Tôn Vinh Văn Hoá Đọc

Text size
  • C? ch? l?n
  • C? ch? m?c ??nh
  • C? ch? nh?
Trang chủ >>> Văn học Trẻ >>> 360 độ X

Giải trí không có lỗi!

Giải trí không có lỗi!

Dù còn nhiều ý kiến khen chê, nhưng những cuốn sách tạm gọi là sách tranh - một kiểu sách “hình nhiều hơn chữ” mới xuất hiện vào thị trường sách thời gian gần đây đã “phủ sóng” giới trẻ và liên tục đứng top ở các nhà sách trên mạng.

Tác giả Đinh Trần Tuấn Linh (nhóm Lê Bích) trong vòng vây của độc giả

Sinh ra từ mạng xã hội

Chỉ hơn 6 tháng sau khi chấp bút cho cuốn sách đầu tiên “Đời về cơ bản là buồn cười”, mới đây, nhóm tác giả Lê Bích đã cho ra mắt đứa con tinh thần thứ hai “Dịch từ tiếng Yêu sang tiếng Việt”. Vẫn lấy Lê Bích - anh chàng bụng phệ trông có vẻ bất cần nhưng luôn có những phát ngôn để đời làm trung tâm, cuốn sách này tập trung khai thác chuyện tình yêu với đủ các trạng thái, hoàn cảnh, từ tán tỉnh, tặng quà, hôn nhân cho đến đau khổ, thất tình. Chưa biết sách bán có chạy không, nhưng khi nghe tin Lê Bích “phiên bản 2” sắp xuất xưởng, đã có một lượng độc giả hăng hái “đặt chỗ”.

Trước Lê Bích, Thành Phong được coi là người tiên phong trong việc gắn những câu nói của giới trẻ vào trong các bức tranh minh họa với tập “Sát thủ đầu mưng mủ” hay “Phê như con tê tê”.

Tập “thành ngữ sành điệu bằng tranh” được coi là mở màn cho trào lưu sách tranh đang “sốt xình xịch” trong giới trẻ. Điểm chung của những cuốn sách này là đều được sinh ra từ mạng xã hội và có tiếng tăm với cộng đồng mạng trước đó. Bởi vậy sau khi xuất bản, những cuốn sách này được người hâm mộ đổ xô đi mua, nhiều khi nhà xuất bản không đủ sách để bán.

Theo như BTV Trần Lê Thùy Linh của Công ty sách Nhã Nam, cuốn “Đời về cơ bản là buồn cười” đã tạo nên kỷ lục về số bản in. Chị cho rằng, hình như người trẻ đọc Lê Bích còn nhiều hơn sách… ngôn tình vì đi đâu cũng thấy họ cầm cuốn sách này. Thậm chí, các shop thời trang cũng mang cuốn sách ra để chụp ảnh làm mẫu thể hiện tuyên ngôn của giới trẻ.

“Đời về là cơ bản là buồn cười” gây “sốt” ngay khi mới ra mắt

Bắt đúng mạch giới trẻ

Khó có thể gọi chính xác những cuốn sách của Thành Phong, Lê Bích hay Huỳnh Thái Ngọc là thể loại gì. Một số nói đây có thể coi là sách tranh hay sách comic, nhưng một số khác cho rằng nó chỉ là một phiên bản “facebook giấy”.

Tác giả Đinh Trần Tuấn Linh, “cha đẻ” của Lê Bích thì khẳng định, ngay từ khi ra mắt “Đời về cơ bản là buồn cười”, nhóm tác giả đã không quan tâm xem cuốn sách thuộc thể loại gì. Miễn là làm cho độc giả cười thì nó là sách gối đầu giường cũng được mà để… kê chân cũng xong. Bởi vậy, ngay cả khi nhiều người nghĩ rằng những cuốn sách kiểu Lê Bích sẽ “chết yểu” vì nó đơn thuần chỉ mua vui, giải trí, đùa cợt không nghiêm túc chứ chẳng có nội dung gì thì những cuốn sách như thế này vẫn lưu hành tốt trên thị trường.

Sau thành công của “Đời về cơ bản là buồn cười” thì nhóm tác giả Lê Bích tự tin tuyên bố là nhân vật này sẽ còn tiếp tục có mặt trong 2, 3 cuốn sách nữa. Thậm chí, họ còn ấp ủ sẽ có chuyên đề riêng cho độc giả 18+. Còn cuốn “Sát thủ đầu mưng mủ” của Thành Phong đã bị “tuýt còi” vì những chi tiết không phù hợp, nhưng vẫn đàng hoàng quay trở lại với phiên bản nâng cấp “Phê như con tê tê”. Lý do tác giả đưa ra là nhu cầu của độc giả là quá lớn.

Có thể nói những cuốn sách kiểu này đã bắt được đúng mạch tâm lý, ngôn ngữ của giới trẻ. Những câu “thành ngữ sáng tạo” của Thành Phong hay những “tuyên ngôn” về những chuyện yêu đương, học hành… của Lê Bích hay “Thỏ bảy màu” lại tiệm cận với cách nhìn, cách nhận thức của người trẻ. Bởi vậy, ngay cả khi bị xếp vào thể loại tiêu khiển hay “đọc cho vui”, có bị cho là những biến thể về ngôn ngữ thì số đông người đọc vẫn cứ mua sách vì nó đơn thuần là tiếng cười mà họ cần. Và đằng sau tiếng cười ấy, họ thu lại được điều gì.

Nhận định về điều này, Tiến sỹ văn học Trần Ngọc Hiếu cho rằng: “Không phải ai cũng biết đùa. Muốn đùa hay thì phải có trí tuệ, phải rất thông minh. Đùa làm người ta nhận thức nhưng không làm họ tổn thương, tôi nghĩ rằng, Lê Bích hay Thành Phong đã làm được. Bạn đọc có thể xem những cuốn sách như vậy là giải trí, nhưng tôi tin giải trí không có lỗi. Nếu người ta thích nó thì hãy tìm hiểu xem vì sao người ta thích cái đã”.

Theo Mai An - An ninh thủ đô

Truyện tranh Việt Nam: Loay hoay tìm "công thức" phát triển

Truyện tranh Việt Nam: Loay hoay tìm

Truyện tranh dã sử "Long Thần Tướng" (tập 1, Nguyễn Thành Phong là họa sĩ chính) vừa được trao giải Bạc cuộc thi Truyện tranh quốc tế lần thứ 9 của Nhật Bản, thêm một lần cho thấy tín hiệu tích cực từ truyện tranh "Made in Việt Nam". Tuy thế, trò chuyện với giới họa sĩ mới thấy con đường hình thành một nền công nghiệp truyện tranh còn nhiều trở ngại.

Bìa tập 1 bộ truyện tranh Việt Nam “Long Thần Tướng”.


Gian nan đường nghề

Dương Minh Đức sinh năm 1994 (tác giả truyện tranh "Nhóm máu O" nói về cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia), thi đỗ ĐH Kiến trúc Hà Nội nhưng học được một năm thì rời trường vì "bị ước mơ vẽ truyện tranh nó hành cho không yên". Giọng rủ rỉ, Đức thừa nhận trong những ngày ấy, cậu từng phụ bán hàng dù không hẳn để mưu sinh.

Cho đến khi Đức gặp được "những người cùng chí hướng" và nhất là mô hình gây quỹ cộng đồng (quyên góp tiền từ độc giả để xuất bản truyện) thì cậu như được giải thoát. Truyện tranh "Nhóm máu O" ra đời, được một nhà báo Nhật Bản đưa lên báo điện tử. Yusuke Murata - tác giả truyện tranh Nhật Bản nổi tiếng chia sẻ link bài viết trên mạng kèm lời khen bằng tiếng Việt. Với một tác giả trẻ, như thế kể cũng đã là một nguồn động viên lớn.

Nhiều họa sĩ trẻ cũng từng phải vượt qua áp lực từ gia đình khi quyết chí cầm cọ. Như Nguyễn Huỳnh Bảo Châu (nổi tiếng với bút danh "Châu Chặt Chém"), học ĐH Kiến trúc TP Hồ Chí Minh nhưng không thỏa mộng, cũng lại rời trường. Hay như Mai Anh, cô gái được đào tạo chính quy về mỹ thuật, đã mở cửa hàng bánh riêng, kiếm được nhiều tiền nhưng không cảm thấy vui. Rồi Mai Anh tạm xa nghề làm bánh, "đầu quân" cho truyện tranh. "Những đêm ngủ tại xưởng để vẽ cho kịp tiến độ, sáng ra, đi bộ ngoài phố, cảm thấy Hà Nội đẹp quá đỗi và lòng mình cũng vui quá đỗi", Mai Anh chia sẻ.

Có một điều thường thấy là ban đầu, khi cánh trẻ thể hiện giấc mơ theo đuổi nghề vẽ truyện tranh, các bậc phụ huynh là rào cản không dễ vượt qua. Theo Nguyễn Khánh Dương, người sáng lập cộng đồng truyện tranh Comicola có sự tham gia của khoảng 20 họa sĩ trong Nam, ngoài Bắc, anh từng lắng nghe sự chia sẻ của nhiều phụ huynh và thấy rõ rằng họa sĩ truyện tranh Việt Nam muốn theo nghề thì phải vượt qua nhiều trở ngại.

Mô hình nào cho truyện tranh Việt?

Việt Nam chưa có nhiều cơ sở đào tạo riêng về truyện tranh. Họa sĩ Phan Vũ Linh, giảng viên ĐH Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh cho biết: Cách đây dăm năm, ngành truyện tranh của trường ra đời, nhưng vì chưa có mã ngành riêng nên vẫn phải "ở nhờ" ngành đồ họa. Những năm gần đây, lượng học sinh học vẽ truyện tranh đông hơn. Thậm chí, ở một số trường khác, có đến 50% số thí sinh chọn vào thiết kế đồ họa - thực chất là để học vẽ truyện tranh.

Tiềm năng truyện tranh lớn dần. Năm 2014, xuất hiện Viện Truyện tranh và Hoạt hình Việt Nam chuyên đào tạo sáng tác truyện tranh và làm phim hoạt hình. Tuy nhiên, so với yêu cầu của nền công nghiệp truyện tranh thì những gì đã có vẫn là chưa đủ. Đó là hạn chế lớn bởi chưa qua đào tạo bài bản thì phần lớn họa sĩ trẻ làm việc tùy hứng, thiếu kỹ năng làm việc nhóm, tác phẩm thiếu chiều sâu... Sự thiếu chuyên nghiệp cản trở bước đường phát triển thành ngành công nghiệp đúng nghĩa của truyện tranh.

Bên cạnh đó, hiện nay, việc sáng tác, xuất bản truyện tranh chưa được thực hiện theo quy trình rõ ràng. Tại Nhật Bản, các NXB truyện tranh đều hoạt động rất bài bản, hiệu quả. Như NXB Shogakukan thường tung ra hàng chục loại tạp chí truyện tranh cho mọi lứa tuổi, khoảng 500 truyện (hầu hết dài kỳ) mỗi năm. Sau đó, những truyện ăn khách sẽ được tập hợp để in thành sách. Các tác phẩm nổi tiếng được chuyển thể sang hoạt hình, phim và sản phẩm văn hóa "ăn theo" khác.

Tại Việt Nam, khoảng mươi năm trước, chúng ta đã thử xuất bản tạp chí truyện tranh như "Ba lô xanh", "Truyện tranh trẻ", "Truyện tranh Việt"… nhưng không thành công. Họa sĩ Nguyễn Thành Phong cho rằng, công thức phù hợp với truyện tranh Việt hiện nay là "internet, mạng xã hội và gây quỹ cộng đồng". Thực tế cho thấy chỉ riêng Comicola trong năm qua đã gây quỹ xuất bản được gần chục tác phẩm. "Long Thần Tướng" cũng là truyện tranh đầu tiên được xuất bản nhờ gây quỹ từ bạn đọc. Đó có thể là sự khởi đầu đáng lưu ý cho hành trình đưa truyện tranh phát triển.

Nhà biên kịch Nguyễn Khánh Dương (sáng lập cộng đồng truyện tranh Comicola với khoảng 30 nghìn bạn đọc thành viên): "Nhiều phim bom tấn của Mỹ khai thác đề tài từ truyện tranh như "X-men", "Spiderman", "Avenger"… Trong 10 phim Nhật Bản ăn khách nhất năm 2015, có ít nhất 4 phim chuyển thể từ truyện tranh. Truyện tranh Việt không thua kém các nước trong khu vực về hình ảnh, nội dung. Mong cộng đồng họa sĩ, tác giả truyện tranh cùng nhau tạo dựng một hệ sinh thái truyện tranh, phim ảnh, sản phẩm văn hóa để vừa đóng góp về kinh tế vừa làm cầu nối đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới".

Theo Thi Thi - Hà Nội mới

Tuyển hai hệ cử nhân Viết văn, liệu có thừa?

Tuyển hai hệ cử nhân Viết văn, liệu có thừa?

Trường Đại học Văn hóa Hà Nội (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), sau 3 năm “giãn”, năm nay mới tiếp tục tuyển sinh chuyên ngành Viết văn. Đáng chú ý, ngoài hệ cử nhân 4 năm thông thường còn có hệ cử nhân văn bằng 2. Đây là lần đầu tiên hệ cử nhân văn bằng 2 Viết văn được tuyển sinh.

Mấy năm gần đây, học Viết văn hay đào tạo Viết văn không còn là độc quyền của Trường Đại học Văn hóa (trước đây là trường Viết văn Nguyễn Du) nữa, liên tiếp các loại hình bổ sung kiến thức cho người cầm bút được mở ra, như: Trung tâm bồi dưỡng Viết văn Nguyễn Du trực thuộc Hội Nhà văn Việt Nam học vài tuần, khoa Viết văn trực thuộc trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân Đội, lớp Sáng tác và Thẩm bình văn chương của trường Đại học Văn hóa kéo dài một vài tuần, bên cạnh đó ở các Hội Văn học nghệ thuật địa phương, các công ty tư nhân với nhiều hình thức khác nhau cũng có những lớp, những khóa bồi dưỡng, nâng cao kiến thức cho đối tượng cầm bút, yêu văn chương.

Điểm tên các đơn vị thiết tha với lĩnh vực bồi dưỡng, đào tạo văn chương thì có vẻ nhiều, rất dễ khiến người ngoài cuộc đặt câu hỏi liệu như thế có “lạm phát”, có “thừa” đội ngũ người cầm bút không?

Thực tế cho thấy, đào tạo hay bồi dưỡng Viết văn không giống như những ngành nghề khác, chả thế mà mô hình đào tạo Viết văn của trường Đại học Văn hóa có tiền thân gắn với tên gọi của Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du, nhiều học viên trưởng thành từ đây đều đã và đang trở thành những nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, giữ nhiều vị trí quan trọng của văn chương nước nhà cũng phải lắng nghe dư luận và thực tiễn cuộc sống để điều chỉnh.

Cử nhân Khoa Viết văn- Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội (ảnh HN)

Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân Đội cũng khá dè dặt khi không tuyển liên tiếp các khóa Viết văn.

Trung tâm bồi dưỡng Viết văn Nguyễn Du của Hội Nhà văn Việt Nam cũng phải “xoay hướng” ra các tỉnh thành khác ngoài Hà Nội để thu hút học viên.

Trước đây, ở những khóa Viết văn đầu tiên (từ khóa 1 - 5) đối tượng theo học, chủ yếu là người cầm bút đã có tác phẩm, thậm chí đã “nổi tiếng”. Độ tuổi người cầm bút theo học thời đó cũng rất “đặc thù”, đã có trải nghiệm cuộc sống. Nhưng sau đó, những đối tượng cầm bút theo học như thế này vắng bóng, thưa thớt, thay vào đấy là đối tượng vừa tốt nghiệp trung học phổ thông có chút khả năng viết, có tình yêu văn chương theo học. Nếu tính từ khóa 6 cho đến bây giờ là 17 năm, lứa sinh viên viết văn vừa rời ghế nhà trường phổ thông chiếm vị trí áp đảo.

Những học viên tốt nghiệp Viết văn từ khóa 6 trở lại đây, dù chưa có thống kê chính xác bao nhiêu phần trăm còn theo được văn chương, còn “dính dáng” đến văn chương, hay còn làm những công việc liên quan đến viết lách, nhưng chắc chắn một điều là có, thậm chí không ít người “bỏ” văn chương, làm trái ngành trái nghề. Đây là một thực tế cuộc sống xảy ra ở tất cả các ngành nghề, chứ không riêng văn chương. Và thực tế này chúng ta phải chấp nhận.

Vậy nhưng, ngược lại, lại có những người học những ngành nghề khác lại “bén duyên”, “mắc nợ”, đam mê văn chương. Đây chính là một trong những lý do để khoa Viết văn mở ra một hình thức đào tạo mới đáp ứng những đối tượng muốn “rẽ ngang” văn chương: Đào tạo hệ cử nhân văn bằng 2. Chưa bàn đến sự thành công hay không, hoặc thành công đến đâu, nhưng việc mở ra hệ cử nhân văn bằng 2 ngành Viết văn là một đòi hỏi thiết thực và đáp ứng thực tiễn.

Để tìm hiểu và cung cấp thêm thông tin xung quanh việc tuyển sinh ngành Viết văn năm 2016 của trường Đại học Văn hóa, báo Điện tử Tổ Quốc đã có cuộc phỏng vấn với nhà Lý luận phê bình Văn học - Văn Giá - Trưởng khoa Viết văn - Báo chí, trường Đại học Văn hóa Hà Nội.


Nhà văn Văn Giá (ảnh cung cấp)

PV: Xin hỏi nhà Lý luận phê bình Văn Giá, năm nay có phải năm đầu tiên trường tuyển hệ cử nhân văn bằng 2 ngành Viết văn không? Lý do trường Đại học Văn hóa mở hệ này?

Nhà Lý luận phê bình Văn Giá: Vâng, đây là năm đầu tiên Trường tuyển viết văn bằng 2.

PV: Xin ông cho biết tại sao trường Đại học Văn hóa lại mở hệ này?

Nhà Lý luận phê bình Văn Giá: Lý do là trong đời sống, có không ít những người đã đi làm rồi, vẫn rất đam mê viết văn. Nhưng họ không biết mình phải viết như thế nào, thế nào là hay, là cá tính, là không bị chê vụng, chê dở… Những người này họ đã trải qua công việc, trải qua thực tiễn đời sống, ít nhiều đã hình thành số phận, nghĩa là vốn sống đang rất dồi dào. Nếu mà họ được khích lệ, được trang bị tri thức nghề viết tốt, họ sẽ có nhiều cái để viết hơn là các em học sinh phổ thông mới vào- chúng thường bắt đầu bằng “văn chương ô mai” như cách nói của thầy Hoàng Ngọc Hiến ngày nào. Sống càng sâu sắc, càng có số phận, cơ may viết văn lại càng hay. Thỉnh thoảng tôi vẫn nhận được những cuộc gọi điện thoại, tin nhắn, trao đổi qua FB, một số người quan tâm đến loại lớp văn bằng 2 này. Tôi nghĩ: lâu nay mình bỏ trống đối tượng này một cách “vô tâm” quá. Qua mấy năm ấp ủ, nay mới tiến hành thủ tục xong, được Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng ý.

PV: Dự kiến hệ cử nhân văn bằng 2 ngành Viết văn sẽ được tuyển hàng năm hay bao nhiêu năm một lần?

Nhà Lý luận phê bình Văn Giá: Tôi nghĩ cứ tiến hành thử một năm đã, không nên quyết vội. Bởi học viết văn cũng kén người lắm. Nó không chấp nhận đại trà, không chấp nhận đánh trống ghi tên. Nó phải dựa trên nền tảng của năng khiếu và lòng đam mê.

PV: Cách thức học tập của Viết văn bằng 2 như thế nào và ông hy vọng gì vào loại lớp này?

Nhà Lý luận phê bình Văn Giá: Lớp Viết văn bằng 2 chỉ học ban tối, không phải học các môn cơ sở nữa, do ngày học ở các trường đại học, họ đã được học cả rồi, mà tập trung ngay vào các môn chuyên ngành, tăng cường giao lưu, tiếp xúc với các thế hệ nhà văn trong và ngoài nước, chú trong tạo điều kiện ở mức cao nhất cho hoạt động sáng tạo, công bố tác phẩm. Nếu theo lớp này, trừ thời gian nghỉ hè, nghỉ lễ, tổng cộng chỉ học hơn năm đã ra trường, có Bằng Cử nhân Viết văn.

PV: Vậy còn hệ cử nhân chuyên ngành Viết văn 4 năm như bình thường năm nay tuyển là khóa bao nhiêu rồi, cách khóa trước mấy năm? Tại sao có những thời điểm trường tuyển hàng năm được một thời gian lại không tiếp tục nữa mà ngắt quãng?

Nhà Lý luận phê bình Văn Giá: Hệ 4 năm, nếu tính từ Khóa 1 Trường Viết văn Nguyễn Du, hiện nay lớp Viết văn đang theo học là khóa 14. Nếu năm nay tuyển là khóa 15. Từ ngày còn là Trường Nguyễn Du, cách tuyển là 3 năm /1 khóa (1 lớp). Ngày tôi chưa về trường này công tác, bắt đầu từ K8 (năm 2006-2010) trở đi là mở hằng năm. Khi tôi về (2007), tiếp tục tuyển K10 đến K14 như bây giờ. Sau đó tôi thấy tình hình số lượng vào học có phần giảm sút, trong khi đó, không được phép chấp nhận hy sinh chất lượng để chạy theo số lượng, tôi đề nghị trở về với chế độ tuyển sinh như thời Trường Nguyễn Du: 3 năm/khóa. Năm nay tuyển khóa đầu tiên sau 3 năm tính từ K14.

* Xin cảm ơn những trao đổi của ông!

Theo Hiền Nguyễn - Báo điện tử Tổ quốc

Nữ quyền, Thơ và cái Bẫy ngôn từ

Nữ quyền, Thơ và cái Bẫy ngôn từ

 

Phong trào nữ quyền ra đời từ lâu, thế giới văn minh đã “giải phóng phụ nữ” cả thế kỉ rồi, và hôm nay ta thường xuyên hô hào bình quyền nam nữ, vậy mà ta cứ mắc kẹt. Bởi chính cái bẫy ngôn từ.

 

1. Thời hiện đại, nhân loại dù tiến bộ đến đâu vẫn còn rơi rớt lại bao tàn tích lạc hậu. Chế độ phụ hệ, hay nói mạnh hơn - xã hội nam quyền cùng mấy hệ lụy của nó, là một trong những tàn tích đó. Xã hội phương Tây, vợ ăn theo tên chồng: Jackie Kennedy, Hillary Clinton, chứ không ngược lại. Còn ở phương Đông, trong gia huấn ca, sự thiên vị cũng quá rõ ràng. Ở đó chỉ có bổn phận, nghĩa vụ của vợ, của mẹ; còn chồng, đàn ông luôn ở thế cao, thế sướng.

Người Chăm theo chế độ mẫu hệ, tuy thế phụ nữ muôn đời vẫn chịu ở thế lép. Pathang biai hadiip mơy pơng: Chồng bàn thì phận làm vợ em phải nghe. Một chiều nghe theo, làm theo; chả thấy tí tẹo nào phận sự của chồng đối với vợ - ôi bà vợ yêu quý của mình. Ngay cả cái họ, con cái cũng lấy họ cha, chứ không phải họ mẹ.

Xem thường trí tuệ phụ nữ, tổ tiên ta từng có:

Đàn ông nông nổi giếng khơi
Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu

Mà có dừng ở đó đâu, quý ông còn đẩy sự xem thường lên một bậc cao hơn nữa: “Đàn bà đái không qua ngọn cỏ”!

Còn ở thực tiễn sinh hoạt đời thường thì sao?

Cùng làm đồng áng về, trong khi nàng túi bụi chuyện bếp núc muốn ngất xỉu, thì chàng ngồi nhâm nhi trà đặc với vểnh râu tán chuyện, mà không hề nghĩ đến chuyện san sẻ công việc với nàng. Có việc ra ngoài chung, không ít ông chồng ở quê phó mặc bà vợ gồng mình xách mấy gói to, gói “hổng đẹp”; bởi ông cho chúng không xứng với tư thế nam nhi của mình. Thưởng lãm nỗi thân phận liễu yếu xách nặng mà tội.

Trai năm thê bảy thiếp, gái chính chuyên một chồng - ông bà xưa nói vậy. Hiện tượng bất công kia dù đã đứt bong, nhưng có một cộng đồng không nhỏ nhân loại vẫn chấp nhận đàn ông có quyền lắm vợ. - Kinh! Còn chuyện trinh tiết thời nay dù không còn là một gánh nặng đầy đối xử phân biệt, song nó vẫn ám ảnh không ít bộ phận. Ám ảnh kia lại là “đặc quyền” dành riêng tặng cho quý cô, chứ không ai đặt vấn đề trinh tiết với cánh nam nhi cả.

Người ta còn thường xuyên đề cập đến sự phân biệt giới trong giáo dục hay trong bầu cử (ở Mỹ, mãi năm 1920 phụ nữ mới biết cầm đến lá phiều bầu), trong nghề nghiệp và thu nhập, phân biệt từ chuyện hiếp dâm hay vật thể hóa tình dục trong quảng cáo đến vấn đề liên quan đến bạo lực gia đình… Sự thể diễn ra rành rành trước mắt, hằng ngày, là điều dễ nhận biết. Ở khía cạnh tế vi hơn, rất khó biện biệt, đó là sự phân biệt giới thể hiện qua ngôn ngữ.


* * * * *


2. Ngôn từ ta sử dụng ngày nay vẫn còn mang đậm “đực tính”. Thốt lên chữ “nhà văn”, hầu hết mọi người ngầm hiểu đó là quý ông, nghĩa là người viết giống đực. Để xác định giới tính phái yếu, ta thêm “nữ” hay “bà”. Nhà văn nữ, nữ nhà thơ, bà bác sĩ, nữ doanh nhân… tất tần tật. Ta là vậy, Tây cũng chẳng khác mấy. Prince - princess, doctor - doctoress… Như thể thứ hậu tố đầy tòng thuộc. Hay ta nói, “… là một nhà phê bình, ông/ anh phải…”. Tại sao không là từ nào trung tính hơn: “bạn, hay anh/ chị phải” chẳng hạn?

Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên trả lời phỏng vấn báo Người Lao động, ngày 29-9-2015:

“Tôi nói thế này, anh là người viết, anh được tự do sáng tạo, không ai chui vào đầu anh để cấm hay chỉ cho phép anh viết cái nọ, viết cái kia. Trước hết là từ cá nhân anh. Vấn đề xuất bản có thể khó khăn, có thể tác phẩm của anh chưa xuất bản được nhưng không ai cấm được ngòi bút của anh cả.”

Thế đó! Mà có phải mỗi nam giới đâu, đại đa số người nữ cũng dùng chữ hệt vậy. Phong trào nữ quyền ra đời từ lâu, thế giới văn minh đã “giải phóng phụ nữ” cả thế kỉ rồi, và hôm nay ta thường xuyên hô hào bình quyền nam nữ, vậy mà ta cứ mắc kẹt. Bởi chính cái bẫy ngôn từ.

“Người ta không sinh ra là phụ nữ, người ta trở thành phụ nữ”. Câu nói thời danh ấy của S. de Beauvoir đã vang lên hơn nửa thế kỉ qua, đến hôm nay nó vẫn còn nóng. Gần hai thập kỉ sau tuyên ngôn đó, Robert Stoller dấn thêm một bước mới, quyết liệt hơn: phân định rạch ròi hai khái niệm “giống” và “giới tính”. Hay nói như Harry Benjamin: Giống (sexe) là điều ta thấy, giới tính (genre) là điều ta cảm thấy. Giống là của trời cho, gắn liền với các đặc điểm sinh lí; còn giới tính, nó bị quy định triền phược bởi truyền thống văn hóa, tập tục, giáo dục, tôn giáo, chính trị. Chính tại điểm nhấn này, các nhà đấu tranh cho nữ quyền thế hệ thứ hai lập thuyết và đấu tranh.

Sang thập niên tám mươi, ảnh hưởng chủ nghĩa hậu hiện đại, thế hệ nữ quyền luận thứ ba đẩy tư tưởng nữ quyền tiến thêm một bước mới: vấn đề giới tính thực chất là vấn đề thể hiện. Thể hiện ở nhiều lĩnh vực, trong đó có ngôn ngữ. Bởi ngôn ngữ nhân loại đa phần do nam giới áp đặt. Quá trình lịch sử lâu dài, người nữ đã phải nhận phận hậu tố tòng thuộc hay như một phái sinh đầy thứ yếu. Các nhà đấu tranh cho sự bình đẳng giới không chấp nhận đóng vai tòng thuộc đó. Không phải đảo ngược hay nổi dậy hô hào lật đổ: phụ nữ quan trọng hơn đàn ông, nữ quyền thay thế nam quyền, mẫu hệ đảo chính phụ hệ mà là, đạp đổ bức vách ngăn vô hình phi lí đầy tệ hại tồn tại suốt mấy ngàn năm lịch sử nhân loại. Bằng nhiều hình thức khác nhau. Trong đó, công cuộc ý thức để thoát khỏi cái bẫy ngôn từ đóng vai trò quan trọng.

Ngoài kia thế giới đã khởi động. Mỹ chẳng hạn, năm 1975, họ đưa ra đạo luật chống kì thị (Discrimination Act), qua đó đã có những thay đổi đáng kể. Ví dụ, so sánh: Chairman = chairperson; saleman = saleperson, congressman = congressperson, mailman = postalworker, fireman = fire fighter, polisman = public safety officer... Cùng với đó là sự xuất hiện “sự bình đẳng về giới trong một số từ”. Ví dụ: statesmen và stateswomen, congressman và congresswomen, sportman và sportwomen... (dẫn theo Nguyễn Văn Khang, “Xã hội học ngôn ngữ về giới: Sự kì thị và sự chống kì thị đối với nữ giới trong sử dụng ngôn ngữ”, http://www.cdsonla.edu.vn).

* * * * *

3. Trong thơ đương đại, đại bộ phận các bạn thơ nữ chưa vượt thoát khỏi mặc cảm “nữ nhi thường tình” trong sáng tác thơ, chấp nhận và an phận. Có lẽ bởi thói quen thơ Việt, thói quen bắt nguồn từ truyền thống nam quyền thống ngự lâu đời, nỗi mặc cảm thân phận mình là phái yếu, tam tòng đầy lệ thuộc còn đeo bám dai dẳng. Dù thế giới hiện đại bày ra trước mắt chị em bao nhiêu ý tưởng, sự kiện lồ lộ về/ của sự bình đẳng giới, và dù họ cũng nhiều lần thử vươn ra, vượt lên. Nhưng rồi đâu vẫn vào đấy: luôn chịu khép mình sắm vai phụ, rất phụ.

Mặc cảm liễu yếu, tòng thuộc thì rõ rồi. Tuy nhiên với nhà thơ nữ Việt, điều bất khả vượt này còn cắm rễ vào miền tối sâu thẳm hơn và có thể nói, nguy hiểm hơn: tiếng Việt. Tiếng Việt với các chủ ngữ thiếu trung tính. Vừa mở miệng xưng hô, cán cân thiên lệch nghiêng ngay về nam giới.

Ngôn ngữ thơ, thói quen “em” từ thời Thơ Mới vẫn chưa dứt ra được. Chị em làm thơ đặt bút xuống là EM có mặt, to tướng, không thể bôi xóa. Hơn thế, nó lại đầy... chất thơ, mới phiền! Quan hệ máu mủ, em so bì với anh, chịu lép vế là cái chắc; quan hệ gái/ trai, vợ/ chồng thì càng. Núp bóng “anh”, người nữ lúc nào cũng phải “dựa vào nam giới mới có thể định nghĩa chính mình”. Các nhà thơ nữ rõ sự vụ ấy quá chứ! Xưa, đã có tấm gương sáng Hồ Xuân Hương [cứ cho tác giả này là nữ] xưng “chị” gọi em ngang tàng ngang dọc. Thời gian qua, vài nhà thơ thử làm cuộc đảo chánh nhỏ, họ sử dụng chủ từ “tôi” cách sòng phẳng trong các sáng tác của mình. Thu Nguyệt nhuần nhị “tôi” hay “ta”. Trước đó, Nhã Ca còn đẩy chủ từ tới cùng hơn nữa – “tui”. Hi vọng thoát khỏi kiếp tòng thuộc. Còn đại đa số nhà thơ nữ ta mặc cảm vẫn hoàn mặc cảm. Nói như Lê Khánh Mai, “oan nghiệt ngày thường” trở thành “oan nghiệt phận thơ”. Có nỗ lực “tìm mình” thì cứ lại thấy một mình-phụ tùng. Có gắng gượng làm cuộc bứt phá tới đâu, sáng tác phẩm của mình vẫn rơi tõm vào cõi giới tính thứ hai tệ hại.

Trong dòng thơ đương đại, Vi Thùy Linh là đại biểu xứng danh. Đó như thể tiếng kêu gào khản cổ đòi được yêu, được âu yếm chứ không thăng hoa tình yêu; khao khát tình dục chứ không giải phóng tình dục: “Về đi anh! / Cài then tiếng khóc của em bằng đôi môi anh”, “Khi em tựa cửa / Là khi em cần anh”. Ở đó lộ thiên tinh thần “nữ tính” yếu đuối đầy tòng thuộc đồng thời phơi bày một trái tim dễ tổn thương, trầy xước khi bị bỏ rơi, ruồng rẫy: “Em khóc sập trời, anh vẫn cứ đi”, “Bị đánh mất khỏi anh / Em sẽ mất em / Khi thuộc về người đàn ông khác”, “Em có thể chết vì anh”.

Đặt bên cạnh Căn phòng 2.2-âm thanh sóng của Lê Thị Thấm Vân trước đó: mới mẻ trong cách viết, dữ dội mấy lần trong diễn tả, đồng thời nó sòng phẳng trong quan hệ hai giới: tinh nghịch, lành mạnh và sạch sẽ, ta nghe nó thê thảm xiết bao. Hay trước nữa, Nguyễn Thị Hoàng Bắc, qua “Ngọn cỏ” đã giải truyền thống “Đàn bà đái không qua ngọn cỏ” cách oanh liệt. Qua đó, ngọn cỏ của tự nhiên được tự do đùa với gió mà không bị buộc phải chịu phận so đo trong tinh thần phân biệt đối xử của quý ông với sự đái. Cả sự đái của đàn bà cũng được cởi trói, để cuối rốt thân phận tòng thuộc của chị em được giải phóng toàn triệt (xem thêm: Inrasara, Thơ nữ trong hành trình cắt đôi hậu tố ‘nữ’, NXB Hội Nhà văn, 2015). Rồi thế hệ thơ hậu-@ với Phan Quỳnh Trâm, Lưu Mêlan, Kiều Maily… sự yếu đuối tòng thuộc gần như không còn lưa lại chút dấu vết, dẫu cỏn con.

Có chị em, bạn thơ [nữ] nào còn muốn vướng kẹt không!?


Nguồn Tiasang

Sân Thơ Việt và giới trẻ yêu thi ca

Sân Thơ Việt và giới trẻ yêu thi ca

Những người làm thơ trẻ với những đóng góp mới mẻ của mình đã mang lại những giọng nói đa chiều, nhưng cảm hứng sống, sự da diết cũng như sự run rẩy trong thơ ca thì ít đi. Và điều này không phụ thuộc vào mỗi nhà thơ mà phụ thuộc vào nền tảng văn hóa, đời sống tinh thần cũng như nền giáo dục của chúng ta. Người làm thơ ngày nay không hề ít đi mà còn đông lên. Họ xuất bản thơ ở nhiều hình thức mọi lúc mọi nơi: blog, facebook, websize... nhưng sự đắm say trong thơ ca thì không còn được như trước nữa...

Đến hẹn lại lên...

Hà Anh

Đến hẹn lại lên, Ngày Thơ Việt Nam đã được tổ chức thành công tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) và nhiều địa phương khác nhau trên cả nước. Với chủ đề "Đất nước - Cánh buồm xuân" đây là năm thứ 14 của Ngày Thơ Việt Nam. Đã thành lệ từ nhiều năm nay, đây dịp để nhiều văn sĩ gặp gỡ, trò chuyện, đem thơ - sách để tặng nhau cũng như "bày tỏ tình cảm" với thơ ca.

Có lẽ vì vậy, mỗi năm lượng người đổ về dự Ngày Thơ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám một đông thêm, điều đó chứng tỏ người Việt Nam vẫn giữ truyền thống yêu chuộng thi ca và đến với thơ như đến với lễ hội của văn chương với tất cả niềm háo hức thành kính. Năm nay, khán giả đã đứng chật kín các sân trình diễn chính và các lối đi.

Điều dễ nhận thấy là khán giả thơ chủ yếu là các bậc trung niên trở lên. Một trong các lý do được nhắc đến, đó là vì Rằm tháng Giêng năm nay rơi vào thứ Hai - ngày đi làm, đi học đầu tiên trong tuần nên người trẻ, học sinh, sinh viên các trường đại học có phần vắng bóng so với những năm trước.

Ngày thơ Nguyên tiêu 2016 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám năm nay được "chăng đèn kết hoa" khá lộng lẫy theo phong cách truyền thống từ cổng vào cho tới các sân khấu chính. Phải nói, về hình thức, lễ hội thơ năm nay đẹp và trang trọng hơn những năm trước nhờ cách trang trí đậm đặc văn hóa Việt với những tháp nón chăng từ cổng vào.

Theo chia sẻ của nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam: "Mặc dù kinh phí cho ngày thơ vô cùng hạn hẹp, nhưng Ban tổ chức đã cố gắng để tiếp tục "Lễ hội hóa Ngày Thơ", để mọi người đến đây không chỉ để nghe đọc thơ mà sẽ có cảm giác như đang ở trong không khí của một ngày hội". Ở sân thơ truyền thống, lần đầu tiên có sự ra mắt của liên khúc thơ "Biển đảo biên cương" với sự tham gia của các nhà thơ Trần Đăng Khoa, Anh Ngọc, Nguyễn Hữu Quý, Nguyễn Việt Chiến; liên khúc thơ “Đất nước mùa xuân” với sự tham gia của các nhà thơ nữ là Đỗ Bạch Mai, Nguyễn Thị Ngọc Hà, Phạm Hồ Thu, Nguyễn Thị Mai; liên khúc thơ “Mùa xuân quê hương” với sự tham gia của các nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm, Trần Quang Quý, Hoàng Trần Cương, Nguyễn Hưng Hải...

Chương trình biểu diễn thơ thiếu nhi mang tên “Reo vang bình minh” ở sân thơ trẻ năm nay bước đầu tạo được hiệu ứng tốt với khán giả, đặc biệt là các đại diện nhỏ tuổi đến từ các cấp học phổ thông. Ngày vui nào, ngày hội nào rồi cũng đến lúc phải tàn. Người làm thơ, người yêu thơ lại trở về với nhịp sống đời thường, với những khắc khoải, lo âu của riêng họ để thêm một lần thừa nhận thơ ca lâu nay vốn mang một gương mặt đượm buồn. Nhưng có đến ngày hội thơ một năm mới có một lần tại sân Văn Miếu - Quốc Tử Giám mới thấy, thơ vẫn có một giá trị đặc biệt, một chỗ đứng sang trọng và quan trọng trong tâm hồn, trong đời sống của những người Việt từ xưa đến nay, và ngay cả trong thời hiện đại ngỡ mọi thứ đều được giải quyết bằng công nghệ.

Xét cho cùng, mỗi con người, mỗi quốc gia, dân tộc đều cần đến những ngày hội để “rong chơi”, để họ như được tiếp thêm sinh lực trong những ngày bình thường tiếp theo trong năm. Và thơ ca cũng không ngoại lệ.

“Đưa tác phẩm thơ đến với độc giả quá chật vật”

Hồ Huy Sơn

Sau nhiều năm diễn ra ở công viên Bách Tùng Diệp, Tao Đàn rồi chuyển qua Bến Nhà Rồng, Nhà hát TP Hồ Chí Minh thì quãng 3, 4 năm trở lại đây, Ngày Thơ tại T. Hồ Chí Minh đã tìm được địa điểm “tập kết” ổn định là trụ sở của Hội Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật thành phố. Nằm ở trung tâm thành phố, nên địa điểm này khá thuận tiện cho công chúng yêu thơ.

Với nguồn kinh phí cũng như không gian hạn hẹp, nhưng Ban Nhà văn trẻ của Hội Nhà văn thành phố đã có những nỗ lực đáng kể khi tạo ra một Sân thơ trẻ với các không gian như Vách thơ trẻ, Sàn thơ trẻ, Sắp đặt thơ… Thêm vào đó, nhà thơ Trần Hoàng Nhân, bằng mối quan hệ của mình đã mời ba họa sĩ tham gia vào Sân thơ trẻ để kí họa cho các khách thơ ghé thăm.

Năm nay, Ban tổ chức chọn thơ trẻ làm trung tâm, nhưng thông qua tiết mục “Mời thơ”, các nhà thơ trẻ đã có cơ hội giao lưu, cùng đọc thơ với các nhà thơ thế hệ trước. Điều đó phần nào thể hiện sự quý trọng cũng như sự tiếp nối giữa các nhà thơ thế hệ trước và các nhà thơ trẻ hiện nay. Chính nhờ vậy, các nhà thơ trẻ đã có dịp trò chuyện, lắng nghe thơ của các nhà thơ thế hệ trước mình như Nguyễn Vũ Tiềm, Khánh Chi, Phan Hoàng, Lê Minh Quốc… Đặc biệt, được chọn làm tiết mục “đinh” của chương trình, kịch thơ “Con chỉ cười khi Tổ quốc an nhiên” do nhà thơ Minh Đan lên ý tưởng và dàn dựng ít nhiều đã truyền cảm hứng tình yêu quê hương, tình yêu biển đảo cũng như tình yêu thơ đến với công chúng.

Nhân ngày thơ, cho tôi được chia sẻ điều khiến tôi thấy khó hiểu và buồn, yêu thơ là vậy nhưng có rất ít người sẵn sàng bỏ tiền ra để mua thơ. Từ tập thơ “Ngày lạ” in năm 2009, mới đây là “Rồi lẻ loi như gió” tôi đều tự bỏ tiền in rồi sau đó tự tìm đường phát hành. Ngoài tôi ra, tôi còn được biết một số tác giả trẻ như Kai Hoàng, Trần Võ Thành Văn, Du Nguyên, Ngô Thúy Nga… cũng tự in thơ rồi tự phát hành. Họ đến với thơ bằng đam mê thực sự, hoàn toàn không vụ lợi. Và những tập thơ của họ là sản phẩm của quá trình lao động sáng tạo đầy nghiêm túc. Nhưng con đường đưa thơ đến với độc giả quả thực vô cùng chật vật.

Có một số nhà sách nghe nhắc đến thơ liền lắc đầu hoặc yêu cầu mức chiết khấu khá cao. Một số nơi thì yêu cầu có hóa đơn đỏ. Mà chúng tôi in sách theo tư cách cá nhân thì làm sao có thể xuất được hóa đơn? Hiện tại, tôi đang thử phát hành thông qua Facebook, nhưng xem chừng tình hình cũng không khả quan là mấy. Nhưng nếu là tặng, mọi người đều có vẻ rất vui và hồ hởi. Có lẽ vì nếp suy nghĩ “thơ để tặng” đã in vào chúng ta quá sâu đậm. Không ai vào quán phở hay quán cà phê mà dõng dạc: “Tặng tôi một bát phở/ly cà phê nhé!”. Nhưng họ lại sẵn sàng nói “Tặng tôi một cuốn thơ đi!”.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam: Thơ trẻ đã tìm được giọng điệu riêng

Nguyệt Hà (thực hiện)

- Thưa nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, với tư cách là Phó Chủ tịch Hội, đồng thời là Trưởng Ban sáng tác Hội Nhà văn Việt Nam, xin ông cho biết thời gian gần đây, Hội Nhà văn Việt Nam đã có những hoạt động gì để quan tâm, động viên đội ngũ sáng tác trẻ?

+Trước hết, phải nói ngay rằng đối với lực lượng sáng tác trẻ lâu nay, Ban chấp hành Hội luôn dành sự quan tâm đều đặn và coi đây một trong những mối quan tâm hàng đầu. Hội Nhà văn có Ban nhà văn trẻ nên mỗi nhiệm kỳ đều có một Hội nghị những người viết văn trẻ. Dự kiến vào tháng 8 tới đây, hội nghị những người viết văn trẻ lần thứ IX sẽ được tổ chức.

Đặc biệt, tại nhiệm kỳ IX (2015 - 2020), Ban Văn học thiếu nhi đã được tái lập sau một thời gian bị giải tán. Văn học thiếu nhi phải là một trong những yếu tố quan trọng trong toàn bộ nền giáo dục ở Việt Nam để tác động, tạo dựng nên những tâm hồn, nhân cách của thiếu nhi. Một trong những hành động cụ thể đó là tại Ngày thơ năm nay, chương trình thơ thiếu nhi đã được đưa vào thành một bộ phận của sân thơ trẻ và đã nhận được sự quan tâm, hưởng ứng của đông đảo công chúng. Ban chấp hành Hội cũng đang bàn thảo để đi đến quyết định về việc sẽ thành lập một giải thưởng hàng năm cho văn học thiếu nhi.

Trước đó, việc xét giải thưởng Văn học hàng năm và xét kết nạp hội viên, Ban chấp hành Hội Nhà văn cũng luôn chủ trương kiếm tìm những tác giả trẻ chứa đựng những yếu tố mang tính đột phá. Như trong năm 2015 vừa qua, giải thưởng về Lý luận phê bình đã được trao cho Lê Hồ Quang - một tác giả trẻ ít được biết đến, là một người sống và dạy học ở địa phương xa. Những năm trước từng có những nhà văn chỉ mới làm đơn xin kết nạp hội viên sau vài tháng đã được kết nạp khi tác phẩm của họ có chất lượng tốt và đang cho thấy những tín hiệu đáng mừng, đáng tin cậy và hi vọng.

Năm nay, Hội Nhà văn Việt Nam cũng kết hợp với Phòng Văn học - Cục nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch) mở lớp tập huấn cho các nhà văn trẻ. Tiến tới, Hội Nhà văn Việt Nam sẽ có những kiến nghị, đề xuất để có những chính sách tài trợ cho các nhà văn trẻ hàng năm. Như vậy, có thể nói rằng đối với lực lượng sáng tác trẻ, Ban chấp hành Hội đã có sự quan tâm hơn về cả phong trào, chuyên môn cũng như vấn đề xây dựng đội ngũ.

- Nguyễn Quang Thiều là một nhà thơ luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với các nhà thơ trẻ, đồng thời là người phát hiện ra nhiều gương mặt thơ ca mới. Theo quan sát của ông, tâm thế của những người trẻ làm thơ hôm nay khác gì so với những người làm thơ thế hệ của ông trước đây?

+ Theo tôi, mỗi thời đại thơ ca đều có một giọng nói của họ. Những người sáng tác thơ trẻ hiện nay, đặc biệt là những người xuất hiện sau thời kỳ Đổi mới với một giọng nói mới đã được công bố rất rộng rãi. Với những giọng nói mới, nhiều người đã chiếm được những giải thưởng lớn như Mai Văn Phấn, Đinh Thị Như Thúy, Đỗ Doãn Phương, Phạm Đương... Những giải thưởng ấy đã cho thấy rằng, việc quan tâm đến thơ trẻ, việc mỗi người mang đến cho thơ ca giọng nói của riêng mình tạo nên sự đa dạng, phong phú trong giọng điệu của nền thơ ca hiện đại.

Tuy vậy, tôi muốn nhấn mạnh rằng, cảm hứng sống của những người viết trẻ ngày nay đã khác đi. Ở đó, sự mệt mỏi nhiều hơn, sự tùy tiện cũng nhiều hơn trong khi bạn đọc quan tâm đến thơ ít đi bởi có quá nhiều các phương tiện truyền thông - giải trí đều có tác động đến tâm thế của người viết trẻ. Thế nhưng theo cách nào đó mà thơ ca vẫn không mất đi bởi nó gần gũi với tâm lý đọc của người Việt. Những người yêu thơ vẫn luôn ở đâu đó quanh chúng ta, đợi chờ niềm hân hoan mà thơ ca mang lại.

Những người làm thơ trẻ với những đóng góp mới mẻ của mình đã mang lại những giọng nói đa chiều, nhưng cảm hứng sống, sự da diết cũng như sự run rẩy trong thơ ca thì ít đi. Và điều này không phụ thuộc vào mỗi nhà thơ mà phụ thuộc vào nền tảng văn hóa, đời sống tinh thần cũng như nền giáo dục của chúng ta. Người làm thơ ngày nay không hề ít đi mà còn đông lên. Họ xuất bản thơ ở nhiều hình thức mọi lúc mọi nơi: blog, facebook, websize... nhưng sự đắm say trong thơ ca thì không còn được như trước nữa.

- Với kinh nghiệm và dựa trên những quan sát thực tế của mình, theo ông, các nhà thơ trẻ hiện nay cần khắc phục những điểm yếu nào để thơ của họ có chỗ đứng, có dấu ấn riêng mà bất kỳ người cầm bút nào cũng cần có?

+Người ta vẫn thường hay nói với nhau, mỗi ngày các nhà thơ đều đi ngược trở lại vào bên trong cá nhân của mình để khám phá những bí ẩn, những vẻ đẹp bên trong của con người. Khi họ đi đến tận cùng cá nhân họ thì họ bắt gặp nhân loại. Vì thế, điều quan trọng mà những người trẻ cần khắc phục là, trong sự riêng tư của họ, phải chứa đựng sức sống của một dân tộc, kể cả trong tình yêu hay trong phiền muộn thì niềm vui hay nỗi đau của họ phải có chung cảm xúc với dân tộc. Không phải là họ to tiếng về dân tộc nhưng ở trong đó và qua họ, người ta nhìn thấy một dân tộc, một thời đại.

Điều này, các nhà thơ trẻ còn đang bị thiếu. Ở họ, có lúc cá nhân một cách quá riêng biệt mà không nhìn thấy cộng đồng, xứ xở của họ ở trong đó. Nhưng phải làm sao để tất cả niềm hạnh phúc, sự lo âu, những dằn vò, xúc cảm của cá nhân vẫn phải chứa đựng trong mình một cộng đồng, một xứ xở. Như thế, họ mới trở nên riêng tư mà vẫn chứa đựng những vấn đề của con người, số phận con người và cộng đồng, dân tộc.

- Từ hơn chục năm nay, Ngày thơ đã thực sự trở thành một ngày hội, một nét văn hóa đối với những người sáng tác và yêu thơ. Nhiều ý kiến cho rằng, chúng ta đang làm cho “Ngày thơ” ngày một trở nên long trọng, rộn rã mà lại thiếu đi sự quan tâm có chiều sâu, thường xuyên, bền bỉ đối với thơ ca trong 364 ngày còn lại của năm. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

+Đó là một nhận xét hoàn toàn đúng. Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam đã nhiều lần đặt ra vấn đề này. Chúng ta đã lễ hội hóa Ngày thơ vào Rằm tháng Giêng, nhưng các sinh hoạt khác về thơ cần phải được mở rộng. Tính đại chúng và tính nghề nghiệp của thơ là hai khía cạnh đều cần được quan tâm và coi trọng, phát huy. Tôi đã đến một số nước và thấy rằng, các buổi đọc thơ hay nói chuyện thơ ở các thành phố của các nước trên thế giới nhiều hơn chúng ta gấp nhiều lần.

Trên những tờ báo lớn của các nước ở Châu Âu hay phương Tây đều dành phần để đăng tải thông tin về các buổi đọc thơ, thuyết trình về thơ ca của các nhà thơ. Ở các trung tâm văn hóa hay các trường Đại học, hoạt động này diễn ra thường xuyên, còn ở ta thì đã ít, nay còn ít đi thêm vì nhiều lý lẽ. Tới đây, Hội Nhà văn sẽ thành lập một Câu lạc bộ văn chương và sẽ có những hoạt động mạnh mẽ hơn và chúng ta phải có được những buổi đọc thơ trước công chúng nhiều hơn: ở quảng trường, ở hội trường, ở các trường học, ở các đơn vị, các câu lạc bộ, thư viện...

Người nghe thơ đông hơn cũng có nghĩa là đời sống tinh thần cũng sẽ có những nét khác hơn. Còn hiện tại, chúng ta mới chỉ làm tốt một ngày “sự kiện”, còn những hoạt động sau đó, ví dụ theo tuần, theo tháng, theo quý thì lại làm chưa tốt. Điều này cần phải được dần khắc phục chứ không thể làm trong một sớm một chiều.

- Xin cảm ơn nhà thơ Nguyễn Quang Thiều!

Nhà thơ Hữu Việt: Nhiều hy vọng về một thế hệ nhà thơ trẻ

Khánh Thảo (thực hiện)

- Thưa nhà thơ Hữu Việt, là một người gắn bó nhiều năm với Sân thơ trẻ, anh có nhận xét gì về Thơ trẻ hiện nay?

+ Như các bạn đã biết thì nhiều năm qua, Thơ trẻ luôn có một sân riêng tại Ngày Thơ Việt Nam và năm nào cũng xuất hiện những cây bút mới. Đặc biệt, năm nay, trong số 11 tác giả trẻ trong nước tham gia đọc thơ thì có tới 8 tác giả trẻ lần đầu tiên xuất hiện trên sân khấu Văn Miếu. Đây là những gương mặt mà chúng tôi đã theo dõi trong suốt một năm thông qua những sáng tác mới, những giải thưởng mà các bạn đạt được trong thời gian qua.

Nhà thơ Hữu Việt.

Đơn cử như bạn Đỗ Quốc Minh vừa được giải thưởng thơ trẻ của Hội Nhà văn Hà Nội; bạn Nguyễn Việt Anh là người làm thơ có số phận kỳ lạ và có những câu thơ mà cá nhân tôi thấy vô cùng ám ảnh. Thơ của bạn là những mảng ký ức trước khi bạn ấy bị tai nạn cướp đi đôi mắt. Chính vì thế, ánh sáng luôn là một hình ảnh thường xuyên xuất hiện trong những câu thơ của Việt Anh. Trong thơ của một người khiếm thị nhưng người đọc vẫn cảm nhận được rõ nét khát khao và niềm tin vào cuộc sống.

Bạn Lý Hữu Lương đến từ Tạp chí Văn nghệ Quân đội lại mang đến những câu thơ gắn hơi thở của một vùng núi đá, của những nét đặc trong sinh hoạt, suy nghĩ của người dân tộc Dao. Lý Hữu Lương làm thơ về trăng cũng rất tinh tế. Bên cạnh đó, những cây bút như Minh Thu đến từ Thanh Hóa, Nguyễn Hồng đến từ Nghệ An... cũng mang đến sân thơ những tác phẩm ấn tượng. Đây thực sự là một niềm hy vọng để Sân thơ trẻ duy trì, tiếp nối được mạch nguồn và sự hấp dẫn của mình.

- Sân thơ trẻ năm nay có chủ đề "Đường xuân" là sự tích hợp của sân thơ Thiếu nhi, Thơ trẻ và Thơ Trăm miền. Thay vì những cách thức trình diễn lạ như một số năm trước, Sân thơ trẻ năm nay lại chọn cách trình diễn truyền thống... Vì sao lại có sự thay đổi này, thưa nhà thơ?

+ Để thu hút được khán giả đến với thơ thì luôn luôn và mãi mãi phải là những câu thơ hay, những bài thơ hay. Năm nay, chúng tôi chọn cách trình diễn thơ truyền thống để mỗi tác giả trẻ trình diễn 3 bài. Như vậy để mỗi tác giả tự mình khắc họa chân dung thơ của mình và bản thân khán giả cũng có thời gian thưởng thức, nhận diện từng phong cách riêng. Tôi nhận thấy phản ứng của công chúng ở sân thơ này rất tốt. Tôi đặc biệt ấn tượng với tác giả Ngô Gia Thiên An, đang là học sinh lớp 11 Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, Hà Nội. Em từng tham gia sân thơ Thiếu nhi. Năm nay, khi 2 sân thơ này tích hợp lại thì em lại tham gia Sân thơ trẻ như một sự tiếp nối đầy tự hào. Dù là một cô gái 17 tuổi nhưng những câu thơ của em khiến người lớn phải suy nghĩ. Rõ ràng, chúng ta nhìn thấy sự trưởng thành của những cây bút trẻ, họ là những nhà thơ của thế giới phẳng.

Tuy nhiên, một điều lưu ý đây là ngày hội thơ nên phải thổi không khí lễ hội, không khí trình diễn vào. Khán giả không chỉ được nghe những bài thơ hay mà còn được thưởng thức những tác phẩm thơ đã được sự cộng hưởng của âm nhạc, được sân khấu hóa. Tôi cho rằng mỗi năm nên có một hình thức trình diễn thơ mới bởi vì sự sáng tạo luôn phải gắn liền với cái mới. Đó cũng là một cách để kéo các bạn trẻ đến với thơ.

- Lâu nay, nhiều người lo ngại rằng dường như thơ không còn được khán giả, đặc biệt là các bạn trẻ yêu mến như ngày xưa nữa... Nhà thơ có nghĩ như vậy không?

+ Tôi nghĩ rằng thơ luôn là một trong những thể loại đặc biệt, là ngôn ngữ có thể chạm đến trái tim con người nhanh nhất, sâu nhất. Có thể hiện nay người ta ít đọc thơ nhưng điều đó nằm trong tình trạng văn hóa đọc hiện nay của chúng ta đang có vấn đề. Chứ không phải độc giả ghẻ lạnh với thơ. Tại sân thơ Văn Miếu hôm nay, sự có mặt và hào hứng của nhiều người, từ các em nhỏ học tiểu học đến những người lớn tuổi, không ít người nước ngoài... cho thấy thơ vẫn có sức hấp dẫn riêng. Chúng ta có thể đang thiếu những câu thơ hay, thiếu những bài thơ hay nhưng không có ai xa lánh thơ cả. Tình yêu ấy đã đặt một gánh nặng lên vai nhà thơ. Khi thơ ca đã đặt sứ mệnh lên vai anh thì các nhà thơ đừng vì mưu cầu danh lợi hay bất cứ lý do gì mà xao nhãng với thơ. Hãy hết lòng đi hết con đường của mình với thơ.

- Xin cảm ơn nhà thơ Hữu Việt!

Theo PV - Văn nghệ công an

Sơn Ca và nỗi nhớ mang hình hài của gió

Sơn Ca và nỗi nhớ mang hình hài của gió

Xứ Thanh từ lâu đã quá quen thuộc với một nàng thơ bút danh Sơn Ca. Sơn Ca tên thật là Nguyễn Thị Cúc. Sinh năm 1979 . Hiện đang là giáo viên trường THCS Hiền Kiệt, Quan Hóa, Thanh Hóa. 16 năm xa gia đình lên vùng cao dạy học, niềm vui duy nhất của cô giáo Sơn Ca là học trò. Mọi nỗi nhớ thương gia đình, người thân đều được gửi gắm trong tập thơ đầu tay “Nỗi nhớ mang hình hài của gió” (NXB Văn Học – 2016).


Tác giả Sơn Ca


Tác giả Sơn Ca là một cái tên được nhiều người biết đến trên các trang mạng Xã Hội. Những vần thơ của Sơn Ca nhẹ nhàng, mong manh và mang hơi thở của núi rừng. Trong thơ Sơn Ca luôn phảng phất một nỗi buồn, nỗi buồn của cô đơn và khắc khoải.


Thơ Sơn Ca không mới về cấu tứ nhưng đọc lên khiến người ta thương cảm. Thơ cô chạm vào điều gì đó trong tâm khảm những người xa quê hương, chạm vào nỗi buồn ngấn lệ của những cô giáo trẻ vùng cao. Gặp Sơn Ca, ít ai nghĩ rằng cô đã bỏ phố lên rừng dạy học 16 năm nay. Bởi cô gái ấy mang nét đẹp hiện đại của phố, đôi mắt luôn ánh lên một niềm tin vào tương lai. Sơn Ca chia sẻ rằng: “Tôi viết thơ để chống lại những tháng ngày cô đơn gặm nhấm, để nâng tâm hồn tôi trong những đêm Hiền Kiệt mưa nhiều...”


Tập thơ “Nỗi nhớ mang hình hài của gió” gồm 38 bài thơ nho nhỏ, là 38 nỗi niềm thương nhớ, 38 vui buồn hạnh ngộ trong những năm tháng sống với núi rừng và học trò vùng cao.


Tập thơ “Nỗi nhớ mang hình hài của gió”


Chùm thơ trích trong tập thơ “Nỗi nhớ mang hình hài của gió” của Sơn Ca

 

NHỚ


Nỗi nhớ mong thành kỉ niệm

Rớt vào thương nhớ sao quên

Bao dấu yêu đầu phong kín

Một thời không gọi thành tên...

 

Biết anh yêu em nhiều lắm

Sao em tham mấy cho vừa

Vẫn muốn yêu nhiều hơn nữa

Cho tình đầy chật câu thơ...

 

Xin hãy thương em nhiều nhất

Chở che em trước gió giông

Để môi hồng thôi hờn dỗi

Thôi u buồn những ngày đông...

 

Đừng cho rét luồn trong tóc

Đừng làm lạnh buốt con tim

Xin hãy yêu em nồng cháy

Hơn ánh lửa hồng trong đêm.

 

CÁNH CHIM LẠC

 

Em, cánh chim bay trong chiều phai nắng

Nghiêng ngả đi tìm bến đỗ bình yên

Lạc bến mơ nơi tình anh vụng dại

Gieo vào lòng thương nhớ chẳng nào quên.

 

Không thể giấu trong tim nỗi nhớ

Bởi khát khao vòng tay ấm yêu thương

Em chỉ là người đàn bà khờ dại

Cả cuộc đời vẫn mải miết đi tìm.

 

Em mạnh mẽ chôn yếu đuối vào sâu

Nơi cõi lòng không ai vào tìm được

Chỉ tình anh mới chạm vào nghiêng ngả

Run rẩy mong manh em chợt vỡ òa.

 

Nỗi nhớ lên môi bật thành tiếng nói

Gọi tên anh trong tha thiết ngọt ngào

Trái tim em rung lên muôn ngàn điệu

Của lời ca và giai khúc tình yêu.


NỖI NHỚ MỒ CÔI


Người đàn bà mồ côi nỗi nhớ

Khúc hát ru cũng chẳng thành lời

Giấc ngủ một bên cô quạnh

Một bên vô vọng câm lời...

 

Cơn gió lang thang sầu nhớ

Sao chẳng về ru con tim

Sao chân trời màu tím sẫm

Trong mơ cũng vẫn im lìm...

 

Lặng lẽ đếm thời gian cũ

Đếm nỗi buồn trên mái gianh

Nghe tí tách sầu giăng lối

Trong mưa, nỗi nhớ chòng chành...

 

 

Theo Hội Nhà văn Việt Nam

Long Thần Tướng đoạt giải thi truyện tranh quốc tế Nhật Bản

 Long Thần Tướng đoạt giải thi truyện tranh quốc tế Nhật Bản

Truyền thuyết Long Thần Tướng - bộ truyện tranh dã sử Việt Nam do một nhóm họa sĩ trẻ thực hiện - lần đầu tiên được xướng tên tại một giải thưởng truyện tranh quốc tế lớn được tổ chức ở Nhật Bản vào cuối tháng này.

Truyền thuyết Long Thần Tướng tập 1 với các phiên bản phổ thông, đặc biệt khác nhau - Ảnh: Phongduongcomics

Cụ thể, Long Thần Tướng (tập 1) của Việt Nam được trao giải bạc cuộc thi International Manga Award lần thứ 9.

Đây là một trong những giải thưởng truyện tranh quốc tế uy tín, ra đời từ năm 2007 và được Bộ Ngoại giao Nhật Bản trao hằng năm từ việc lựa chọn hàng trăm tác phẩm truyện tranh khắp nơi trên thế giới gửi về.

Một trong những mục tiêu chính của giải là tạo cơ hội trao đổi, giao lưu và giúp nhiều người hiểu rõ hơn về văn hóa truyện tranh. Đồng thời cũng vinh danh những họa sĩ có đóng góp tích cực trong sự phát triển của văn hóa truyện tranh trên thế giới.

Long Thần Tướng do Phong Dương Comics thực hiện, ra mắt tập truyện đầu tiên vào tháng 
11-2014 bằng hình thức gây quỹ cộng đồng. Đến nay, bộ truyện hoàn thành phần thứ ba và dự kiến ra mắt độc giả tại Hội sách TP.HCM vào tháng 3-2016.

Họa sĩ Nguyễn Thành Phong sẽ đại diện nhóm thực hiện Long Thần Tướng sang Nhật Bản từ ngày 23-2 đến 3-3 để nhận giải, giao lưu.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, họa sĩ Nguyễn Thành Phong cho biết anh rất vui vì tác phẩm của mình đã được biết tới ngoài phạm vi Việt Nam:

“Giải thưởng mang quy mô thế giới nên cũng coi như được công nhận bởi những người có chuyên môn trong lĩnh vực truyện tranh và xuất bản. Hi vọng đây là một khởi đầu tốt cho Long Thần Tướng nói riêng và tất cả tác giả truyện tranh khác”.

Theo M. Trang, V.V.Tuân - Tuổi trẻ

Tìm kiếm dòng văn học huyền ảo thuần Việt

Tìm kiếm dòng văn học huyền ảo thuần Việt

Cơn sốt của dòng văn học huyền ảo (fantasy) từ trang sách đến tác phẩm điện ảnh kinh điển như Chúa nhẫn; Alice ở xứ sở thiên thần; Harry Potter; Biên niên sử Narnia… không chỉ trên thế giới mà giới trẻ Việt Nam cũng mê mẩn.


Sự cộng hưởng điện ảnh, game, sách… về fantasy khiến cho thể loại này ngày càng hấp dẫn giới trẻ trên khắp thế giới. Vài năm trở lại đây, một số ít tác giả trong nước cũng thử sức với văn học fantasy bước đầu đã có thành công như Phan Hồn Nhiên, Phạm Bá Diệp… Nhưng để tạo thành dòng văn học fantasy của Việt Nam thì vẫn còn phải chờ…


Hiện nay có nhiều tác giả trẻ cũng đang “mò mẫm” bước vào thế giới này. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, dòng fantasy của Việt Nam chưa thực sự cuốn hút bởi thiếu bản sắc dân tộc. Phần lớn các tác phẩm bay bổng, tưởng tượng ở thế giới xa lạ nào đó. Mới đây Chibooks phát động cuộc thi viết fantasy với yêu cầu là nội dung câu chuyện phải ở Việt Nam. Không phải ngẫu nhiên lại có thể lệ như vậy.


Theo bà Lệ Chi, Giám đốc Chibooks: “Gần đây có khá nhiều tác giả trẻ gửi tác phẩm dòng fantasy cho chúng tôi nhưng thật khó để cảm nhận, phân biệt được câu chuyện xảy ra ở đâu. Từ tên nhân vật, bối cảnh đều xảy ra ở nước ngoài. Điều này chúng tôi không khuyến khích, mà phải có những tên nhân vật, bối cảnh của Việt Nam, dù trí tưởng tượng của các bạn có thể bay bổng ra ngoài không gian đó. Chúng tôi mong muốn có được những tác phẩm fantasy thuần Việt để khi mang giới thiệu, chào hàng bán bản quyền cho nước ngoài họ sẽ biết được đây là tác phẩm được xuất bản, độc lập của Việt Nam chứ không phải “nhái” theo bất kì của nước nào khác”.


Văn chương kì ảo không chỉ có nghĩa là bay bổng trong thế giới kì ảo, xa lạ. Mà theo nhà văn Phan Hồn Nhiên, tác giả của nhiều tác phẩm fantasy hấp dẫn độc giả như Những đôi mắt lạnh; Chuỗi hạt Azoth; Xuyên thấm… thì “Văn học fantasy phải có hai thế giới thực và ảo. Yếu tố kỳ ảo, siêu nhiên là khúc xạ của chính thế giới thực. Nhân vật di chuyển giữa hai thế giới ấy. Đây là thể loại rèn kỹ năng viết, mở ra thế giới bay bổng để tác giả thỏa sức tưởng tượng của mình. Nhưng người viết phải xây dựng một cốt truyện, làm sao đưa tín hiệu đến người đọc một cách lôi cuốn. Nếu chỉ dựa vào trí tưởng tượng sẽ không có độ sâu câu chuyện. Văn học kỳ ảo như phim phải cuốn hút nếu không thì khó thành công. Đồng thời phải lồng ghép nhiều thông thiệp nhân văn trong lời nói, ứng xử và suy nghĩ của nhân vật…”.


Ở Việt Nam, ngoài thành công của Phan Hồn Nhiên thì rất ít tác phẩm văn học kỳ ảo thu hút người đọc. Cuộc thi văn học tuổi 20 năm 2014 xuất hiện một vài tác phẩm mang yếu tố huyền ảo được đánh giá như Urem - Người đang mơ của Phạm Bá Diệp;“Hạt hòa bình của Minh Moon… Nhà văn Phan Hồn Nhiên chia sẻ: “Dòng văn học này không dễ viết như các bạn trẻ nghĩ. Không phải chỉ có tưởng tượng phong phú là làm ra một tác phẩm. Mà các bạn phải có một kiến thức nền về văn hóa, lịch sử. Trí tưởng tượng chỉ giúp cho nhà văn bước vào thế giới kì ảo. Cái khó của tác giả là làm sao đưa những thứ ở thế giới kỳ ảo dù không có thật nhưng người đọc chấp nhận nó”.


Trên thế giới, sự song hành giữa sách và điện ảnh tạo cơn sốt cho mọi đối tượng độc giả và khán giả. Điều này ở Việt Nam vẫn chưa có, phần lớn các sáng tác chỉ theo cảm hứng và ý tưởng của riêng nhà văn. Bà Lệ Chi cho rằng: “Ở nước ngoài, ngoài tác phẩm hay họ có êkip giỏi, viết thế nào để làm phim. Khi một cuốn sách ra đời chỉ là tiền đề quảng cáo cho bộ phim tiếp theo. Các nhà văn Việt mới sáng tác theo cảm hứng, chưa có cơ hội tiếp cận các nhà sản xuất phim. Dòng sách fantasy rất hiếm người viết ở VN. Để có nhiều sách fantasy của các tác giả khác thì đòi hỏi quá trình lâu dài. Làm sao các tác giả ý thức được không chỉ viết một cuốn mà phải xác định viết dòng này, thử sức xem có thành công hay không. Kêu gọi các nhà văn Việt hãy thử sức với dòng văn học này. Chúng tôi rất muốn xuất bản những cuốn sách fantasy của tác giả trong nước. Nếu sáng tác thành thói quen sẽ có êkip chuyển thể thành phim. Làm sao tạo nhân vật fantasy sống mãi với thời gian…”.


Kho tàng truyện cổ tích, thần thoại… hay những câu chuyện lịch sử của Việt Nam sẽ là những “chất liệu” quý cho dòng văn học kì ảo. Điều quan trọng là các tác giả Việt có sử dụng những chất liệu ấy vào tác phẩm của mình hay không. Độc giả vẫn hi vọng sẽ có những tác phẩm văn học fantasy thuần Việt, không pha trộn với bất cứ nước nào trên thế giới.

 

Theo H.Trần - Văn hóa

Trang 7 trong tổng số 58 trang.

Các tin mới nhất

Nhiều người đọc

Sách mới xuất bản

Thống kê

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay812
mod_vvisit_counterHôm qua4263
mod_vvisit_counterTất cả4532318

20 161
,
Hôm nay:29 - 3 - 2017
Hiện có 341 khách 1 thành viên online

Đăng ký tin thư

Tên:
Email: