thứ 9 được tổ chức tại Hà Nội trong hai ngày 28 và 29/9, dự kiến sẽ có hơn 100 đại biểu. Tiêu chí đại biểu được lựa chọn: tác giả sinh từ năm 1980 trở lại, đại diện cho các vùng miền trong toàn quốc, đã có tác phẩm đăng tải trên báo chí, đoạt giải thưởng các cuộc thi sáng tác, có sách được xuất bản. Hiện nay công tác chuẩn bị cho Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 9 đang được tiến hành gấp rút. Trước thềm Hội nghị, những đại biểu đã và sắp tham dự đều ít nhiều tâm tư.

Các đại biểu dự hội nghị những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 8 tại Tuyên Quang (2011)

Đại biểu viết văn trẻ: Ngày ấy – bây giờ

Nhìn lại từ 15 năm trước, sau Hội nghị lần thứ 6 (năm 2001), có những đại biểu nay đã thành các nhà văn ghi được dấu ấn trong lòng bạn đọc như: Đỗ Bích Thúy, Phong Điệp, Nguyễn Danh Lam, Lê Thiếu Nhơn... nhưng cũng có không ít người tham dự Hội nghị một lần rồi “biến mất” trên văn đàn, họ dừng sáng tác hoặc chuyển hẳn sang những lĩnh vực hoạt động không liên quan gì đến nghiệp cầm bút. Trong danh sách dự kiến lần này, bên cạnh những cái tên đã trở nên quen thuộc từ các Hội nghị được tổ chức cách đây 10 năm là những gương mặt mới xuất hiện trên văn đàn.

Sau Hội nghị lần thứ 7 (năm 2006), bạn đọc cũng dễ dàng thấy được những tác giả vững vàng trên con đường văn chương đầy thử thách: Nie Thanh Mai, Nguyễn Đình Tú, Đỗ Tiến Thụy...  Hội nghị lần thứ 8 (2011) đã ghi dấu lại bằng những tác giả chứng tỏ được năng lực và bản lĩnh sáng tác: Phạm Thanh Thúy, Lữ Thị Mai, Đoàn Văn Mật, Tống Ngọc Hân, Văn Thành Lê, Trịnh Sơn... Đã có nhiều tác giả sau này trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, đặc biệt trường hợp Mergi Phạm (Phạm Phú Uyên Châu) sau Hội nghị lần thứ 8 đã được kết nạp vào Hội Nhà văn ở tuổi 25, hiện đang là nhà văn trẻ nhất trong tổ chức nghề nghiệp này.

So với kì Hội nghị gần đây nhất (năm 2011), số lượng  tác giả tham dự năm 2016 và các tiêu chí được lựa chọn gần như không có sự thay đổi. Nhìn vào danh sách đại biểu, người quan tâm vẫn luôn đặt ra những câu hỏi đại loại: Tác giả này là ai? Đã có những sáng tác gì?... Để trả lời được thắc mắc này, có lẽ cách duy nhất từ phía tác giả là phải chứng minh được năng lực thực sự của mình trong từng trang viết; còn từ phía bạn đọc, chỉ có thể là sự tìm đọc những tác phẩm mới một cách khách quan, công bằng.

Hội nghị viết văn trẻ: thiết thực hay phong trào?

Theo quy định của ban tổ chức, đã từ nhiều năm nay khi tham dự Hội nghị những người viết văn trẻ toàn quốc, đại biểu phải là người ở độ tuổi từ 35 trở lại (năm nay là 36). Thế nhưng có những tác giả ngoài 40 mới bắt đầu bước vào nghiệp văn chương và nhanh chóng khẳng định được tên tuổi như: Inrasara, Mạc Can, Nguyễn Trí, Trần Thanh Cảnh... liệu có được xếp vào hàng ngũ “trẻ” ở thời điểm họ khởi nghiệp? Tiêu chí “trẻ” được đặt vào đâu khi với người cầm bút thì năng lượng sáng tạo và sức lan tỏa của tác phẩm mới là điều quan trọng nhất? Nhìn vào lực lượng viết trẻ hiện nay – kể trên diện rộng bao gồm cả sáng tác và phê bình - nhà thơ Lê Anh Hoài (báo Tiền Phong) nhận định: “Tôi ghi nhận được một số người viết trẻ có những tìm tòi, cách tân. Bên cạnh đó có những người lặng lẽ làm việc, họ chiêm nghiệm đời sống, đi sâu vào bản thể từ chính đời sống của mình. Nhưng số này ít lắm. Và dường như họ không được soi chiếu đến? Đa số là những người viết trẻ nhưng ít chịu tìm tòi, nghiên cứu nghề. Họ lóe lên vài ba tác phẩm rồi bắt đầu cứ thế đi vào lối mòn. Hình như người viết trẻ hôm nay đông hơn nhưng họ dễ dãi hơn, họ sợ sệt điều gì đó, như thể nếu đi vào những đường riêng họ sợ không được công nhận? Xuất bản giờ đây cũng khá dễ dàng nên nhiều người tỏ ra vội vã và nhanh chóng thỏa mãn.”

Điểm lại các kì Hội nghị đã qua, hầu hết những người đã từng tham dự (một hoặc nhiều lần) đều có cảm nhận chung rằng đây vừa là niềm vui lớn vừa là cơ hội học tập hữu ích.

Tác giả trẻ Phùng Thị Hương Ly (sinh năm 1991 – đại biểu đến từ tỉnh Bắc Kạn) trước lần đầu tiên đi dự Hội nghị đã bày tỏ: “Đây là sự kiện mà tôi cũng như các cây bút trẻ khác mong đợi. Vì là lần đầu tiên vinh dự được là đại biểu của Hội nghị viết văn trẻ Toàn quốc nên tôi khá hộp, tò mò rằng mình sẽ được trải nghiệm những gì tại Hội nghị. Đến đây tôi sẽ tận dụng cơ hội để lắng nghe và học hỏi những điều bổ ích thú vị, gặp gỡ và trao đổi với các tác giả trẻ khắp mọi miền để từ đó có thêm động lực để sáng tạo.”

Nhà văn Nguyễn Hiệp – một đại biểu tham dự Hội nghị viết văn trẻ tháng 9 năm 1998 chia sẻ: “Với tư cách của người đã từng đi dự Hội nghị viết văn trẻ và kinh nghiệm tìm ra mình, tôi thấy thật sự đây là hoạt động cần thiết. Hội nghị viết văn trẻ không chỉ “điểm danh” những người viết trẻ mà còn giúp họ định dạng lại chính xác về mình, biết mình đang ở đâu qua những người viết cùng trang lứa, thậm chí có thể nói không quá là Hội nghị đã tiếp thêm rất nhiều lửa cho những cây bút còn hơi thiếu lửa. Trong Hội nghị, giao lưu gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm của các thế hệ nhà văn là hoạt động rất quan trọng. Như trường hợp của chính tôi, nhờ Hội nghị viết văn trẻ năm ấy mà tôi được gặp nhà văn Tô Hoài, chính cụ đã gợi ý cho tôi chuyển sang viết văn xuôi thay vì đại biểu dự Hội nghị với tư cách người làm thơ. Và tôi đã thật sự tìm được mình qua những trang văn xuôi như hiện nay.”

Thay lời kết cho bài viết này, xin dẫn ra một chia sẻ rất chân thành của nhà phê bình Inrasara: “Tôi chưa một lần dự Hội nghị viết văn trẻ, bởi khi xuất hiện với tư cách người làm thơ (bài thơ đầu tiên đăng báo, tập thơ đầu tiên xuất bản) tôi đã… già: 40 tuổi chẵn! Thế nên, tôi nghĩ, Hội nghị hay các hoạt động tương tự chỉ là phong trào, nhưng lại là phong trào cần thiết với kẻ biết vận dụng nó để làm thật...”

Lê Nhi - Văn nghệ trẻ

Giải tỏa “cơn khát” truyện tranh “Made in Việt Nam”

Giải tỏa “cơn khát” truyện tranh “Made in Việt Nam”

“Vietnam Comics Day – Lễ hội truyện tranh 2016” do công ty truyện tranh Comicola tổ chức hôm 11/9 vừa qua tại Star Salaxy (87 Láng Hạ, Hà Nội) thu hút sự tham gia khá đông bạn trẻ Thủ đô – những người yêu thích truyện tranh “made in Việt Nam”. Có thể nói rằng, sau hai mùa tổ chức, “Vietnam Comics Day” là điểm nhấn đáng chú ý, hứa hẹn những bước phát triển mới của cộng đồng truyện tranh Việt.

“Truyền lửa” truyện tranh cho các bạn trẻ

Tổ chức vào đúng thời điểm diễn ra “Hội sách mùa thu 2016”, “Vietnam Comics Day 2016” được tổ chức với quy mô nhỏ hơn, cũng không có nhiều đầu sách mới được giới thiệu như năm 2015 nhưng vẫn khiến không ít bạn trẻ háo hức, chờ đợi. Nhiều bạn trẻ nhẫn nại xếp hàng dài, chờ đến lượt để xin được chữ ký của tác giả cuốn truyện tranh mà mình yêu thích. Trong khi đó, hội trường dự tọa đàm, trao đổi với các tác giả, nhóm tác giả truyện tranh “hot” nhất hiện nay cũng diễn ra sôi nổi, hào hứng.

Khánh Dương, tác giả kịch bản “Long Thần tướng”, người đại diện cho Comicola –chia sẻ, trong năm 2016, số lượng truyện tranh Việt mới được xuất bản không rầm rộ như năm 2016 nhưng “đi vào chiều sâu”.

Truyện tranh Việt đã giành được một số giải thưởng đáng khích lệ như “Long thần tướng” đạt giải thưởng Manga Quốc tế (International Manga Award) của Nhật Bản, Đình Lân, tác giả của “Project Icon” đạt giải nhì cuộc thi “Silent Manga”, “Cuộc hành trình đầu tiên – The First Journey” của hai tác giả trẻ Phùng Nguyên Quang và Huỳnh Kim Liên đạt giải “Truyện tranh màu về giáo dục xuất sắc – Schoolastic Picture Book Award” của Hội đồng Phát triển Văn học Singapore và Châu Á.

Cuốn sách dạy vẽ truyện tranh mang tên “Tôi vẽ” được nhiều bạn trẻ yêu thích.

Bên cạnh đó, tác phẩm “Lớp học Mật Ngữ” của nhóm BRO đạt thành tích “đáng nể” khi lọt top 3 cuốn sác bán chạy nhất của hệ thống phát hành sách Fahasa với 50.000 bản trong lần “ra quân” đầu tiên.

Có thể nói rằng, truyện tranh Việt có sự khởi sắc rõ nét trong khoảng thời gian một vài năm trở lại đây. Sự “vào cuộc” của những tác giả trẻ - những người đam mê, nhiệt huyết với mong muốn xây dựng, phát triển truyện tranh Việt đã mang đến một làn gió mới, rất mạnh mẽ.

Không ít cuốn truyện tranh đã gây “sốt” trong giới trẻ thời gian qua như truyền thuyết lịch sử “Long thần tướng” (nhóm tác giả Thành Phong, Mỹ Anh, Khánh Dương), truyện tranh hài ngắn “Vùng trời hư cấu” (tác giả Phan Thành Trí), truyện tranh dành cho học sinh “Nhóm máu O” (tác giả Dương Minh Đức), “Học sinh chân kinh” (HRO), truyện tranh “Project Icon” của Đình Lân, “Con gấu, con mèo và cái vực thẳm” (tác giả Châu Chặt Chém), “Vĩ Thanh” (tác giả Tống Tất Tuệ), “Mưa trên thiên đường” (tác giả Thăng Fly), “50 sắc màu” (tác giả Nie)…

Top 5 bộ truyện tranh Việt được đánh giá cao trong năm 2015 có: series truyện cực ngắn xoay quanh cuộc sống “dở khóc, dở cười” của cô bé An mang tên “Bad luck” (tác giả Châu Chặt Chém), “Địa ngục môn” của Can Tiểu Hy kể về câu chuyện của cô gái bị tai nạn và phải xuống địa ngục tăm tối, “Tam Tấu Violon”(tác giả Mèo Ú Sáu Múi) kể về cuộc phiêu lưu đầy kỳ thú của bộ ba nhạc công Dế, Ếch, Chuột, “Ông lão đánh cá và con cá vàng – hậu truyện” (tác giả Tống Tất Tuệ) tạo nên cơn sốt trong cộng đồng mạng khi mang đến phiên bản khác của câu chuyện cổ “Ông lão đánh cá và con cá vàng”, những câu chuyện giản dị, hài hước, cung bậc tình cảm trong tình yêu trong “Tai Mèo và mặt ngầu” (tác giả Mèo Mun Đen).

Thành công của cộng đồng truyện tranh Việt trẻ còn thể hiện ở chỗ, đã khơi dậy sự yêu thích, “thói quen” tìm đọc truyện tranh Việt. Đây là yếu tố hết sức cần thiết để tạo động lực cho truyện tranh Việt “đi đường dài” bởi truyện tranh cũng như bất cứ loại hình nghệ thuật nào muốn phát triển cũng cần phải có độc giả của riêng mình.

Tôi cho rằng, sự ủng hộ của độc giả đang là một lợi thế rất lớn của truyện tranh Việt. Điều quan trọng là các tác giả phải giữ gìn sự ủng hộ đó bằng niềm tin và những tác phẩm thực sự chất lượng. Tại “Vietnam Comics Day 2015”, giáo trình dạy vẽ truyện tranh mang tên “Tôi vẽ” (do Công ty Idea Production xuất bản) nhận được sự quan tâm rất lớn của các bạn trẻ.

Nhiều bạn trẻ tỏ ra thích thú trước những kiến thức, kinh nghiệm mà cuốn giáo trình mang lại. Hy vọng, từ sự yêu thích truyện tranh, qua những cuốn sách tự học vẽ như “Tôi vẽ”, truyện tranh Việt sẽ có thêm những gương mặt tác giả mới tài năng.

Vẫn còn nhiều khó khăn

Truyện tranh Việt có thể khởi sắc bắt nguồn từ nhiều lý do. Trước tiên, truyện tranh Việt được đánh giá là thị trường đầy tiềm năng nhưng chưa được “đánh thức”. Thực tế cho thấy, trong suốt một thời gian dài, truyện tranh Việt “ngủ quên”, bị phủ lấp bởi các tác phẩm truyện tranh đình đám của nước ngoài.

“Vietnam Comics Day” là điểm nhấn đáng chú ý của cộng đồng truyện tranh Việt.

Một vài tác phẩm xuất hiện lác đác (chủ yếu là truyện cổ tích được minh họa bằng tranh) không đủ tạo nên dòng chảy cho truyện tranh Việt. Sự xuất hiện của đội ngũ sáng tác truyện tranh trẻ với những tác phẩm mới vào thời điểm hiện nay được đánh giá là đúng thời điểm và cần thiết.

Những câu chuyện, cách thể hiện của tác giả trẻ đã “bắt đúng sóng” tâm lý của giới trẻ Việt. Nếu như trước đây, truyện tranh Việt thường được cho là mang nặng tính giáo dục, khô khan thì những câu chuyện giản dị, gần gũi về tình bạn, tình yêu, tuổi học trò,  sự tưởng tượng về một thế giới khác… khiến các bạn trẻ như tìm thấy chính mình trong mỗi câu chuyện. Đây cũng là một trong những nguyên nhân rất quan trọng lý giải vì sao truyện tranh Việt dần tạo được chỗ đứng vững chắc trong lòng độc giả.

Công nghệ quảng bá, cách tiếp cận độc giả của những nhà sản xuất truyện tranh trẻ ngày càng chuyên nghiệp. Nhiều tác phẩm truyện tranh khi ra đời đều được quảng bá, giới thiệu rầm rộ trên các phương tiện truyền thông. Gây quỹ cộng đồng (Crowdfunding) để xuất bản truyện là cách làm sáng tạo của các bạn trẻ. Những ưu đãi cho người ủng hộ như quà tặng đặc biệt, được xem trước bản thảo, có thể xuất hiện với tư cách một nhân vật trong truyện…

Tác giả của “Long thần tướng” còn làm hẳn cả trailer quảng bá truyện, đăng tải trên mạng trước khi phát hành – một việc làm khá hiếm trong việc quảng bá sách. Bộ truyện tranh lịch sử này cũng là tựa truyện Việt Nam đầu tiên có màn cosplay (hóa thân thành nhân vật mà mình yêu thích) riêng. Người thể hiện (cosplayer) nhân vật nữ sát thủ Lê Nhật Lan trong truyện chính là hotgirl đình đám Khả Ngân.  “Lớp học mật ngữ” được đăng rải rác từng kỳ trên báo Hoa học trò nên khi xuất bản sách đã có sẵn một lượng fan “trung thành”…

Một câu hỏi đặt ra là, liệu truyện tranh Việt có thể đi đường dài và phát triển mạnh mẽ hay những tín hiệu vui được nhen lên rồi sẽ lụi tàn?. Không dễ để đưa ra câu trả lời chính xác cho vấn đề này. Nhiều độc giả đồng quan điểm cho rằng, đề tài mà các tác giả trẻ khai thác hiện nay mới chỉ là những câu chuyện tản mạn, nhỏ lẻ, chưa đủ khả năng tạo ra series truyện dài kỳ hấp dẫn. Truyện tranh mới đang chú trọng về phần “tranh”, phần “truyện” chưa được đầu tư đúng mức.

Bên cạnh đó, điều đáng lưu tâm nhất với truyện tranh hiện nay là cách vẽ của tác giả Việt chưa tìm được cách thể hiện riêng. Phần lớn bị “nhiễm” phong cách của truyện tranh nước ngoài, đặc biệt là phong cách manga của Nhật Bản. Điều này cũng là dễ hiểu bởi các bạn trẻ vẽ truyện tranh cũng bắt đầu là người đam mê truyện tranh và những tác phẩm đầu tiên mà họ tiếp cận đến từ nước ngoài.

Dù muốn hay không, những tác phẩm truyện tranh ngoại đã ảnh hưởng đến tư duy, “gu” thẩm mỹ của các bạn trẻ. Không tìm được cách thể hiện riêng thì truyện tranh Việt khó thoát ra được “cái bóng” của truyện tranh ngoại và như vậy, sẽ rất khó để có thể xây dựng và phát triển nền truyện tranh “made in Việt Nam” đúng nghĩa.

Tường Phạm -  Văn nghệ công an

“Về nhà đi” - tiếng gọi yêu thương gửi tới lòng người

“Về nhà đi” - tiếng gọi yêu thương gửi tới lòng người

Lương Đình Khoa là một cây bút trẻ thuộc thế hệ 8X, trưởng thành từ Báo Thiếu niên Tiền phong. Khi truyền thông trên mạng xã hội bùng nổ, Lương Đình Khoa khá nổi tiếng với vai trò là một blogger, những lời thơ, bài viết của anh xoay quanh chủ đề đời sống và tình cảm giới trẻ đã tạo ra "cơn sốt" trong cộng đồng mạng thế hệ 9x, 10x. Vừa qua tập thơ và tản văn Về nhà đi của Lương Đình Khoa ra mắt đã thu hút được đông đảo độc giả trẻ.

Về nhà đi là đứa con tinh thần thứ 5 của cây bút trẻ thế hệ 8x

“Về nhà đi, tháng ngày dần ngắn lại
Những sân ga trong mỗi cuộc đời
Ngày xuống tàu biệt li nào hẹn trước
Nên rất cần tay nắm lúc còn vui.

Về nhà đi, bởi trong mỗi cuộc đời
Ai  người cũng chỉ có một mái nhà để học cách yêu,
Một mẹ, một cha cho bàn chân tìm lối về hiếu nghĩa
Dù giang cánh chạm chân trời góc bể
Hãy cứ về khi có thể - để thương…
Níu giữ trên tay thứ hạnh phúc cội nguồn…”

Về nhà đi là tập thơ và tản văn của Lương Đình Khoa  phác họa chân dung của mỗi con người trên hành trình tôi đi tìm tôi”. Dù là ai, ở độ tuổi nào đều có thể tìm thấy những mảnh kí ức tương đồng. Cuốn sách Về nhà đi được sắp xếp theo từng phần với bước phát triển của tình yêu và nhận thức trên hành trình trưởng thành của mỗi con người; giữa bộn bề vui - buồn - được - mất của cuộc đời, chúng ta luôn tìm thấy một nơi được gọi là "nhà" để đón đợi, để trở về. Cuốn sách còn là món quà yêu thương dành trao gửi, khơi nguồn cho từng bước chân, từng tâm hồn, và trân trọng những gì đang có trên tay trước khi chúng sẽ mất đi, tan biến theo ngọn gió vô thường.

Tập sách do Người Trẻ Việt phối hợp với NXB Văn học ấn hành.


Nói về tác giả trẻ Lương Đình Khoa, nhà phê bình Văn Giá chia sẻ: “Lương Đình Khoa là một trường hợp tiêu biểu cùa lớp người trí thức trẻ đang vật vã sống, quyết liệt sống với tất cả sức vóc, tâm huyết, tri thức và cả những…bạt mạng. Khoa không ngần ngại phơi lên mặt giấy toàn bộ đời sống của mình. Chữ nghĩa đối với anh như một niềm hoan lạc, nhiều khi như một cứu cánh. Qua con chữ để bấu vào đời sống, để được sống, được quyền hy vọng…  “
Còn theo Lương Đình Khoa thì: Về nhà đi là lời thủ thỉ dài như sông Hồng mang phù sa mặn nồng đắp bồi vào tháng năm đời người, thanh lọc những bụi bặm đua chen để tâm hồn không khô héo chai sạn.

Phương Phương - Văn nghệ quân đội

Trang 5 trong tổng số 124 trang.

Các tin mới nhất

Nhiều người đọc

Sách mới xuất bản

Thống kê

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay367
mod_vvisit_counterHôm qua4079
mod_vvisit_counterTất cả4535952

20 152
,
Hôm nay:30 - 3 - 2017
Hiện có 289 khách 1 thành viên online

Đăng ký tin thư

Tên:
Email: