Tôn Vinh Văn Hoá Đọc

Text size
  • C? ch? l?n
  • C? ch? m?c ??nh
  • C? ch? nh?
Trang chủ >>> Văn học Trẻ

Văn xuôi trẻ, vững bước trưởng thành

Văn xuôi trẻ, vững bước trưởng thành

Văn đàn hiện nay đang chứng kiến sự trình hiện khá ấn tượng của những cây bút văn xuôi trẻ (thế hệ 8x, 9x) giàu nội lực, đang dần định hình phong cách, rất nhiều người trong số họ đã được vinh danh tại những cuộc so tài văn chương uy tín.

Chẳng hạn, Nguyễn Thị Kim Hòa giành giải nhất, Đinh Phương giải nhì, Hương Thị và Cao Nguyệt Nguyên giải Khuyến khích tại cuộc thi truyện ngắn Tạp chí Văn nghệ Quân đội 2013-2014; hay Nhật Phi giành giải nhất tại cuộc thi Văn học tuổi 20 lần V (trao giải năm 2014); hay Chu Thanh Hương giành giải nhất và giải ba tại cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” do Bộ Công an và Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức năm 2007-2010 và năm 2012-2015… Ngoài ra là An Khang, Hamlet Trương, Phan Ý Yên, Hồng Sakura - tác giả của những đầu sách được định danh là “văn học thị trường” với số lượng phát hành hàng chục nghìn bản. Rồi rất đông những gương mặt trẻ đang dần khẳng định tiếng nói văn chương trên văn đàn như: Linh Lê, Lý A Kiều, Nguyễn Văn Toan, Nguyệt Chu, Chu Thùy Anh, Dương Hằng, Bùi Bích Phương, Hân Như, Nguyễn Thu Thủy (Hà Nội), Tiểu Quyên, Văn Thành Lê, Lưu Quang Minh (TP Hồ Chí Minh), Dương Giao Linh (Quảng Ninh), Nhụy Nguyên, Lê Minh Phong, Lê Vũ Trường Giang (Huế), Trác Diễm (Quảng Bình), Chu Thị Minh Huệ, Lục Mạnh Cường (Hà Giang), Trần Thái Hưng (Hải Phòng), Kiều Duy Khánh (Sơn La), Phạm Thị Thúy Quỳnh (Hòa Bình), Nguyễn Luân (Lạng Sơn)…

Không chiến thuật, chiêu trò gây “sốc”, từ chối những chủ ý gây tạo ồn ào bên ngoài trang viết… là đặc điểm dễ nhận thấy trong bức tranh văn xuôi trẻ hiện nay. Về vấn đề này, Văn Thành Lê phát biểu: “Tiếng nói của người viết thể hiện rõ nhất trong tác phẩm của họ. Lặng lẽ viết là cách người viết thể hiện mình ồn ào nhất, hơn bất cứ sự ồn ào nào”.  Đồng quan điểm này, Hoàng Công Danh nói: “Chỉ cần thi thoảng mình trình hiện bằng tác phẩm ở đâu đó, thế là đủ rồi". Nguyễn Thị Kim Hòa cũng cho rằng: “Giải thưởng, nổi danh, chỉ nên là động lực chứ không nhất định sống chết đuổi theo nó như một mục tiêu. Cốt yếu nhất của người viết vẫn là tác phẩm. Tác phẩm mới định danh anh là nhà văn hay không”.

Có một nghịch lý khá thú vị là những người viết văn trẻ đang cầm bút trong thời đại được gọi là thời của “fastfood” (thức ăn nhanh), cái đọc, cái viết theo đó cũng hướng đến tiêu chí nhanh và tiện, nhưng hiện tại, những cây bút truyện ngắn đã thành danh như: Đỗ Bích Thúy, Nguyễn Đình Tú, Nguyễn Ngọc Tư, Phong Điệp, Phan Hồn Nhiên… thì rẽ sang hướng tiểu thuyết, những cây bút truyện ngắn mới nổi lên như Tống Ngọc Hân, Đinh Phương, Văn Thành Lê… cũng nhanh chóng bập vào tiểu thuyết, những tác giả rất trẻ như Nhật Phi, Trác Diễm, Phạm Bá Diệp… thì chọn trình làng những tác phẩm đầu tay cũng là tiểu thuyết. Phải chăng, vì những cái viết ngắn đến lượt lại không đủ thỏa mãn bộ phận người đọc tinh hoa muốn được phiêu lưu dài hơi trong sự đọc, sự nghĩ, sự thưởng ngoạn thẩm mỹ? Hay vì những người viết văn trẻ muốn tìm đến tiểu thuyết để vừa thử sức, vừa bung trổ, khẳng định sức vóc văn chương của chính mình?

Thường tác phẩm của những người trẻ là những trang “chuyện đời tự kể”, bởi “trẻ” thì đương nhiên chưa nhiều vốn sống trải nghiệm thực tế. Tuy nhiên, ngày nay các tác giả trẻ luôn nỗ lực chuyên nghiệp hóa ngòi bút của mình, họ tự làm đầy vốn sống bằng tri thức sách vở, và đặc biệt là bằng khả năng hư cấu, tưởng tượng. Về câu chuyện này, Hoàng Công Danh chia sẻ: “Viết văn xuôi tất yếu phải hư cấu, tưởng tượng. Vấn đề là anh phải hư cấu, tưởng tượng như thế nào để người đọc không thấy câu chuyện anh kể bị giả tạo, sống sượng. Bản thân tôi thích đọc truyện của những người viết biết hư cấu hơn là “tự ăn mình”, hoặc kể chuyện thật thà, kiểu thấy gì kể nấy. Sức tưởng tượng như một lực hấp dẫn để người ta được phiêu lưu cùng/trong chữ, cả về phía người viết lẫn người đọc. Tuy nhiên, dù nhà văn có “chuyên nghiệp” đến đâu, trí tưởng tượng của anh ta có phong phú đến mức nào, thì sản phẩm tưởng tượng của anh ta cũng phải ít nhiều dựa trên những gì anh ta trải nghiệm, có thể là trải nghiệm trực tiếp từ thực tế, có thể là trải nghiệm gián tiếp qua sách báo. Bởi hư cấu khác với bịa đặt”.

Đang có sự phân hóa thành hai dòng rõ rệt trong đời sống văn trẻ, một bên là tác phẩm đậm đặc bản sắc vùng miền, dân tộc (như Gia tộc ăn đất của Lê Minh Nhựt), một bên là tác phẩm mà cái gọi là bản sắc vùng miền, dân tộc gần như bị tẩy trắng (như Người ngủ thuê của Nhật Phi, Nhụy khúc của Đinh Phương). Nhật Phi cho biết quan niệm của mình về vấn đề này như sau: “Khi viết, tôi chủ đích tẩy trắng những yếu tố địa phương trong tác phẩm, bởi lẽ tôi muốn nêu lên vấn đề mang tính phổ quát, không thuộc riêng về một vùng miền, một dân tộc nào cả. Trong thời đại thế giới “phẳng”, chúng ta đang ghi nhận những đan xen, hòa trộn văn hoá, và những vấn đề được coi là toàn cầu. Vậy nên xu hướng bão hòa bản sắc vùng miền, dân tộc trong văn chương hiện đại là bình thường, nhất là khi ngày càng có nhiều hơn các tác giả tới từ các thành phố lớn, nơi chộn rộn quá nhiều sắc màu, và không những thế, do có điều kiện, có khả năng nên nhiều trong số họ còn mang tâm thế của chủ thể công-dân-toàn-cầu”.

Trong thời đại kỹ trị, văn hóa vật chất, tiêu dùng lên ngôi, con người, nhất là giới trẻ, ngày càng sống thực dụng hơn, “vội vàng” hơn… thì sự xuất hiện và bền bỉ dấn thân của một lực lượng đông đảo người viết văn trẻ là một tín hiệu đáng mừng. Họ biết tận dụng lợi thế của người trẻ để sáng tạo và bứt phá. Họ nói không với những ồn ào, lặng lẽ cần mẫn gieo cấy trên cánh đồng chữ nghĩa. Viết là cách để những nhà văn trẻ trình hiện tư cách công dân - nghệ sĩ của mình trước cuộc đời, để họ và những bạn đọc của họ cùng cảm nhận cái bí ẩn của tình yêu nghệ thuật, cùng thụ hưởng cái đẹp phi vật chất, cùng hướng đến kiến tạo một cuộc sống đẹp hơn.

Nguồn: QĐND (Hoàng Đăng Khoa)

Tiểu thuyết trẻ cần thêm sức bật

Tiểu thuyết trẻ cần thêm sức bật

Tiểu thuyết luôn là thể loại mới mẻ, ẩn chứa nhiều khả năng cách tân nhất trong đời sống văn học. Nước ta vốn có truyền thống về thơ ca và trong nền văn học thì thể loại tiểu thuyết ít có sự chú ý thích đáng cả từ giới sáng tác lẫn phê bình. Hiện tượng một số cây bút tiểu thuyết trẻ gần đây liên tục có tác phẩm, nhận được sự ghi nhận của người đọc lẫn những nhà lý luận phê bình là tín hiệu rất đáng mừng.


Khuynh hướng ngôn tình - lãng mạn

Nhiều cây bút trẻ viết tiểu thuyết hiện nay sớm nổi danh trên văn đàn, có số lượng xuất bản đạt đến mức bestseller là những người từng thử bút với khuynh hướng đề tài ngôn tình - lãng mạn. Chúng ta có thể kể đến Kawi, Gào, Dương Thụy, Huyền Lê, Hân Như, Meggie Phạm (Phạm Phú Uyên Châu). Lựa chọn khuynh hướng ngôn tình - lãng mạn có thể là chiến lược viết hợp lý và hiệu quả đối với những cây bút trẻ bởi hai lý do. Thứ nhất, bạn đọc trẻ tuổi luôn có sự hứng khởi đặc biệt với chủ đề tình yêu, mà nhất là dạng tình yêu lãng mạn, học đường, thuần túy cảm xúc chưa gắn nhiều với điều kiện hôn nhân hay thôi thúc của tình dục. Nếu xem tuổi trẻ là tuổi yêu, là thời điểm đẹp nhất và thăng hoa nhất của tình yêu, nơi những kinh nghiệm cay đắng cũng như sự đổ vỡ, chia lìa chưa đè nặng, thì tiểu thuyết ngôn tình - lãng mạn sẽ là lựa chọn phù hợp nhất đối với độc giả. Thứ hai, những người viết trẻ vốn viết với phương châm “tự ăn mình” hoặc tưởng tượng thuần túy, thì lựa chọn tiểu thuyết ngôn tình - lãng mạn sẽ phát huy được năng lực cảm xúc trữ tình, lại vừa tránh được những tai nạn nghề nghiệp khi vốn sống chưa nhiều.

Chúng tôi muốn dừng lại nhấn mạnh đến trường hợp của Meggie Phạm như một điểm sáng trong khuynh hướng này. Viết cuốn tiểu thuyết đầu tay khi mới 19 tuổi, cho đến nay, Meggie Phạm đã có trong tay năm cuốn tiểu thuyết (Hoàng tử và em, Giám đốc và em, Chàng và em, Người xa lạ và em, Tôi và em) với hơn một vạn bản in, cũng như bộ truyện đang được chuyển thể thành phim truyền hình. Meggie Phạm thật sự đã biến thành một hiện tượng bestseller thú vị trong đời sống xuất bản nước nhà, chị được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam năm 24 tuổi.

Meggie Phạm dù rất trẻ tuổi, nhưng đã sớm chứng minh mình là một “đầu bếp” có tài, khéo léo sử dụng nhiều gia vị lãng mạn trong những bữa tiệc tiểu thuyết về tình yêu. Nhìn chung, Meggie Phạm nói riêng và khuynh hướng tiểu thuyết ngôn tình - lãng mạn nói chung là một món ăn tinh thần của giới trẻ ngày nay, làm sôi động thêm thị trường sách. Tuy nhiên, xét từ tư duy sáng tạo nghệ thuật, như nhà văn Di Li phát biểu: “Khuynh hướng này là những món “mì ăn liền”, hay còn gọi là tiểu thuyết thời trang, không cung cấp nhiều chất dinh dưỡng tinh thần cho người đọc. Thậm chí chỉ rộ lên như một thứ mốt, rồi người đọc sẽ quên”.

Khuynh hướng huyền ảo, giễu nhại

Khuynh hướng tiểu thuyết trẻ thứ hai đáng chú ý gần đây là huyền ảo và siêu hư cấu. Những nhà tiểu thuyết trẻ viết theo khuynh hướng này có công chúng đọc hạn hẹp hơn, phạm vi phát hành cũng như số bản in khiêm tốn hơn, nhưng họ xứng đáng là những người cách tân hàng đầu trong nghệ thuật viết tiểu thuyết. Khuynh hướng huyền ảo - siêu hư cấu tiệm cận với trình độ văn học thế giới, nằm chung trong hệ hình tư duy văn học hậu hiện đại. Những nhà văn trẻ nhưng sớm có sự tiếp xúc với lý luận văn học phương Tây (hậu) hiện đại, có vốn đọc kiệt tác đương đại thế giới phong phú như Uông Triều, Nguyễn Danh Lam, Nguyễn Đình Tú, Lê Minh Phong, Nhụy Nguyên… thường đi theo khuynh hướng này.

Khuynh hướng huyền ảo - siêu hư cấu là nỗ lực của nhà văn trẻ để hướng đến một cái nhìn mới về thực tại, đó là một thế giới hỗn độn, bất an, phi lý, đầy rẫy tính ngụy tạo và hư cấu. Mỗi tác phẩm của họ đầy sức nặng của triết học giải cấu trúc/hậu hiện đại, dày đặc những hình tượng ám ảnh của vô thức, của trạng thái tâm thần phân liệt, những ám ảnh cổ mẫu, những chấn thương tinh thần… Yếu tố huyền ảo (magical) xuất hiện giữa hiện thực, nhưng không làm đứt gãy hiện thực và thay đổi số phận nhân vật, biến chuyển cốt truyện như trong truyện kỳ ảo hay truyện thần thoại. Cái huyền ảo thực chất chỉ như cách nhìn khác về thực tại, một thực tại ẩn náu dưới tầng sâu vô thức, hoặc đã bị ẩn dụ hóa bởi hình tượng. Trong Tưởng tượng và dấu vết của Uông Triều, nhân vật chính bị tàn tật, ngồi liệt một chỗ để tưởng tượng về thế giới bên ngoài. Hàng loạt những hiện tượng huyền ảo, kỳ dị xảy ra đối với anh, thực chất cũng là các ẩn dụ có tính siêu hư cấu về tình trạng chấn thương tinh thần và thể xác của nhân vật chính - người kể chuyện. Hiện thực đã bị nhìn nhận dưới góc độ khác, dưới cái nhìn lạ hóa và ảo hóa, nhưng hiện thực hoàn toàn không bị mất đi.

Một khuynh hướng rất đáng chú ý gần đây trong tiểu thuyết trẻ, đó là nhấn mạnh đến trò chơi ngôn ngữ và thủ pháp giễu nhại trong diễn ngôn truyện kể. Có thể kể đến một loạt những gương mặt như Nguyễn Thế Hoàng Linh, Nguyễn Xuân Thủy, Văn Thành Lê… Trò chơi ngôn ngữ này do tác giả tạo ra, nhưng người chơi chính lại là người đọc.

Đánh giá về những đóng góp về thể loại tiểu thuyết của các nhà văn trẻ, nhà văn Nguyễn Bình Phương - Tổng Biên tập tạp chí Văn nghệ Quân đội, khái quát: “Thái độ nhập cuộc và ý thức trách nhiệm của các cây bút trẻ là rất rõ ràng. Văn trẻ hầu như có mặt ở tất cả những sự kiện, biến động của đất nước; tham gia soi rọi, khám phá các vấn đề, các lĩnh vực xã hội và có những lý giải, cắt nghĩa rất riêng”.

Tre già đặt hy vọng vào lớp măng mọc

Quan tâm đến văn học trẻ nói chung và các cây bút viết tiểu thuyết nói riêng, một số nhà văn đi trước, nhà phê bình cho rằng người viết văn xuôi đang có xu hướng nhằm tới thể loại tiểu thuyết, để đạt được mục đích khái quát và phân tích có chiều sâu một ý tưởng.

Nhà văn Sương Nguyệt Minh khích lệ: “Rõ ràng đã có một thế hệ nhà văn trẻ 8x, 9x viết tiểu thuyết như: Nguyễn Quỳnh Trang, An Hạ, Đinh Phương, Vũ Phương Nghi, Leng Keng (Lê Thị Xuân)... Tôi bắt gặp ở các tác giả trẻ này các vỉa tầng cảm xúc mới, cách nghĩ mới, cái nhìn mới và lối viết cũng rất mới. Trên cái nền văn hóa khá cao, họ đã vượt qua sự thô giản. Đọc những người trẻ viết tiểu thuyết, tôi nghĩ đến sự già dặn trước tuổi và có cảm giác như không có gì qua mắt được họ. Tre già măng mọc, tương lai nền văn học không trông vào họ thì còn ngóng ai nữa!”.

Tuy nhiên, có thực tế là đang xảy ra sự vênh nhau giữa số lượng và chất lượng, giữa sự đa dạng và độc đáo. Để trường sức và nâng cao chất lượng, cần “tay nghề cao”, có khả năng sử dụng ngôn ngữ và phong cách ngôn ngữ một cách điêu luyện, có nghiên cứu lý thuyết hậu hiện đại. Đồng quan điểm ấy, nhà văn Nguyễn Bình Phương nhấn mạnh: “Mỗi cây bút trẻ phấn đấu mỗi tác phẩm là một tiếng nói tinh tế, độc đáo, đủ sức kéo con người hướng về phía cái đẹp và ánh sáng của nhân tính; không thụ động, thấy đúng lúc vươn vai đứng dậy, hãy vươn vai đứng dậy. Muốn vậy ngoài nội lực của người sáng tác, rất cần thêm sự đồng hành của Ban Nhà văn trẻ - Hội Nhà văn Việt Nam”.

YẾN THANH - Nhân dân cuối tuần

Ra mắt cuốn sách “Nào, mình cùng đạp xe đến Paris”

Ra mắt cuốn sách “Nào, mình cùng đạp xe đến Paris”

Đạp xe từ Việt Nam đến Paris là giấc mơ của tác giả Kim Ngân cùng người bạn đời của mình. Nhưng họ còn hành động vì mục đích tốt đẹp hơn: kêu gọi mọi người bảo vệ môi trường và gây quỹ từ thiện hỗ trợ người dân tỉnh An Giang bị ảnh hưởng do biến đổi khí hậu. Hành trình 291 ngày và 15 nghìn cây số của họ đã được ghi lại trong cuốn sách “Nào, mình cùng đạp xe đến Paris”.


Với mục đích tuyên truyền về tác động của chống biến đổi khí hậu, từ Việt Nam, cô gái 28 tuổi Nguyễn Thị Kim Ngân đã cùng với bạn trai người Scotland Simon Nelson đạp xe trong suốt 291 ngày, vượt qua hơn 15 nghìn km qua 11 quốc gia để đến Thủ đô Paris, Pháp.

Ý định đến Paris bằng xe đạp đến với Nguyễn Thị Kim Ngân khi người bạn trai của cô - Simon Nelson (người Scotland) đề xuất một ý tưởng nghe có vẻ điên rồ: đạp xe từ Việt Nam đến Paris (Pháp). Vốn khát khao được khám phá thế giới, cô gái trẻ đã gật đầu không hề suy nghĩ. Bỏ lại một công việc an nhàn, cô dấn thân vào một hành trình đầy thách thức và hiểm nguy.

Chuyến đi bắt đầu từ ngày 9-2-2015 và kết thúc tại Paris vào tháng 11-2015, thời điểm diễn ra Hội nghị Biến đổi khí hậu Liên hợp quốc COP21 với hy vọng góp thêm tiếng nói của các quốc gia đã đi qua tới những nhà lãnh đạo thế giới trong công cuộc cứu lấy hành tinh xanh.

Tác giả Kim Ngân và bạn trai của cô - Simon Nelson. (Ảnh: Internet)

Khởi đầu của cuộc hành trình đó là xã Bình Thạnh, An Giang đi qua một loạt các tỉnh, thành phố của Việt Nam, trước khi vào lãnh thổ Trung Quốc. Từ đây, cặp đôi này xuyên qua một loạt các quốc gia Trung Á nằm trên Con đường Tơ lụa huyền thoại trước khi tiến vào Thổ Nhĩ Kỳ - cửa ngõ châu Âu để tiếp tục chinh phục châu Âu với điểm cuối là Paris cổ kính. Với vỏn vẹn 10.000 USD trong suốt hành trình và tài sản lớn nhất là hai chiếc xe đạp, cả hai đã thực hiện một hành trình nhiều hiểm nguy nhưng đầy phi thường.

Một cô gái Việt nhỏ bé lần đầu đạp xe đến những vùng đất xa lạ, rõ ràng cần rất nhiều nghị lực, ý chí và sự mạnh mẽ. Trước khi vượt qua được những giới hạn của bản thân, Kim Ngân cũng phải vượt qua những dị nghị, nghi ngờ, định kiến từ gia đình, người thân và cả những người xa lạ cô gặp trên đường đi.

Trong hơn 291 ngày rong ruổi trên chiếc xe đạp, Kim Ngân và người bạn trai đã gặp không ít những rắc rối và cả những tai nạn hy hữu. Tại Tân Cương, cả hai đã phải dựng lều ngủ giữa chốn sa mạc cằn cỗi vì không thể tìm thấy một nơi để trú chân. Những ngày ở Trung Á có lúc nhiệt độ lên tới 45 độ C, thức ăn không hợp khiến cô bị hành hạ bởi chứng đau bụng và buộc phải nhập viện tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngày đầu tiên đến Kyrgyzstan, cô đã bị sốc độ cao khi leo lên đỉnh núi Torugart, một trong những ngọn núi hùng vĩ bậc nhất nơi đây, nơi quanh năm bị bao phủ bởi tuyết trắng và những trận gió rét thấu xương. Đây cũng là nơi chứng kiến một trong những thời khắc “ngàn cân treo sợi tóc” của Kim Ngân. Khi đổ đèo xuống từ một ngọn núi hiểm trở, một bên là vực sâu thăm thẳm không có rào chắn và người bạn đồng hành đã đi trước một đoạn khá xa, chiếc xe đạp của cô bỗng dưng bị đứt phanh. Nếu không nhờ sự xử lý khéo léo và chút may mắn, rất có thể cô sẽ phải nằm lại nơi đất khách quê người.

Cũng trên hành trình ấy, khi gần tiến vào Turkmenistan, ước mơ đến Paris của cả hai tưởng như không thể thành hiện thực khi cha của Simon đột ngột qua đời. Nhưng với ý chí và quyết tâm sắt đá, cả hai đã vượt qua tất cả và được chào đón tại Paris trong ánh mắt ngưỡng mộ của mọi người.

“Nào, mình cùng đạp xe đến Paris” là một bài ca tươi xanh về tuổi trẻ, với những khắc khoải, khát khao, với nỗi đam mê và lòng dám sống, rất hiện đại mà cũng rất con người.

Vào 9 giờ 30 phút sáng thứ bảy, ngày 7-1, tác phẩm "Nào, mình cùng đạp xe đến Paris" sẽ ra mắt độc giả TP Hồ Chí Minh, nhân dịp này Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam tổ chức một buổi giao lưu gặp gỡ tác giả trẻ Nguyễn Thị Kim Ngân cùng Simon, người bạn đời đồng hành cùng cô suốt chuyến đi, tại Hiệu sách Nhã Nam, Đường sách Nguyễn Văn Bình, quận 1.

H.THU - Nhân dân

Tác giả Lê Hữu Nam: Vừa viết tiểu thuyết, vừa thở oxy

Tác giả Lê Hữu Nam: Vừa viết tiểu thuyết, vừa thở oxy

Tiểu thuyết đầu tay Vì chưa bao giờ kết thúc của Lê Hữu Nam vừa được ấn hình. Ít ai biết, nhà văn trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh này đã viết cuốn sách trong 3 năm với chiếc bình oxy luôn thường trực bên người.

1. Nam được biết đến nhiều nhất qua truyện dài thiếu nhi Mật ngữ rừng xanh. Truyện dài này một thời ầm ĩ, khi tác giả phát hiện đơn vị in sách đã đưa ra con số thiếu trung thực về lượng phát hành.

Sau đó Mật ngữ rừng xanh nhận giải thưởng hàng năm dành cho nhà văn trẻ dưới 30 tuổi của Hội Nhà văn TP.HCM. Nhà văn Đoàn Thạch Biền, thành viên Ban giám khảo cuộc thi này, đánh giá đây là một tác phẩm khá đặc biệt, khi tác giả viết về môi trường, thay cho việc chọn  đề tài tình yêu hay đời sống đô thị như nhiều cây bút trẻ hiện nay.


Nhà văn trẻ Lê Hữu Nam

Viết văn với Lê Hữu Nam đầu tiên và cuối cùng là sự chia sẻ suy tưởng và cảm xúc với người đọc. Anh thường xuyên dùng nhuận bút và mua sách của chính anh để tặng những trẻ em bị mắc bệnh tim đang điều trị tại bệnh viện Nhi đồng TP.HCM. Điển hình, khép lại vụ lùm xùm quanhMật ngữ rừng xanh, Nam được phía in sách bồi thường 7,5 triệu đồng. Toàn bộ số tiền này được anh dành tặng cho một bệnh nhân 10 tháng tuổi, đang điều trị tại khoa Tim mạch của bệnh viện.

2. Vì chưa bao giờ kết thúc do Phương Nam Book và NXB Văn hóa Văn nghệ ấn hành. Sách được Lê Hữu Nam viết từ năm 2013,với đề tài và nội dung dành cho độc giả tuổi trưởng thành. 

Đọc tiểu thuyết này, độc giả sẽ nhận ra không ít thân phận ẩn náu trong đó. Và mỗi thân phận đều có một thế giới riêng mang đầy bí mật, được bao bọc bởi thời gian và những phân tán về địa lý, mở ra một câu chuyện dài được liên hệ từ những cuộc đời khác nhau giữa nhiều thế hệ, mà người trong cuộc tưởng chẳng hề liên quan đến mình…


Tiểu thuyết đầu tay “Vì chưa bao giờ kết thúc” của Nam

“Tôi từng đối diện với nhiều thử thách trong cuộc sống, nhưng khi nhớ đến những gì mình viết trong cuốn sách này, tôi lại nhủ lòng đừng quá bi quan” - Lê Hữu Nam cho biết. “Hãy cứ chinh phục cuộc sống bằng cách đi qua những ranh giới của nó, ngay cả những nhân vật mà tôi viết ra có lúc cũng truyền cảm hứng cho tôi”. 

Theo lời anh, Vì chưa bao giờ kết thúc vẫn là một cuộc hành trình vừa mới bắt đầu cho cuộc đời sáng tác văn chương của tác giả. Bởi, cuốn sách  giúp anh nhận ra mình cần có một sự kiên nhẫn nhất định để hoàn thiện hơn ở những dự án sách sau này.

Với những trang đầu chậm rãi, Vì chưa bao giờ kết thúc khơi gợi cảm xúc trong lòng người đọc bằng câu chữ nhẹ nhàng. Nhưng không biết từ khi nào, những “thước phim chữ” đó có thể sẽ cuốn hút người đọc vào trong từng mạch văn. Cao trào của cuốn tiểu thuyết từ đó được đẩy lên như những điệp khúc trong các bản nhạc mà tác giả lồng vào dưới bầu trời Đà Lạt mưa, gió, nắng và sương. 

Lê Hữu Nam sinh năm 1986 tại Đà Lạt, chuyển xuống TP.HCM năm 12 tuổi để điều trị bệnh tim bẩm sinh cho đến nay. Anh đang làm phóng viên tại một tờ tạp chí và đã xuất bản các cuốn sách Con đến như một phép màu (2014), Mật ngữ rừng xanh (2015), Cuộc phiêu lưu kỳ thú của Ếch Xanh (2016).

Với niềm tha thiết mang đến cho người đọc một thế giới tương quan trong đời sống thực tại, giọng văn của tác giả chân thật, tự nhiên, không trau chuốt kết hợp với tình tiết đang xen, đề cao các mối liên hệ của các nhân vật và xâu chuỗi sự kiện một cách logic.

Hiện tại sức khỏe của Lê Hữu Nam thường không ổn định, nhưng anh vẫn đang tiếp tục viết tiếp những bản thảo còn dang dở, trong đó có truyện dài kể về cuộc đời của một chú chó luôn sống trong hiểm nguy, nhằm kêu gọi cộng đồng biết yêu quý loài chó - loài vật được xem là bạn của mọi đứa trẻ.

“Tôi vừa viết văn, viết báo và trả lời E-mail, vừa thở oxy với chiếc bình luôn thường trực bên người” - Nam chia sẻ về công việc hàng ngày của mình.

 

Hoàng Nhân

Thể thao & Văn hóa

Ấn tượng và đầy cảm xúc với buổi ra mắt tập thơ “Mắt đàn ông”

Ấn tượng và đầy cảm xúc với buổi ra mắt tập thơ “Mắt đàn ông”

Một buổi ra mắt tập thơ rất ấn tượng, trẻ trung vừa diễn ra chiều 19/12 tại Hà Nội. Không chỉ thu hút sự có mặt của nhiều nhà văn, nhà thơ, họa sĩ mà còn để lại nhiều cảm xúc cho người tham dự...

Đó là buổi ra mắt tập thơ “Mắt đàn ông” của nhà thơ trẻ Nguyễn Minh Cường. Tập thơ được họa sĩ Lê Thiết Cương vẽ bìa và minh họa rất ấn tượng. Sách do NXB Hội Nhà văn và Liên Việt ấn hành.


Màn trình diễn thơ mở đầu buổi ra mắt mang dấu ấn của Ban Nhà văn trẻ - Ảnh: Thành Duy



Chương trình ra mắt tập thơ của Nguyễn Minh Cường - một “nhân vật” vốn được nhiều người nhớ tới với vai trò khách mời tham gia bình luận trong chương trình Giai điệu Tự hào – đã diễn ra ấm cúng, với sự có mặt của nhiều nhà văn, nhà thơ như Trần Quang Quý, Nguyễn Việt Chiến, Hữu Việt, Võ Thị Xuân Hà, Đỗ Bích Thúy, Nguyễn Đình Tú, Thụy Anh, Phong Điệp, Nguyễn Quang Hưng, Lữ Thị Mai… cùng đông đảo bạn bè của tác giả...


Nhà văn Phong Điệp chúc mừng tác giả Nguyễn Minh Cường - Ảnh: Thành Duy



Đặc biệt, với sự đứng ra tổ chức của Ban Nhà văn trẻ, Hội Nhà văn Việt Nam, đã để lại dấu ấn ngay từ màn trình diễn thơ rất ấn tượng ở đầu buổi ra mắt. Với sự tham gia trình diễn thơ của nhà thơ Hữu Việt, nhà thơ Thụy Anh, nhà thơ Lữ Thị Mai, nhà thơ Nguyễn Quang Hưng cùng chính tác giả Nguyễn Minh Cường, màn ra mắt này đã khiến buổi ra mắt thơ trở nên khác lạ, bớt đơn điệu so với nhiều cuộc ra mắt sách trong thời gian gần đây



Ca khúc "Chiều muộn", nhạc sĩ Nguyễn Văn Hiên phổ thơ Nguyễn Minh Cường do ca sĩ Văn Viết thể hiện trong buổi ra mắt “Mắt đàn ông” - Ảnh: Thành Duy

Nhà thơ - nhà phê bình Hoàng Đăng Khoa đến từ tạp chí Văn nghệ Quân đội nhận xét: “Rất hiếm khi tôi được dự một buổi giới thiệu sách sinh động như thế. Rất hiếm khi tôi được sở hữu một tập thơ đẹp như thế. Phân tích cụ thể hơn, Hoàng Đăng Khóa cho rằng: Thơ của Cường như con người Cường vậy, lịch lãm, nồng hậu, khoáng đạt, nhiều trải nghiệm, đa mang, đa nghĩ, chân mộc, không làm dáng, không cầu toàn. Khi hướng ngoại thì không lên gân, giả tạo, mà tự nhiên, chân thành. Khi hướng nội thì không ủy mị, nhão nhượi, mà gân guốc, x-men.





Tập thơ được in ấn sang trọng, với nhiều minh họa do họa sĩ Lê Thiết Cương vẽ tặng - Ảnh: Thành Duy



Nhận xét về tập thơ "Mắt đàn ông", nhà phê bình Đoàn Minh Tâm nói: “Những câu thơ chân thật, mộc mạc như chưa từng được gọt giũa, gia công về mặt dụng chữ ấy, chúng ta có thể bắt gặp trong hầu hết các bài thơ trong thi tập. Nó phản ánh đúng tâm trạng, tình cảm của tác giả, một sĩ quan trong quân ngũ, vốn coi thơ là một “khúc rong chơi” hơn cái nghiệp phải đau đáu đeo đuổi một đời. Tuy nhiên, thi thoảng ở đôi câu, đôi bài thơ, chúng ta chợt bắt gặp sự tinh tế, mẫn cảm, trí tưởng tượng – những phẩm chất quan trọng bậc nhất của một nhà thơ”.

Ngọc Hân - Tuổi trẻ Thủ đô

Con ngựa "văn chương thần tượng" ở ta chạy bao xa?

Con ngựa

Chương trình Book Talk số mới nhất diễn ra tại TP.HCM sáng 4-12 tập trung vào đề tài văn chương được viết bởi những cây bút mà giới trẻ xem là thần tượng.

Các diễn giả cùng ghi nhận một lớp tác giả mới đang làm nên dòng văn chương thần tượng - Ảnh: L.Điền

“Văn chương thần tượng” là cách gọi mới mẻ, trong ba vị khách mời diễn giả của chương trình gồm TS Quách Thu Nguyệt, nhà văn Minh Nhật và bạn đọc Thục Phương, bà Nguyệt cho biết bà thích cách gọi văn chương của người trẻ viết cho người trẻ hơn.

Một thế hệ viết mới

Các diễn giả đã tạm thống nhất với nhau về hai chiều tồn tại của văn chương thần tượng: có thể từ yêu thích tác phẩm dẫn đến thần tượng tác giả; và từ chỗ thần tượng tác giả khiến cho mọi thứ của “người ấy” đều được yêu thích kể cả tác phẩm họ viết ra.

Văn chương thần tượng của một loạt tên tuổi được đề cập tại chương trình này như Anh Khang, Iris Cao, Hamlet Trương, Jun Phạm... có vẻ nghiêng về trường hợp thứ hai.

Ở trường hợp này, tên tuổi người viết được biết đến nhiều, nhanh chóng trở thành một dạng “bảo chứng” cho sự thành công của tác phẩm. Điển hình như trường hợp Anh Khang, “chỉ trong vòng 5 năm, cái tên Anh Khang đã đủ để xem như là tác giả của những cuốn sách bán chạy”, TS Quách Thu Nguyệt nhận định.

Bà Thu Nguyệt kể lại con đường trở thành thần tượng của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh từ những năm 1980 khi khởi động tủ sách Áo Trắng tại TP.HCM, đến lúc Nguyễn Nhật Ánh in 23 tác phẩm thì tên tuổi mới được xem là tác giả sách best-seller.

TS Quách Thu Nguyệt cho rằng với văn chương thần tượng cũng cần xem xét "đường dài mới biết ngựa hay" - Ảnh: L.Điền

Khoảng thời gian để Nguyễn Nhật Ánh trở thành thần tượng của bạn đọc dài hơn, cũng bởi bối cảnh xã hội ở hai thời kỳ khác nhau.

“Các bạn viết trẻ bây giờ có cơ hội xuất hiện trước công chúng nhiều hơn, gặp gỡ bạn đọc nhiều hơn, nên con đường “trở thành thần tượng” cũng có thể nhanh hơn”, TS Quách Thu Nguyệt nhận định.

Minh Nhật cũng đồng ý rằng việc PR bản thân (khai thác các mối quan hệ để giới thiệu mình trước công chúng) của một số nhà văn là con đường để tác phẩm của họ được nhiều người biết đến. “Như Hamlet Trương khi ra mắt tác phẩm đầu tiên cũng bình thường, nhưng khi kết hợp với Iris Cao làm các hoạt động PR thì nhiều người biết đến Hamlet Trương hơn và nhận ra: Hamlet Trương viết văn hay đấy chứ”, Minh Nhật ghi nhận.

Nhà văn Minh Nhật (giữa) cho rằng việc PR bản thân của một số nhà văn đã giúp tác phẩm của họ được nhiều người biết đến - Ảnh: L.Điền

Điểm tích cực của hiện trạng này, theo bà Quách Thu Nguyệt, là chúng ta đang có một thế hệ người viết mới, các bạn này có ý thức làm mới mình qua tác phẩm, biết vị trí của mình ở đâu trong lòng bạn đọc. Chúng ta nên dành thiện cảm cho họ.

Đường dài mới biết ngựa hay

Có mặt tại chương trình Book Talk, nhà văn trẻ Nhật Phi (giải nhất Văn học tuổi 20 lần 5) chia sẻ rằng anh vẫn đọc dòng văn chương thần tượng, nhưng bản thân không thấy “đã” lắm.

Điểm chung của dòng văn chương thần tượng là những tác phẩm viết về tình yêu, về những cung bậc tình cảm, về sự thất bại trong yêu đương, đau khổ, vui buồn, những xáo trộn của đời sống tình cảm xảy ra xung quanh trong không gian sống gần gũi quen thuộc khiến cho bạn đọc luôn thấy như có sự hiện diện của mình trong đó.

Vừa là tác giả thuộc dòng văn học thần tượng, vừa làm công việc biên tập báo, nhà văn Minh Nhật cho rằng các tác giả trẻ thường chọn viết tản văn vì có thể chuyển tải những nội dung lãng đãng, những đề tài chung chung dễ gần với nhiều người. Anh tự nhận bắt đầu quá trình viết văn của mình “đơn giản là khi buồn thì viết buồn, khi vui viết vui, đến khi lớn lên, cuộc đời có những ngả rẽ thì viết về những ngả rẽ..., nói chung là viết thật về những gì gần gũi xung quanh mình”.

Dù vậy, nếu chỉ khai thác chừng ấy đề tài, dòng văn chương thần tượng ắt sẽ nhanh chóng “cụt vốn”. Bạn đọc Thục Phương cho rằng có những anh chị viết về tình yêu nhưng hời hợt, nếu nội dung văn chương chỉ là những nỗi buồn, rồi người đọc cũng lún sâu vào nỗi buồn đó thì cuộc sống không còn gì tươi đẹp nữa.

Nhìn xa hơn, TS Quách Thu Nguyệt cho rằng trong văn chương, cần xem xét ở khả năng theo đuổi đường xa, như cách nói “đường dài mới biết ngựa hay” trong dân gian.

“Viết về những nội dung được số đông chấp nhận là một chuyện, vấn đề còn là các đề tài, tầm tư tưởng trong văn chương và khả năng khai thác vốn liếng của mình, của cộng đồng như thế nào để gắn bó với sự nghiệp văn chương lâu dài”, bà Thu Nguyệt chia sẻ.

Cá nhân tôi hồi nhỏ từng thích các sách thuộc tủ Hoa Tím, mê chuyện tình, tình dang dở càng mê, mà tôi có hư hỏng gì đâu. Cho nên chúng ta đừng lo văn chương viết về nỗi buồn nhiều quá sẽ làm giới trẻ lạc lối. Vấn đề là văn hay mới được chấp nhận.

TS Quách Thu Nguyệt

 

 

LAM ĐIỀN - TTO

Truyện ngắn của Vũ Văn Song Toàn: Nước mắt Châu Long

Truyện ngắn của Vũ Văn Song Toàn: Nước mắt Châu Long

Pháp trường.
Cơn mưa thu bất thần ập xuống. Bãi hành quyết lấp xấp nước. Dòng nước trộn máu đỏ chảy về phía bờ sông. Cờ phướn phấp phơ trong gió lạnh. Mùi tanh lợm cuốn đi bốn phía.

Minh họa: Nhím

Đàn quạ sà xuống đen đặc cả bãi sông. Mấy chục ngôi mộ nông choèn mới đắp vội. Nước xối lộ đôi tay người cong queo thò lên mặt đất. Đàn quạ no nê đậu trên những nấm đất mới. Mùi tử khí vương trên đám cỏ đĩ, ám lên hàng cây thị đang mùa quả vàng trĩu trịt trên bãi bồi. Trước cổng chào, một cái đầu nhe răng cắm trên cọc nhọn. Hôm nay là ngày hành quyết quan thượng thư.

Giờ Mùi. Tiếng than van khóc lóc thấu trời. Dân chúng kéo ùn ùn ken đặc bờ sông xem xử tử. Phạm nhân là Công bộ thượng thư và gia quyến. Lão tham quan bị đóng trong cũi chó và mấy chục thân nhân mang đi giễu phố. Dân chúng hai bên đường chửi bới, sỉ vả ném cứt và những thứ bẩn thỉu vào mặt tên quan. Đoàn phạm nhân có cả đứa bé còn ẵm ngửa.

Đao phủ uống một ngụm rượu, rồi phun ra đất, đoạn đổ rượu rửa tay. Ánh kim khí lóe lên. Một tiếng thét kinh hoàng. Một dòng máu phun ra. Máu chảy tràn ra cỏ. Đầu thượng thư văng ra đất mấy vòng rồi lăn ngửa mặt lên trời.

Giờ Dậu. Đám dân chúng từ hả hê chuyển sang kinh sợ. Họ không đợi cho cuộc hành quyết kết thúc liền lặng lẽ rút đi gần hết, để lại bãi sông hoang vắng đầy rẫy xác chết và đám quạ bu đen đặc.

Một bóng trắng lướt trên những ngôi mộ. Tiếng tru từng chặp ma quái như phát lên từ âm ty địa ngục. Dân kinh thành không ai dám bén mảng. Người ta kháo nhau ở đó có ma quỷ nửa đêm tác oai tác quái.

Ở Kẻ Chợ ai nấy thỏa dạ. Ác giả ác báo. Giết người đền mạng. Nghè Dương đã được rửa tội bằng máu của kẻ thủ ác. Nhưng có một người đêm nay sống mà như chết. Nàng Cầm.

Trong nhà ngang quan Lưu, nàng ngất lên lại ngất xuống. Hai ngày nay nàng Cầm như một cái xác không hồn. Con hầu mấy lần cạy miệng đổ nước gừng. Nàng lấy tay gạt đi. Người nhà cậy miệng đổ thuốc yên, nàng mới thiếp đi một chút. Từ chiếc yếm hoa hiên rỉ ra hai dòng sữa. Vú căng. Ngực nàng nhức nhối. Nàng mê sảng gọi con ơi rồi lại lịm đi. Người nhà quan Lưu túc trực, thi thoảng lại cho người lên thư phòng bẩm báo tình hình.

Quan Lưu ngồi ở thư phòng. Chè rót ra nguội ngắt không buồn uống. Nghiên bút, giấy vở trên hương án lạnh tanh. Quan nhìn lên bài vị người bạn thân, lòng thổn thức: Dương huynh, có ngày hôm nay, hiền đệ đã rửa nhục cho huynh rồi. Lưu định lấy bút mực làm một bài thơ khóc bạn. Vì hôm nay quan mới minh oan cho Dương, mới công khai mà khóc về mối hận đã hai mùa thu. Thắp thêm một tuần hương trước linh vị Dương Lễ. Nghĩ về Cầm, tim Lưu quặn đau. Rửa được mối thù nhà, nàng Cầm đã phải đoạn tình mẫu tử. Hổ dữ không ăn thịt con. Chua xót cho phận nàng Cầm.

Lưu bước ra khỏi thư phòng, toan xuống nhà ngang khuyên nhủ. Nhưng biết nói gì với nàng. Bất giác Lưu nhìn ông xanh, thở dài đánh thượt.

Nàng thất thần nhìn ra vườn nhà Lưu. Những cây ngô đồng đang mùa ra hoa như bầy phượng hoàng rủ nhau về đậu thật mỹ lệ mỉa mai cho tình thế của nàng. Phận nàng làm gái, chỉ biết chữ tòng. Trong thiên hạ vẫn ca tụng nàng là bậc liệt nữ. Người đàn bà ba năm thay chồng nuôi bạn vẫn vẹn một chữ trinh. Đứa bé còn đang bú mẹ. Người ta giằng nó ra khỏi tay nàng. Tiếng khóc của nó như xé lòng nàng Cầm. Nó là con của kẻ tội đồ người người nguyền rủa. Nhưng nó cũng là máu mủ của nàng. Hổ dữ không ăn thịt con. Nó sinh ra không bằng tình yêu mà bằng nỗi căm thù. Nhưng con ơi, con là con của mẹ. Nàng lại nức nở. Giờ nàng là người đau khổ nhất thế gian. Rồi trăm năm sau, người ta vẫn ca ngợi nàng. Nhưng đâu có biết nàng là một người đàn bà tội nghiệp. Ai quan tâm đến cảm giác của nàng, hay nàng chỉ là công cụ để trả ơn trả oán. Nàng là một con người bằng xương bằng thịt. Một người đàn bà mong manh yếu đuối.

Cầm là cô hàng xén chợ huyện. Mẹ họ Lê, lấy họ mẹ tên là Lê Thị Cầm. Ngày ngày hai buổi gánh gánh đi chợ bán hàng. Nàng mười ba. Mặc yếm thắm thêu hình con nhạn. Váy lĩnh mới đen nhánh. Áo tứ thân nhuộm nâu non. Lại có xà tích, túi trầu bằng bạc chạm hoa sen. Nàng nhuộm răng từ lúc lên mười. Môi ăn trầu cắn chỉ. Mười ba, vú nàng đã như quả ngõa xanh. Nàng biết cười khoe răng hạt na đen nhức với đám thư sinh. Mẹ nàng chỉ có mỗi Cầm. Bà nhìn con gái mỏng mày hay hạt vừa mừng vừa lo. Đời người con gái như hạt mưa sa. Nhiều khóa sinh hay mua bút mực hay xin trầu của nàng ăn trêu nghẹo. Nàng chưa để mắt xanh đến ai. Trong trái tim non nớt của cô gái mới dậy thì có nhiều phân vân. Nhưng nàng đã biết đỏ bừng đôi má thẹn thùng. Mấy cô bạn hàng hay nắc nỏm: quả cau nho nhỏ, cái vỏ vân vân, nay anh học gần, mai anh học xa. Những cô gái Kẻ Chợ như nàng vẫn mong có một anh khóa nhòm tới. Cay đắng nuôi chồng bao nhiêu cũng được, chỉ mong một ngày võng anh đi trước võng nàng theo sau. Được gọi là cô cử, cô thám mới đáng một đời. Lấy chồng cho đáng tấm chồng, bõ công trang điểm má hồng răng đen. Nhưng nghĩ cảnh nhà, nghĩ phận mình, nhiều lúc nửa đêm mất ngủ tim nàng lại thổn thức.

Mẹ nàng vốn là một con hát. Thời xuân sắc chủ một nhà tơ nức tiếng cả Kẻ Chợ. Bao văn nhân tài tử, hào phú đều mê tiếng hát ngón đàn của cô đào. Khách phong lưu đưa lời trêu hoa nghẹo nguyệt. Trời run rủi cho mẹ nàng quen được một ông cử. Nhưng đến lúc có chửa hai tháng thì không muốn cưới hỏi. Ông cử là người danh giá, lấy nhà trò làm vợ còn ra thể thống gì, khác nào bôi tro trát trấu vào bảng vàng vua ban. Ông cử làm mai mẹ nàng cho một người đầy tớ. Mẹ nàng uất hận. Mang tiếng không chồng mà chửa cho xấu chàng hổ ai. Không chồng mà chửa mới ngoan. Rồi một mình mẹ nàng khổ, ôm mối âu sầu, một mình sinh con, rồi lại nịt vú, lả lơi lời hát tiếng chầu với khách làng chơi. Khi nàng lên mười, mẹ nàng lặng lẽ bán nhà ả đào, quy ẩn về phố huyện này. Mẹ nàng bảo đất này văn vật, có nhiều ông cử ông thám. Mong nàng để ý đến một anh khóa, se duyên, rồi có ngày mở mày mở mặt với thiên hạ.

Chẳng biết trời xui đất khiến thế nào mà mẹ nàng lại nhất quyết gả nàng cho Dương Lễ. Sau mới biết, khi người nhà Dương Lễ đánh tiếng cưới Cầm làm vợ ba, đầu tiên mẹ nàng lần khân. Khi xem lá số của Dương Lễ thì mẹ nàng bất thần đồng ý. Mẹ nàng bảo lá số của Dương Lễ là tam hóa liên châu, lại lương nguyệt đồng lâm thủ mệnh, khoa thi năm này chắc đỗ. Nàng năm canh trằn trọc. Sợ tính già hóa non nên nàng bảo mẹ nhận lời. Nhà họ Dương đang cần người làm gấp. Chả là dạo này công việc canh cửi ruộng vườn nhiều quá mà hai vợ lo không xuể. Thêm vợ như thêm người làm không công. Lúc Lưu về quê chuẩn bị đi thi thì Dương Lễ cưới Cầm. Lễ cưới vợ lẻ nên cũng làm phiên phiến cho qua. Cả lục lễ chỉ trong hai ngày nàng trở thành vợ ba của khóa Lễ. Dương đặt nàng là Châu Long.

Học tài thi phận. Khoa thi năm ấy Dương ghi danh vào bảng vàng, đậu cử nhân. Còn Lưu thì trượt vỏ chuối. Dương được bổ ra làm quan tri huyện. Chàng Lưu học cao, nhưng phạm húy, may chưa bị bêu tên ra bảng con. Vẫn còn cơ hội khóa sau thi tiếp. Lưu hận mình hận đời. Mẹ mất đột ngột không còn ai lo lắng thu vén. Chàng sinh ra tật rượu chè. Tán gia bại sản.
Châu Long nghe lời chồng giúp bạn, và nàng trở thành người con gái có tên trong điển tích Lưu Bình - Dương Lễ năm nao.

Kỳ thi năm đó Lưu đỗ đầu cả thi hương thi hội, vào thi đình thì đỗ thám hoa. Khi vinh quy bái tổ, nhớ mối thù năm xưa, Lưu mặc nguyên cả mão áo cân đai vua ban đến phủ Dương Lễ. Hạch quan trạng tân khoa về dinh mà quan tri huyện không đi đón, ngầm để trả mối hận năm xưa. Sau đó Châu Long ra chào. Lưu mới vỡ lẽ. Cảm động ân hận quỳ xuống tạ tội với Dương Lễ. Từ đó hai nhà Lưu, Dương thân nhau như anh em ruột.

Đường hoạn lộ hanh thông. Cả Dương, Lưu đều được thăng chức, làm quan trong triều. Lưu làm bên bộ lễ, còn Dương là quan ngự sử. Chức tước xoàng xĩnh, chẳng có nhiều thực quyền, bổng lộc cũng ít. Sống ở Kẻ Chợ phồn hoa, Dương - Lưu hai phủ sống thanh bạch, lấy tương cà làm gia bản.

Năm ấy có nhiều hiện tượng lạ xảy ra, quan ngự sử Dương Lễ viết: “Đời vua… năm Ất Dậu, mùa thu, tre nở hoa hàng loạt đỏ cả rừng Đông, nạn châu chấu hoành hành. Mưa bảy ngày không ngớt. Bộ công lơi là công việc. Nước lụt. Đê vỡ. Mất mùa khắp bốn tỉnh Bắc. Người dân phải ăn cả cỏ. Nhà vua cho xây nhiều lăng tẩm nguy nga tráng lệ. Ngân khố trống rỗng, không cứu đói kịp, hàng vạn người chết đói, nhiều người mất nhà bỏ đi tha phương cầu thực”.

Nhà vua đọc xong có ý không hài lòng với Dương ngự sử.

Quan công bộ thượng thư họ Trần chuyên trách việc xây dựng đê hào, thổ mộc, khai thác lâm sản là một tham quan. Nhà giàu nứt đố đổ vách. Nhân dân đã chịu cảnh sưu cao thuế nặng, phu phen nặng nề. Nhân tâm nhiễu loạn căm hờn triều đình. Người ta đặt vè hát, chê cười quan thượng thư.

Dương, Lưu cùng mấy đồng sự dâng sớ lên vua hạch tội thượng thư. Nhưng gia thế, tay chân thượng thư mạnh nên vẫn vững như bàn thạch. Quan thượng thư là kẻ nham hiểm, tìm cách trả thù. Dương, Lưu mới bước từ rừng Nho ra chốn quan trường, cứ nghĩ là đem hết tài ra phục vụ triều đình đất nước, nhưng xảo tráo lừa lọc yêu tinh quái quỷ của những kẻ làm chính trị khôn lường. Lẽ đời, hoa thì thường héo, cỏ thường tươi.

Hoàng thượng vốn thích những kỳ trân dị bảo, nhất là những trò chơi hay. Nhân thể thượng thư mới tâu lên rằng, nhà có mua được một con chó sư tử, gọi là phúc cẩu. Mũi thính, có thể nhận ra ai trung thần ai là gian thần. Hôn quân thấy làm thú, đòi xem tận mắt.

Đấy là giống chó Bắc Kinh, chỉ những vua chúa quý tộc bên Tàu mới có. Thường dân đi ngang qua nó phải cúi đầu. Nhà quan thượng thư thửa từ bên Tàu, nghe đâu giá cả trăm lượng vàng. Con chó trắng rất ngộ nghĩnh, đáng yêu. Trước bá quán văn võ, con chó đi qua hít từng người, rồi đột nhiên lao lên bụng Dương cắn xé và sủa ầm lên. Nhà vua ghép tội Dương, cho giết hết cả nhà.

Chỉ có nàng Cầm đang về quê thăm nuôi mẹ ốm nên thoát nạn. Trở lại Kẻ Chợ, thấy nhà gặp đại hạn, nàng đau khổ thảm thiết, những tưởng không muốn sống nữa. Quan Lưu bấy giờ mới hết sức khuyên ngăn.

Trần công tử là con nhà gia thế, cha làm quan lớn trong triều. Lại có bà cô là thái phi được tiên đế sủng ái. Cậy thế, Trần công tử ăn chơi phong túng. Lúc trẻ không chịu học hành gì, kết bè với đám du thử du thực lưu manh, tứ đổ tường sắc, tửu, yên, đổ nghề gì cũng thạo. Được cha lo lót, lại nhiều mưu sâu kế hiểm được thăng lên làm thượng thư bộ công. Ruộng mấy trăm mẫu, vàng bạc nứt vách, bảy tám bà vợ, mười mấy nàng hầu. Nhưng trời có mắt, đã bốn mươi mà chưa có một mụn con trai. Có bệnh thì vái tứ phương, nhà Trần thượng thư mở đàn cầu trời, đi chùa đi miếu, thấy chỗ nào thiêng thì đến cầu tự. Tháng ba ngày tám đói kém thì phát chẩn, cứu đói cho dân chúng.

Một đêm trăng, thượng thư ngồi uống rượu một mình ngắm hoa linh lan nở trong vườn. Nghe một tiếng đàn lạ từ vườn sau vọng lại. Tiếng đàn buồn thương ai oán. Đêm đó nằm mộng thấy mình ôm lấy một cây đàn. Sáng ra kể lại với vợ. Vợ cả Trần thượng thư cho là điềm tốt, cho sắm lễ vật thật hậu hĩnh qua chùa Giáng cách nhà bảy dặm lễ bái, nhân thể nhờ sư trụ trì giải mộng. Trên đường đi, thấy quán thịt dê liền ghé vào ăn. Vợ quan thượng mới can, đi lễ chùa phải chay tịnh mới cầu được ước thấy. Nhưng quan thượng gạt đi, ăn liền ba bát tiết canh dê. Vừa ăn vừa nghiến răng: đồ dê chó, mày hại ông, ông cho mày chết cả ba họ. Ăn xong, miệng nhe ra đầy máu. Nhìn như ngạ quỷ, quan bà thất kinh. Thượng thư hể hả lắm, dê là Dương, mới tháng trước cả nhà ngự sử Dương bị chém đầu.

Sư trụ trì mới bảo, điềm mộng ứng với tìm được một quý nhân. Quý tử nhà quan nhờ cửa quý nhân này mà được sinh ra.

Trần thượng thư cho người đi tìm khắp nơi. Nhân một bữa có nghe bạn đồng lưu kháo nhau bảo nhà cô đầu trong kinh kỳ có cô đào tài sắc vẹn toàn. Thượng thư hỏi chỗ nhà tơ, hóa ra gần ngay sát vườn sau. Nhà tơ có cô đầu mới về cầm kỳ thi họa đều giỏi. Ả đào gảy một điệu đàn. Tiếng đàn ai oán. Trần thượng thư như người trong mộng, nhớ lại giấc mộng hôm trước. Hỏi ra mới biết nàng tên Cầm. Không nghe lời các bà vợ can ngăn, Trần thượng thư bỏ ra trăm lạng bạc mua nàng về làm vợ.

Nàng Cầm lấy được chồng chốn giàu sang, nhưng lúc nào cũng u sầu. Các bà vợ quan thượng trước mặt thì thơn thớt nói cười, vắng mặt quan thượng chửi nàng là đồ đĩ. Quân xướng ca vô loài. Hồ ly tinh chín đuôi. Người nhà bảo quan hãy tra rõ nguồn gốc, người này giống một người nhà tội đồ bị truy lùng. Nhưng quan thượng thư vì mê đắm nàng nên gạt đi.

Cứ đêm đêm nàng Cầm lang thang trong phủ. Nàng như mắc bệnh mộng du, cứ lượn qua lượn lại, hết lầu nguyệt, hoa viên, ngõ ngách nào nàng cũng đến.

Đêm nào quan thượng cũng ngủ với nàng. Người quan sặc nức mùi rượu. Râu quan chạm vào vú nàng. Ở đó có một vết chàm, nhìn tựa đóa hoa mai. Mỗi lần nàng giận, đóa hoa mai lại đổi màu, đỏ lên như huyết.

Đêm đêm nằm với chồng, nàng như một xác chết. Nàng đang ân ái với kẻ giết cả nhà chồng, mắt nàng mở to trân trân nhìn lên đình màn.

Nàng đang cần tìm ra một thứ, chứng cứ. Có một nhà kho đóng kín, nàng lân la mấy lần mà không vào được. Nàng hé mắt trông vào, một bóng trắng chuyển động.

Cầm có thai. Quan thượng càng chiều chuộng. Nàng gạ hỏi về con chó nhốt trong kho. Quan thượng ậm ừ cho qua. Nàng quyết đòi được chơi với nó. Chiều lòng nàng đang mang thai, Trần thượng thư cũng đồng ý.

Đây phải chăng là con chó phúc cẩu, tài năng tìm ra ai là trung thần, ai là gian thần. Nhưng chưa đủ chứng cứ.

Chơi với con chó nàng cũng khuây khỏa. Dạo này nàng cũng hay cười. Đôi khi con chó hay nhảy lên bụng nàng để cắn yêu. Quan thượng thấy vậy liền đập nó mấy gậy.

Cầm hạ sinh, một đứa con trai. Trần thượng thư mừng khôn xiết, cho mở tiệc, đãi hậu lắm, mấy trăm mâm, cỗ ba tầng, các món kỳ vị, chín đĩa, bảy bát. Lại lấy tiền lẻ, ném cho ăn mày.

Nhưng đứa nhỏ mắc chứng dạ đề, nửa đêm cứ khóc ré lên như xé vải. Quan thượng cho mời các danh y nổi tiếng xem bệnh, lập đàn cầu siêu, nhờ các pháp sư dán bùa trừ tà. Nhưng bệnh đứa nhỏ không thuyên giảm.

Đêm nằm với chồng, nàng Cầm mới thủ thỉ: Nhà mình xưa nay có làm việc chi thất đức, mà nay con bị ma ám sinh ra chứng khóc đêm. Thượng thư trong cơn mơ ngủ mới bảo dưới gầm giường nàng ta có chôn bức tượng họ Dương.

Châu Long nghe được chuyện tìm cách mật báo với Lưu. Lưu tâu lên triều đình. Lúc đào dưới gầm giường nhà quan thượng thư quả nhiên có một tượng gỗ tạc Dương Lễ. Thượng thư làm một chiếc tượng bằng gỗ y như người thật, lại để dồi lợn lên bụng. Huấn luyện cho con chó đói ăn dồi trên tượng gỗ. Vậy nên trước mặt quần thần, con chó đói lao vào Dương Lễ tìm dồi để ăn.

Bộ hình mới ra lệnh tịch thu gia sản. Gia sản nhà thượng thư tịch thu được nhiều vô kể. Lại còn phát hiện ra nhiều thư tín, lộ ra Trần thượng tư có tư thông với giặc. Vua hận tên tham quan giầu hơn mình, lại định làm phản, ra lệnh tru di tam tộc nhà công bộ thượng thư. Không trừ đứa nhỏ con nàng Cầm và tên cẩu quan. Lưu ra sức xin cho đứa nhỏ, nhưng nhà vua không ân chuẩn, nhổ cỏ phải diệt tận gốc, tránh hậu họa.

Lưu đã dặn Châu Long trước, hễ khi nào có con, đêm đêm cứ véo cho đứa bé khóc, để gặng hỏi xem. Quả nhiên kế thành.

Đêm nay trăng sáng quá. Ánh trăng như dát vàng dát bạc xuống thế gian. Có ai thấu hiểu cho nỗi lòng nàng. Nàng hóa điên hóa dại. Tóc rối bù xù, đi chân đất. Nàng muốn chạy ra bãi pháp trường tìm con. Phận làm gái không làm chủ cuộc đời mình được, nàng thành con cờ trong tay người khác. Ân cũng trả xong, oán cũng trả xong. Nếu nàng yên phận lấy một anh nông phu, đời nàng có lẽ đã khác. Tiếng thơm muôn đời được rửa bằng tuổi thanh xuân và máu của người đàn bà. Rồi đây thiên hạ sẽ ca tụng nàng như một liệt nữ. Nhưng ai thấu cho lòng nàng.

Nhân lúc đêm khuya, nàng Cầm trốn khỏi Lưu phủ, giẫm lên trăng mà đi. Ánh vàng dẫn nàng ra bãi chém. Nghĩa địa mập mờ, chấp chới lân tinh. Mùi xú uế bốc lên khắp bãi. Một bóng trắng chạy ngang qua những ngôi mộ. Chiếc đầu lâu của công bộ thượng thư nhe răng ra nhìn nàng trong ánh trăng ma quái. Tiếng quạ đêm rít lên làm cho tiếng dế im bặt. Nàng ôm lấy nấm mồ nhỏ, khóc không thành tiếng. Bi kịch quan trường, ân oán giữa hai ba giòng họ đổ cả lên vai nàng. Giờ ai nấy hả hê. Còn Châu Long uất hận.

Đôi dòng sữa chảy xuống địa mộ. Tâm can như ai cào cấu. Nàng đang cho con bú. Nàng khấn: Con hãy tha thứ cho mẹ, kiếp sau làm người sẽ kiếm được nơi chỉ có tình thương và nhân ái mà đầu thai.

Nàng thấy như ai đang vuốt ve lưng mình. Hoảng hồn quay lại nhìn, hóa ra con chó phúc cẩu.

Con chó theo nhà quan thượng thư từ trong ngục thất đến pháp trường. Nó cũng chẳng tội tình gì, chỉ vô tình rơi vào tay kẻ ác thành phương tiện giết người.

Nàng chạy trước, con chó lon ton theo sau. Ánh trăng vằng vặc đổ xuống sông. Đám mây vẩy rồng ngũ sắc bay qua che khuất mặt trăng. Sống khôn thác thiêng, phải kia chăng là linh hồn chàng Dương, nàng nhủ.

Nàng cất tiếng gọi đò ơi. Đoạn, ngồi chờ đò lặng im như đá. Con chó nằm ngoan ngoãn kế bên nàng, nó nhìn vào mắt Châu Long như thấu hiểu.

Lưu dò hỏi mãi không biết nàng Châu Long đi đâu. Có người bảo nàng hóa điên hóa dại đi cùng con chó sư tử lang thang khắp chợ cùng quê. Có người bảo thấy nàng đã xuống tóc đi tu. Lưu thương người đàn bà trung trinh tiết liệt treo ấn từ quan đi tìm khắp nơi.

Ở Kẻ Chợ, có một chủ nhà tơ, ở đó nhiều đào, cô nào cô nấy óng ả, hát hay, đàn giỏi. Cô chủ không bao giờ cười có ánh mắt buồn chết người, tiếng hát nàng cất lên muốn tan lòng tao nhân mặc khách. Người đó rất giống nàng Châu Long.

Người ta nói người đàn bà tốt không có lịch sử. Chỉ những bậc liệt nữ, hay gái làng chơi mới để lại điển tích cho đời.

Ôi! Nước mắt Châu Long trăm năm ẩn vào tiếng chèo khóc mãi.

V.V.S.T
(TCSH333/11-2016)

Văn học trẻ TP Hồ Chí Minh: Vẫn chỉ là một cuộc dạo chơi?

Văn học trẻ TP Hồ Chí Minh: Vẫn chỉ là một cuộc dạo chơi?

Nói đến văn học trẻ, người ta có thể hiểu nôm na là đang nói đến nền văn học của các cây bút trẻ trung về tuổi đời chứ không phải trẻ trung về tuổi nghề. Do đó, nhắc đến văn học trẻ hiện nay là nhắc đến thế hệ 8x, 9x. Họ là thế hệ tiếp nối bậc cha anh – những người từng được gọi là nhà văn trẻ...

Đất lành của các cây bút trẻ

Mai Quỳnh Nga

Trải qua hai cuộc kháng chiến vệ quốc của dân tộc, ngòi bút của thế hệ cha anh đã phản ánh thời đại của những con người chiến đấu và hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, tố cáo sự bất công của xã hội đương thời, khắc họa nỗi lầm than của lớp người cùng khổ. Và bằng ngòi bút, họ thể hiện trách nhiệm công dân, dấn thân vào thời cuộc...

Thế hệ nhà văn 8x, 9x được sinh ra và lớn lên khi đất nước đã im tiếng súng, được chứng kiến sự thay da đổi thịt từng ngày của đất nước trên con đường hội nhập. Thời đại internet, mạng xã hội với sự kết nối không giới hạn lên ngôi đã giúp họ có nhiều điều kiện thuận lợi để sáng tác và công bố tác phẩm đến đông đảo công chúng.

TP Hồ Chí Minh là thành phố sôi động bậc nhất cả nước, nơi nuôi dưỡng nhiều tài năng. Lực lượng sáng tác trẻ 8x, 9x nơi đây rất hùng hậu và mang sắc thái đa dạng từ các tỉnh, thành hội tụ về thành phố lập nghiệp.

Nhịp sống năng động, phóng khoáng của thành phố giục giã các cây bút không ngừng tìm tòi, sáng tạo, thể hiện sự đa sắc, đa thanh của mình từ nội dung đến hình thức trên từng trang viết. Tác phẩm của họ đã góp phần làm sôi động đời sống văn học của thành phố nói riêng và cả nước nói chung khi văn hóa đọc đang bị lấn át bởi văn hóa nghe, nhìn.

Các nhà văn trẻ TP Hồ Chí Minh giao lưu với sinh viên trong một buổi tọa đàm.

Có thể kể đến những gương mặt nổi bật như: Nguyễn Phong Việt, Tiểu Quyên, Dương Bình Nguyên, Nhật Phi, Phạm Bá Diệp, Anh Khang, Trần Minh Hợp, Nồng Nàn Phố...

Theo nhà thơ Phan Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, văn học trẻ TP Hồ Chí Minh là hình ảnh tiêu biểu nhất của đời sống văn học trẻ cả nước. Không nơi đâu như ở TP Hồ Chí Minh, hai dòng chảy văn học khác biệt lại thể hiện rõ nét như thế. Đó là các tác phẩm giàu tính nghệ thuật, cách thể hiện mới mẻ, đi sâu phản ánh hiện thực bộn bề đời sống và nội tâm con người hiện đại nhưng số lượng sách ấn bản thường rất ít, chưa được đón nhận rộng rãi.

Trong khi đó, các tác phẩm không được giới phê bình đánh giá cao, chạy theo thị hiếu độc giả, đề tài chủ yếu là ngôn tình, mang tính giải trí “mì ăn liền” lại được thị trường đón nhận nồng nhiệt. Đương nhiên, vẫn có những tác phẩm vừa bán chạy, vừa giàu chất lượng nghệ thuật (ví dụ như tập thơ “Đi qua thương nhớ” của Nguyễn Phong Việt bán được hơn 50.000 bản và tiếp tục tái bản) nhưng trường hợp này rất hiếm.

Những tên tuổi best-seller như Anh Khang, Hamlet Trương, Iris Cao, Gào, Nguyễn Ngọc Thạch... được nhắc đi nhắc lại nhiều lần khi bình luận về dòng văn học thị trường của TP Hồ Chí Minh. Nhưng hãy nhìn lại, chẳng ai trong số họ dám nhận mình là nhà văn và sợ bị khoác lên người sứ mệnh nọ kia vì nó đao to búa lớn quá. Họ viết đơn giản vì thích, vì muốn chia sẻ, vì coi đó là một cuộc chơi chứ không phải là sự nghiệp quan trọng.

Những độc giả phát cuồng vì các tác giả ấy cũng không có lỗi. Mỗi lứa tuổi, giới tính, trình độ... sẽ chọn cho mình một cuốn sách với các chức năng mà họ cần như: chức năng giải trí, chức năng thẩm mỹ, chức năng giáo dục....

Không thể bắt các em tuổi mới lớn phải đọc tác phẩm văn học kinh điển đoạt giải Nobel vì có thể các em không đủ trải nghiệm để hiểu và cảm được. Các em sẽ chỉ đọc “Buồn làm sao buông”, “Mỉm cười cho qua”, “Người yêu cũ có người yêu mới”...  mà tác giả đã nói thay được cho những bề bộn, xao động của tuổi mới lớn một cách nhẹ nhàng, gần gũi.

Rồi những bạn đọc ấy sẽ lớn lên, và chắc chắn đến một ngày họ sẽ không còn thích những áng văn “ngôn tình” ấy nữa mà tìm đến những tác phẩm khác phù hợp với trải nghiệm, tuổi đời của mình. Cho nên, nếu các nhà văn trẻ đã định hướng đối tượng của mình và các chức năng nhất định thì họ không có gì đáng chê trách. Những gì họ viết, dù ít dù nhiều cũng sẽ phản ánh chính thời đại họ đang sống.

Còn muốn có một tác phẩm đạt giá trị nghệ thuật đỉnh cao, trường tồn cùng thời gian, đại diện cho một thời đại văn học, bước ra sánh vai với bạn bè năm châu thì nhà văn đó phải tự tạo ra áp lực cho chính mình, phải nghiêm túc coi nghiệp văn là sinh tử, phải bản lĩnh và cày bừa nhọc nhằn trên cánh đồng chữ nghĩa chứ không phải chỉ đơn giản coi đó là một cuộc chơi “có cũng được, không có cũng chẳng sao”.

Nhà văn Trần Nhã Thụy, Trưởng ban Nhà văn trẻ, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh: Đã xuất hiện nhiều tác giả best-seller

Nhận diện văn học trẻ TP Hồ Chí Minh hiện nay là một việc không dễ, và đây là công việc của các nhà phê bình. Theo tôi, văn học trẻ TP Hồ Chí Minh có đội ngũ đông đảo, đa dạng về phong cách. Văn học trẻ TP Hồ Chí Minh nếu nhìn từ thế hệ chúng tôi có thể không rộn ràng như văn học trẻ Hà Nội, nhưng rất thực chất, hầu hết các cây bút đều có thái độ dấn thân, thậm chí chấp nhận trả giá.

Sự dấn thân và cách tân về nghệ thuật viết của các nhà văn trẻ TP Hồ Chí Minh đã được các đồng nghiệp và giới chuyên môn ghi nhận. Chính bản thân tôi từng nghe các nhà văn, nhà phê bình miền Bắc bảo rằng họ thích đọc văn của các cây bút trẻ TP Hồ Chí Minh hơn. Lý do?

Đó là văn chương hiện đại hơn, cách viết tự nhiên hơn, chủ đề đa dạng hơn. Nếu văn chương trẻ miền Bắc thường đi vào những tình cảnh éo le, những số phận bi thảm, hoặc sục sôi phản biện những vấn đề xã hội thì văn chương trẻ TP Hồ Chí Minh thường là những lát cắt, có khi khô khốc, lạnh lùng nhưng ẩn sâu bên trong là những cái nhìn về hiện trạng xã hội, về tâm lý con người hiện đại đã được mã hóa. Nói một cách ví von, văn chương trẻ TP Hồ Chí Minh là những món ăn ít gia vị, tươi ròng mùi vị cuộc sống.

Về sau này, các cây bút trẻ tiếp nối, có vẻ tỉnh táo với văn chương hơn thế hệ chúng tôi. Họ có thể dấn thân trong cuộc đời, sự nghiệp, nhưng với văn chương thì xem như một cuộc chơi hay một công việc tay trái. Văn chương của các cây bút trẻ hôm nay cũng dần khước từ những huyền thoại, ẩn dụ...

Nhiều cây bút trẻ chọn cho mình cách kể những câu chuyện dễ thương, nhẹ nhàng. Tính chất khốc liệt của trang viết dường như đã nhường chỗ cho sự lãng mạn lên ngôi. Người ta gọi đó là truyện ngôn tình. Trong một lần báo chí phỏng vấn, có người hỏi “Một số độc giả cho rằng tác giả trẻ thường viết chỉ nhằm thỏa mãn cá nhân, tác phẩm thiên về tản mạn tình cảm, kiểu dạng “đọc cũng được, không đọc cũng không chết ai” chứ chưa mang lại nhiều tác động tích cực cho xã hội. Anh có đồng ý với điều này?”, tôi trả lời rằng: “Đọc cũng được mà không đọc cũng chẳng sao”, tôi nghĩ là đúng với mọi thời, mọi tác giả và mọi tác phẩm, không phải bây giờ và chỉ với tác giả trẻ”.

Chúng ta nên coi mọi sự nhẹ nhàng, không có gì nghiêm trọng, vấn đề là chúng ta lao động hết mình, đặt hết trái tim, sức lực mình vào đó. Các cây bút trẻ thường không nhận mình là nhà văn vì các bạn hiểu rằng mình chưa phải là nhà văn. Đó là cách hành xử sòng phẳng, tử tế, không có gì là không đúng cả.

Điều thú vị ở các cây bút trẻ TP Hồ Chí Minh hôm nay là sách họ in ra đều best – seller, đó là điều mà thế hệ chúng tôi không làm được. Tôi nghĩ đó cũng là điều đáng mừng. Mừng cho chúng tôi và mừng cho các nhà văn trẻ hôm nay.

Nhà văn Anh Khang: Nhà sách có cái nhìn tích cực hơn với cây bút trẻ

Phan Thi Uyên (ghi)

Mỗi thời đại sẽ có một thế hệ nhà văn để phục vụ, góp tiếng nói, tiếng lòng của họ cho thời đại đó. Thế hệ 8x, 9x chúng tôi lớn lên trong thời đại internet, mọi thứ đều được cập nhật từng giây từng phút thành thử thế hệ chúng tôi cũng sẽ khác với cha anh đi trước.

Chúng tôi ngày nay thiệt thòi hơn thế hệ cha anh vì công chúng dành nhiều thời gian cho văn hóa nghe, nhìn. Mọi người ít chịu mua sách, đến hội thơ, hội văn như ngày xưa. Cho nên cách duy nhất và phù hợp nhất với thời đại này đó là tiếp cận độc giả qua mạng xã hội, trên internet.

Và có thể do cách chúng tôi đến gần độc giả trẻ bằng con đường nhanh nhạy nhưng cũng xô bồ như thế nên các bậc cha chú sẽ khắt khe hơn với chúng tôi, sẽ cảm thấy những gì chúng tôi viết nó “mì ăn liền” quá.

Thú thật tôi chưa bao giờ và chắc không bao giờ dám nhận các tác phẩm của mình có giá trị gì nhất định vì tôi nghĩ ngoại trừ công chúng ra, nhà phê bình công minh, đúng đắn nhất cho một tác phẩm văn học là thời gian. Tôi viết chỉ với hy vọng là mình có thể ghi lại hơi thở cuộc sống hiện thời. Tôi luôn quan niệm mình phải viết những gì của bản thân mình trước nhất vì khi nhà văn không chân thật với cảm xúc của mình thì những tác phẩm đó không thể nào đến trái tim độc giả.

Tôi đọc 10 bài nói về nhà văn trẻ thì hết 9 bài nói về hai chữ “sứ mệnh”. Riêng tôi, tôi luôn nói một câu là: xin đừng bao giờ đặt gánh nặng sứ mệnh lên vai những người được gọi là nhà văn trẻ. Vì sao?

Thứ nhất, những người trẻ rất sợ gán vô mình hai chữ “nhà văn”, bởi hai chữ này đối với họ rất cao quý. Khi được kết nạp vào Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh rồi thì tôi mới dám cho báo chí gọi mình là nhà văn.

Thứ hai, được gắn danh hiệu nhà văn thì tầm viết của mình phải lên một mức độ nào đó và nó còn nhắc tới hai chữ “sứ mệnh” mà mình để lại trong nền văn học. Tôi không dám nói sứ mệnh của người viết trẻ bây giờ là gì mà chỉ dám nói điều lạc quan và tích cực nhất mà các cây bút trẻ TP Hồ Chí Minh đã và đang làm được trong 3 năm trở lại đây.

Đó là nền văn hóa đọc được vực dậy và tái sinh rất mạnh mẽ . Chưa bàn về chất lượng, chỉ riêng số lượng sách phát hành đã rất nhiều. Họ thúc đẩy người đồng trang lứa viết nhiều hơn, khuyến khích các nhà sách có cái nhìn tích cực hơn với cây bút trẻ.

Nhà lý luận phê bình văn học Trần Hoài Anh: Hãy cố gắng hiểu người trẻ

Nguyễn Trang (ghi)

Nhiều người tỏ ra băn khoăn cho rằng các nhà văn trẻ quên lịch sử, quên dĩ vãng.  Tôi nghĩ họ không quên đâu, mà họ thể hiện lịch sử, những vấn đề của quá khứ bằng cách nhìn của những người trẻ - những người không trải qua chiến tranh. Và chúng ta phải chấp nhận cái nhìn đó bởi văn học bao giờ cũng có nhiều ngả rẽ, nhiều dòng chảy, nhiều suy tư chứ chúng ta không thể nhất nhất một cách nhìn. Rõ ràng không thể buộc những người trẻ viết theo cảm xúc sử thi hoành tráng vì họ không cảm được.

Tôi nghĩ rằng thế hệ người lớn tuổi như chúng ta hãy cố gắng hiểu những người trẻ. Chúng ta đặt mình trong tâm thức của họ để hiểu họ chứ không phải dùng tâm thức của chúng ta để soi rọi. Có lẽ với một truyền thống văn học nặng về “chở Đạo” quá nên nếu chúng ta thấy người ta viết gì đó mà nó không “chở Đạo”, thiếu tính công dân chẳng hạn thì chúng ta lại lo lắng là người trẻ có lăn lộn với đời sống hay không. Nhưng tôi nghĩ chúng ta không nên lo điều đó.

Với ý kiến cho rằng văn học trẻ bây giờ nhiều về số lượng nhưng chất lượng chưa cao thì tôi nghĩ ý kiến đó còn chủ quan và võ đoán. Vì muốn biết điều đó phải có một cuộc khảo sát và để đánh giá chất lượng của văn học trẻ thì phải có những tiêu chí cụ thể.

Văn học trẻ của TP Hồ Chí Minh là sự tiếp nối nhiều thế hệ. Và mỗi thế hệ có sứ mệnh và vai trò của nó trong thời đại của mình. Những đứa con tinh thần của các nhà văn, nhà thơ trẻ hôm nay đã có một đội ngũ người đọc tiếp nhận. Điều đó chứng minh rằng văn học trẻ TP Hồ Chí Minh đã là một thực thể hiện hữu trong đời sống chúng ta. Những người viết trẻ sẽ có sứ mệnh của thời đại họ sống, làm sao cho văn học trẻ TP Hồ Chí Minh rạng rỡ hơn nữa, tạo ra nhiều giá trị cao đẹp hơn nữa.

Tiến sĩ Bùi Thanh Truyền, Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh: Văn học 8x, 9x vẫn chưa xứng tầm

Quỳnh Nga (ghi)

TP Hồ Chí Minh là mảnh đất màu mỡ cho văn học trẻ bén rễ, phát triển xanh cây. Tuy nhiên cái cây ấy có sum suê hay không, có cho quả ngọt hay không thì lại là chuyện khác. So với thế hệ 7x, thì vị thế của văn học trẻ thế hệ 8x, 9x của thành phố hiện nay chưa xứng tầm.

Nhắc tới thế hệ nhà văn 7x thì ta có thể tự hào nhắc đến một lực lượng hùng hậu và nổi tiếng như: Trần Nhã Thụy, Phan Hồn Nhiên, Nguyễn Ngọc Thuần, Nguyễn Danh Lam, Trương Anh Quốc... Còn ở đội ngũ 8x, 9x thì nó vẫn chỉ được ở bề nổi chứ chưa lắng sâu trong ngòi bút.

Vì sao văn học trẻ TP Hồ Chí Minh nói riêng và văn học trẻ cả nước nói chung chưa có vị thế xứng đáng? Bởi nếu các nhà văn thế hệ trước đến với văn chương bằng một tầm lòng thủy chung son sắt, sống chết với nghề thì không ít nhà văn trẻ bây giờ đến với văn chương như một cuộc chơi. Điều này được chính các nhà văn phát biểu rất rõ.

Chẳng hạn như Gào nói: “Tôi không phải là một nhà văn. Các nhà văn nếu đọc những gì tôi viết có thể họ nói nó không nghệ thuật”. Còn trong lời bạt cho một cuốn sách của Hamlet Trương, Anh Khang viết: “Tôi đoán chắc một điều khi cuốn sách này xuất bản, điều khiến tác giả sợ nhất không phải là… sách ế, mà là sẽ bị gán cho hai chữ “nhà văn”.

Người viết sợ bị gọi là nhà văn, sợ những đứa con tinh thần của mình được gọi là tác phẩm thì tôi nghĩ rằng chính họ cũng chưa thật sự lạc quan, chưa hết lòng chăm chút cho đứa con tinh thần của mình. Trong việc giảng dạy, bản thân tôi vẫn quan tâm đến dòng sách này, vẫn coi nó là tác phẩm văn học đúng nghĩa mặc dù nó mang tính thị trường. Nó xứng đáng được gọi là tác phẩm vì đã đáp ứng được thị hiếu của đông đảo bạn đọc hôm nay, còn hơn là sách “biếu chạy”, sách “ấn hành” (“ấn” vào tay người ta và “hành” người ta phải đọc!).

Nhà thơ Nguyễn Phong Việt: Rồi chúng tôi sẽ lớn lên trên trang viết

Mỗi một tác giả có một thế hệ độc giả riêng. Áp lực của người viết sách là phải luôn vượt qua chính mình, bởi người đọc khi đọc những cuốn sách tiếp theo sẽ so sánh với các tác phẩm trước đó. Theo thời gian, nếu người viết không trưởng thành trên trang viết thì một ngày nào đó họ sẽ bị đào thải. Cái khiến tôi thích thú ở các nhà văn lớn trên thế giới là độc giả của họ lớn lên cùng họ.

Nghĩa là năm 20 tuổi, tôi đọc họ thấy hay. Đến năm 40, 50 tuổi, tôi đọc các tác phẩm mới của họ vẫn thấy hay, ngòi bút già dặn và trải nghiệm hơn nhiều. Đó mới là sự thành công của một tác giả và độc giả trung thành nhất chính là những người quyết định nên sự thành công của tác phẩm. Còn những độc giả đọc vì truyền thông, vì bạn bè giới thiệu... thì tôi nghĩ họ đọc chỉ được một, hai lần là cùng.

Thị trường của thơ vốn khá èo uột, thành ra khi được bạn đọc đón nhận, chịu bỏ tiền để mua một cuốn thơ của mình, mỗi ngày cầm bút với tôi là một áp lực. Tôi chỉ dám một năm viết một cuốn vì nếu mình viết nhiều thì thế nào nó cũng dở. Mình viết theo cảm xúc. Nếu mình viết mà mình không thấy hay thì dám chắc bạn đọc sẽ cảm thấy điều đó. Tôi tin tất cả những người trẻ như tôi đang viết với cảm xúc rất đáng trân trọng.

Số người viết rất đông đảo nhưng số người đi theo nghề viết đến tận cùng rất ít. Nếu gắn bó với nghề văn đến cùng, tôi tin mỗi giai đoạn, chúng tôi sẽ có một cách viết, thể loại viết, cảm xúc viết khác nhau. Có thể một vài năm nữa tôi sẽ viết về triết lý, số phận con người chứ không viết về tình yêu, về đau đớn chia ly. Nhưng ở tuổi này, tôi chưa chạm được tới ngưỡng đó thì tôi cần thời gian để trải nghiệm. Theo thời gian, chúng tôi sẽ có những tác phẩm chín chắn hơn, vĩ mô hơn, nâng tầm hơn.

PV - Văn nghệ công an

Trang 2 trong tổng số 124 trang.

Các tin mới nhất

Nhiều người đọc

Sách mới xuất bản

Thống kê

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay2686
mod_vvisit_counterHôm qua3765
mod_vvisit_counterTất cả4507404

20 224
,
Hôm nay:23 - 3 - 2017
Hiện có 378 khách 1 thành viên online

Đăng ký tin thư

Tên:
Email: