Tôn Vinh Văn Hoá Đọc

Text size
  • C? ch? l?n
  • C? ch? m?c ??nh
  • C? ch? nh?
Trang chủ >>> Văn học Trẻ >>> 360 độ X

Ấn tượng và đầy cảm xúc với buổi ra mắt tập thơ “Mắt đàn ông”

Ấn tượng và đầy cảm xúc với buổi ra mắt tập thơ “Mắt đàn ông”

Một buổi ra mắt tập thơ rất ấn tượng, trẻ trung vừa diễn ra chiều 19/12 tại Hà Nội. Không chỉ thu hút sự có mặt của nhiều nhà văn, nhà thơ, họa sĩ mà còn để lại nhiều cảm xúc cho người tham dự...

Đó là buổi ra mắt tập thơ “Mắt đàn ông” của nhà thơ trẻ Nguyễn Minh Cường. Tập thơ được họa sĩ Lê Thiết Cương vẽ bìa và minh họa rất ấn tượng. Sách do NXB Hội Nhà văn và Liên Việt ấn hành.


Màn trình diễn thơ mở đầu buổi ra mắt mang dấu ấn của Ban Nhà văn trẻ - Ảnh: Thành Duy



Chương trình ra mắt tập thơ của Nguyễn Minh Cường - một “nhân vật” vốn được nhiều người nhớ tới với vai trò khách mời tham gia bình luận trong chương trình Giai điệu Tự hào – đã diễn ra ấm cúng, với sự có mặt của nhiều nhà văn, nhà thơ như Trần Quang Quý, Nguyễn Việt Chiến, Hữu Việt, Võ Thị Xuân Hà, Đỗ Bích Thúy, Nguyễn Đình Tú, Thụy Anh, Phong Điệp, Nguyễn Quang Hưng, Lữ Thị Mai… cùng đông đảo bạn bè của tác giả...


Nhà văn Phong Điệp chúc mừng tác giả Nguyễn Minh Cường - Ảnh: Thành Duy



Đặc biệt, với sự đứng ra tổ chức của Ban Nhà văn trẻ, Hội Nhà văn Việt Nam, đã để lại dấu ấn ngay từ màn trình diễn thơ rất ấn tượng ở đầu buổi ra mắt. Với sự tham gia trình diễn thơ của nhà thơ Hữu Việt, nhà thơ Thụy Anh, nhà thơ Lữ Thị Mai, nhà thơ Nguyễn Quang Hưng cùng chính tác giả Nguyễn Minh Cường, màn ra mắt này đã khiến buổi ra mắt thơ trở nên khác lạ, bớt đơn điệu so với nhiều cuộc ra mắt sách trong thời gian gần đây



Ca khúc "Chiều muộn", nhạc sĩ Nguyễn Văn Hiên phổ thơ Nguyễn Minh Cường do ca sĩ Văn Viết thể hiện trong buổi ra mắt “Mắt đàn ông” - Ảnh: Thành Duy

Nhà thơ - nhà phê bình Hoàng Đăng Khoa đến từ tạp chí Văn nghệ Quân đội nhận xét: “Rất hiếm khi tôi được dự một buổi giới thiệu sách sinh động như thế. Rất hiếm khi tôi được sở hữu một tập thơ đẹp như thế. Phân tích cụ thể hơn, Hoàng Đăng Khóa cho rằng: Thơ của Cường như con người Cường vậy, lịch lãm, nồng hậu, khoáng đạt, nhiều trải nghiệm, đa mang, đa nghĩ, chân mộc, không làm dáng, không cầu toàn. Khi hướng ngoại thì không lên gân, giả tạo, mà tự nhiên, chân thành. Khi hướng nội thì không ủy mị, nhão nhượi, mà gân guốc, x-men.





Tập thơ được in ấn sang trọng, với nhiều minh họa do họa sĩ Lê Thiết Cương vẽ tặng - Ảnh: Thành Duy



Nhận xét về tập thơ "Mắt đàn ông", nhà phê bình Đoàn Minh Tâm nói: “Những câu thơ chân thật, mộc mạc như chưa từng được gọt giũa, gia công về mặt dụng chữ ấy, chúng ta có thể bắt gặp trong hầu hết các bài thơ trong thi tập. Nó phản ánh đúng tâm trạng, tình cảm của tác giả, một sĩ quan trong quân ngũ, vốn coi thơ là một “khúc rong chơi” hơn cái nghiệp phải đau đáu đeo đuổi một đời. Tuy nhiên, thi thoảng ở đôi câu, đôi bài thơ, chúng ta chợt bắt gặp sự tinh tế, mẫn cảm, trí tưởng tượng – những phẩm chất quan trọng bậc nhất của một nhà thơ”.

Ngọc Hân - Tuổi trẻ Thủ đô

Con ngựa "văn chương thần tượng" ở ta chạy bao xa?

Con ngựa

Chương trình Book Talk số mới nhất diễn ra tại TP.HCM sáng 4-12 tập trung vào đề tài văn chương được viết bởi những cây bút mà giới trẻ xem là thần tượng.

Các diễn giả cùng ghi nhận một lớp tác giả mới đang làm nên dòng văn chương thần tượng - Ảnh: L.Điền

“Văn chương thần tượng” là cách gọi mới mẻ, trong ba vị khách mời diễn giả của chương trình gồm TS Quách Thu Nguyệt, nhà văn Minh Nhật và bạn đọc Thục Phương, bà Nguyệt cho biết bà thích cách gọi văn chương của người trẻ viết cho người trẻ hơn.

Một thế hệ viết mới

Các diễn giả đã tạm thống nhất với nhau về hai chiều tồn tại của văn chương thần tượng: có thể từ yêu thích tác phẩm dẫn đến thần tượng tác giả; và từ chỗ thần tượng tác giả khiến cho mọi thứ của “người ấy” đều được yêu thích kể cả tác phẩm họ viết ra.

Văn chương thần tượng của một loạt tên tuổi được đề cập tại chương trình này như Anh Khang, Iris Cao, Hamlet Trương, Jun Phạm... có vẻ nghiêng về trường hợp thứ hai.

Ở trường hợp này, tên tuổi người viết được biết đến nhiều, nhanh chóng trở thành một dạng “bảo chứng” cho sự thành công của tác phẩm. Điển hình như trường hợp Anh Khang, “chỉ trong vòng 5 năm, cái tên Anh Khang đã đủ để xem như là tác giả của những cuốn sách bán chạy”, TS Quách Thu Nguyệt nhận định.

Bà Thu Nguyệt kể lại con đường trở thành thần tượng của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh từ những năm 1980 khi khởi động tủ sách Áo Trắng tại TP.HCM, đến lúc Nguyễn Nhật Ánh in 23 tác phẩm thì tên tuổi mới được xem là tác giả sách best-seller.

TS Quách Thu Nguyệt cho rằng với văn chương thần tượng cũng cần xem xét "đường dài mới biết ngựa hay" - Ảnh: L.Điền

Khoảng thời gian để Nguyễn Nhật Ánh trở thành thần tượng của bạn đọc dài hơn, cũng bởi bối cảnh xã hội ở hai thời kỳ khác nhau.

“Các bạn viết trẻ bây giờ có cơ hội xuất hiện trước công chúng nhiều hơn, gặp gỡ bạn đọc nhiều hơn, nên con đường “trở thành thần tượng” cũng có thể nhanh hơn”, TS Quách Thu Nguyệt nhận định.

Minh Nhật cũng đồng ý rằng việc PR bản thân (khai thác các mối quan hệ để giới thiệu mình trước công chúng) của một số nhà văn là con đường để tác phẩm của họ được nhiều người biết đến. “Như Hamlet Trương khi ra mắt tác phẩm đầu tiên cũng bình thường, nhưng khi kết hợp với Iris Cao làm các hoạt động PR thì nhiều người biết đến Hamlet Trương hơn và nhận ra: Hamlet Trương viết văn hay đấy chứ”, Minh Nhật ghi nhận.

Nhà văn Minh Nhật (giữa) cho rằng việc PR bản thân của một số nhà văn đã giúp tác phẩm của họ được nhiều người biết đến - Ảnh: L.Điền

Điểm tích cực của hiện trạng này, theo bà Quách Thu Nguyệt, là chúng ta đang có một thế hệ người viết mới, các bạn này có ý thức làm mới mình qua tác phẩm, biết vị trí của mình ở đâu trong lòng bạn đọc. Chúng ta nên dành thiện cảm cho họ.

Đường dài mới biết ngựa hay

Có mặt tại chương trình Book Talk, nhà văn trẻ Nhật Phi (giải nhất Văn học tuổi 20 lần 5) chia sẻ rằng anh vẫn đọc dòng văn chương thần tượng, nhưng bản thân không thấy “đã” lắm.

Điểm chung của dòng văn chương thần tượng là những tác phẩm viết về tình yêu, về những cung bậc tình cảm, về sự thất bại trong yêu đương, đau khổ, vui buồn, những xáo trộn của đời sống tình cảm xảy ra xung quanh trong không gian sống gần gũi quen thuộc khiến cho bạn đọc luôn thấy như có sự hiện diện của mình trong đó.

Vừa là tác giả thuộc dòng văn học thần tượng, vừa làm công việc biên tập báo, nhà văn Minh Nhật cho rằng các tác giả trẻ thường chọn viết tản văn vì có thể chuyển tải những nội dung lãng đãng, những đề tài chung chung dễ gần với nhiều người. Anh tự nhận bắt đầu quá trình viết văn của mình “đơn giản là khi buồn thì viết buồn, khi vui viết vui, đến khi lớn lên, cuộc đời có những ngả rẽ thì viết về những ngả rẽ..., nói chung là viết thật về những gì gần gũi xung quanh mình”.

Dù vậy, nếu chỉ khai thác chừng ấy đề tài, dòng văn chương thần tượng ắt sẽ nhanh chóng “cụt vốn”. Bạn đọc Thục Phương cho rằng có những anh chị viết về tình yêu nhưng hời hợt, nếu nội dung văn chương chỉ là những nỗi buồn, rồi người đọc cũng lún sâu vào nỗi buồn đó thì cuộc sống không còn gì tươi đẹp nữa.

Nhìn xa hơn, TS Quách Thu Nguyệt cho rằng trong văn chương, cần xem xét ở khả năng theo đuổi đường xa, như cách nói “đường dài mới biết ngựa hay” trong dân gian.

“Viết về những nội dung được số đông chấp nhận là một chuyện, vấn đề còn là các đề tài, tầm tư tưởng trong văn chương và khả năng khai thác vốn liếng của mình, của cộng đồng như thế nào để gắn bó với sự nghiệp văn chương lâu dài”, bà Thu Nguyệt chia sẻ.

Cá nhân tôi hồi nhỏ từng thích các sách thuộc tủ Hoa Tím, mê chuyện tình, tình dang dở càng mê, mà tôi có hư hỏng gì đâu. Cho nên chúng ta đừng lo văn chương viết về nỗi buồn nhiều quá sẽ làm giới trẻ lạc lối. Vấn đề là văn hay mới được chấp nhận.

TS Quách Thu Nguyệt

 

 

LAM ĐIỀN - TTO

Văn học trẻ TP Hồ Chí Minh: Vẫn chỉ là một cuộc dạo chơi?

Văn học trẻ TP Hồ Chí Minh: Vẫn chỉ là một cuộc dạo chơi?

Nói đến văn học trẻ, người ta có thể hiểu nôm na là đang nói đến nền văn học của các cây bút trẻ trung về tuổi đời chứ không phải trẻ trung về tuổi nghề. Do đó, nhắc đến văn học trẻ hiện nay là nhắc đến thế hệ 8x, 9x. Họ là thế hệ tiếp nối bậc cha anh – những người từng được gọi là nhà văn trẻ...

Đất lành của các cây bút trẻ

Mai Quỳnh Nga

Trải qua hai cuộc kháng chiến vệ quốc của dân tộc, ngòi bút của thế hệ cha anh đã phản ánh thời đại của những con người chiến đấu và hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, tố cáo sự bất công của xã hội đương thời, khắc họa nỗi lầm than của lớp người cùng khổ. Và bằng ngòi bút, họ thể hiện trách nhiệm công dân, dấn thân vào thời cuộc...

Thế hệ nhà văn 8x, 9x được sinh ra và lớn lên khi đất nước đã im tiếng súng, được chứng kiến sự thay da đổi thịt từng ngày của đất nước trên con đường hội nhập. Thời đại internet, mạng xã hội với sự kết nối không giới hạn lên ngôi đã giúp họ có nhiều điều kiện thuận lợi để sáng tác và công bố tác phẩm đến đông đảo công chúng.

TP Hồ Chí Minh là thành phố sôi động bậc nhất cả nước, nơi nuôi dưỡng nhiều tài năng. Lực lượng sáng tác trẻ 8x, 9x nơi đây rất hùng hậu và mang sắc thái đa dạng từ các tỉnh, thành hội tụ về thành phố lập nghiệp.

Nhịp sống năng động, phóng khoáng của thành phố giục giã các cây bút không ngừng tìm tòi, sáng tạo, thể hiện sự đa sắc, đa thanh của mình từ nội dung đến hình thức trên từng trang viết. Tác phẩm của họ đã góp phần làm sôi động đời sống văn học của thành phố nói riêng và cả nước nói chung khi văn hóa đọc đang bị lấn át bởi văn hóa nghe, nhìn.

Các nhà văn trẻ TP Hồ Chí Minh giao lưu với sinh viên trong một buổi tọa đàm.

Có thể kể đến những gương mặt nổi bật như: Nguyễn Phong Việt, Tiểu Quyên, Dương Bình Nguyên, Nhật Phi, Phạm Bá Diệp, Anh Khang, Trần Minh Hợp, Nồng Nàn Phố...

Theo nhà thơ Phan Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, văn học trẻ TP Hồ Chí Minh là hình ảnh tiêu biểu nhất của đời sống văn học trẻ cả nước. Không nơi đâu như ở TP Hồ Chí Minh, hai dòng chảy văn học khác biệt lại thể hiện rõ nét như thế. Đó là các tác phẩm giàu tính nghệ thuật, cách thể hiện mới mẻ, đi sâu phản ánh hiện thực bộn bề đời sống và nội tâm con người hiện đại nhưng số lượng sách ấn bản thường rất ít, chưa được đón nhận rộng rãi.

Trong khi đó, các tác phẩm không được giới phê bình đánh giá cao, chạy theo thị hiếu độc giả, đề tài chủ yếu là ngôn tình, mang tính giải trí “mì ăn liền” lại được thị trường đón nhận nồng nhiệt. Đương nhiên, vẫn có những tác phẩm vừa bán chạy, vừa giàu chất lượng nghệ thuật (ví dụ như tập thơ “Đi qua thương nhớ” của Nguyễn Phong Việt bán được hơn 50.000 bản và tiếp tục tái bản) nhưng trường hợp này rất hiếm.

Những tên tuổi best-seller như Anh Khang, Hamlet Trương, Iris Cao, Gào, Nguyễn Ngọc Thạch... được nhắc đi nhắc lại nhiều lần khi bình luận về dòng văn học thị trường của TP Hồ Chí Minh. Nhưng hãy nhìn lại, chẳng ai trong số họ dám nhận mình là nhà văn và sợ bị khoác lên người sứ mệnh nọ kia vì nó đao to búa lớn quá. Họ viết đơn giản vì thích, vì muốn chia sẻ, vì coi đó là một cuộc chơi chứ không phải là sự nghiệp quan trọng.

Những độc giả phát cuồng vì các tác giả ấy cũng không có lỗi. Mỗi lứa tuổi, giới tính, trình độ... sẽ chọn cho mình một cuốn sách với các chức năng mà họ cần như: chức năng giải trí, chức năng thẩm mỹ, chức năng giáo dục....

Không thể bắt các em tuổi mới lớn phải đọc tác phẩm văn học kinh điển đoạt giải Nobel vì có thể các em không đủ trải nghiệm để hiểu và cảm được. Các em sẽ chỉ đọc “Buồn làm sao buông”, “Mỉm cười cho qua”, “Người yêu cũ có người yêu mới”...  mà tác giả đã nói thay được cho những bề bộn, xao động của tuổi mới lớn một cách nhẹ nhàng, gần gũi.

Rồi những bạn đọc ấy sẽ lớn lên, và chắc chắn đến một ngày họ sẽ không còn thích những áng văn “ngôn tình” ấy nữa mà tìm đến những tác phẩm khác phù hợp với trải nghiệm, tuổi đời của mình. Cho nên, nếu các nhà văn trẻ đã định hướng đối tượng của mình và các chức năng nhất định thì họ không có gì đáng chê trách. Những gì họ viết, dù ít dù nhiều cũng sẽ phản ánh chính thời đại họ đang sống.

Còn muốn có một tác phẩm đạt giá trị nghệ thuật đỉnh cao, trường tồn cùng thời gian, đại diện cho một thời đại văn học, bước ra sánh vai với bạn bè năm châu thì nhà văn đó phải tự tạo ra áp lực cho chính mình, phải nghiêm túc coi nghiệp văn là sinh tử, phải bản lĩnh và cày bừa nhọc nhằn trên cánh đồng chữ nghĩa chứ không phải chỉ đơn giản coi đó là một cuộc chơi “có cũng được, không có cũng chẳng sao”.

Nhà văn Trần Nhã Thụy, Trưởng ban Nhà văn trẻ, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh: Đã xuất hiện nhiều tác giả best-seller

Nhận diện văn học trẻ TP Hồ Chí Minh hiện nay là một việc không dễ, và đây là công việc của các nhà phê bình. Theo tôi, văn học trẻ TP Hồ Chí Minh có đội ngũ đông đảo, đa dạng về phong cách. Văn học trẻ TP Hồ Chí Minh nếu nhìn từ thế hệ chúng tôi có thể không rộn ràng như văn học trẻ Hà Nội, nhưng rất thực chất, hầu hết các cây bút đều có thái độ dấn thân, thậm chí chấp nhận trả giá.

Sự dấn thân và cách tân về nghệ thuật viết của các nhà văn trẻ TP Hồ Chí Minh đã được các đồng nghiệp và giới chuyên môn ghi nhận. Chính bản thân tôi từng nghe các nhà văn, nhà phê bình miền Bắc bảo rằng họ thích đọc văn của các cây bút trẻ TP Hồ Chí Minh hơn. Lý do?

Đó là văn chương hiện đại hơn, cách viết tự nhiên hơn, chủ đề đa dạng hơn. Nếu văn chương trẻ miền Bắc thường đi vào những tình cảnh éo le, những số phận bi thảm, hoặc sục sôi phản biện những vấn đề xã hội thì văn chương trẻ TP Hồ Chí Minh thường là những lát cắt, có khi khô khốc, lạnh lùng nhưng ẩn sâu bên trong là những cái nhìn về hiện trạng xã hội, về tâm lý con người hiện đại đã được mã hóa. Nói một cách ví von, văn chương trẻ TP Hồ Chí Minh là những món ăn ít gia vị, tươi ròng mùi vị cuộc sống.

Về sau này, các cây bút trẻ tiếp nối, có vẻ tỉnh táo với văn chương hơn thế hệ chúng tôi. Họ có thể dấn thân trong cuộc đời, sự nghiệp, nhưng với văn chương thì xem như một cuộc chơi hay một công việc tay trái. Văn chương của các cây bút trẻ hôm nay cũng dần khước từ những huyền thoại, ẩn dụ...

Nhiều cây bút trẻ chọn cho mình cách kể những câu chuyện dễ thương, nhẹ nhàng. Tính chất khốc liệt của trang viết dường như đã nhường chỗ cho sự lãng mạn lên ngôi. Người ta gọi đó là truyện ngôn tình. Trong một lần báo chí phỏng vấn, có người hỏi “Một số độc giả cho rằng tác giả trẻ thường viết chỉ nhằm thỏa mãn cá nhân, tác phẩm thiên về tản mạn tình cảm, kiểu dạng “đọc cũng được, không đọc cũng không chết ai” chứ chưa mang lại nhiều tác động tích cực cho xã hội. Anh có đồng ý với điều này?”, tôi trả lời rằng: “Đọc cũng được mà không đọc cũng chẳng sao”, tôi nghĩ là đúng với mọi thời, mọi tác giả và mọi tác phẩm, không phải bây giờ và chỉ với tác giả trẻ”.

Chúng ta nên coi mọi sự nhẹ nhàng, không có gì nghiêm trọng, vấn đề là chúng ta lao động hết mình, đặt hết trái tim, sức lực mình vào đó. Các cây bút trẻ thường không nhận mình là nhà văn vì các bạn hiểu rằng mình chưa phải là nhà văn. Đó là cách hành xử sòng phẳng, tử tế, không có gì là không đúng cả.

Điều thú vị ở các cây bút trẻ TP Hồ Chí Minh hôm nay là sách họ in ra đều best – seller, đó là điều mà thế hệ chúng tôi không làm được. Tôi nghĩ đó cũng là điều đáng mừng. Mừng cho chúng tôi và mừng cho các nhà văn trẻ hôm nay.

Nhà văn Anh Khang: Nhà sách có cái nhìn tích cực hơn với cây bút trẻ

Phan Thi Uyên (ghi)

Mỗi thời đại sẽ có một thế hệ nhà văn để phục vụ, góp tiếng nói, tiếng lòng của họ cho thời đại đó. Thế hệ 8x, 9x chúng tôi lớn lên trong thời đại internet, mọi thứ đều được cập nhật từng giây từng phút thành thử thế hệ chúng tôi cũng sẽ khác với cha anh đi trước.

Chúng tôi ngày nay thiệt thòi hơn thế hệ cha anh vì công chúng dành nhiều thời gian cho văn hóa nghe, nhìn. Mọi người ít chịu mua sách, đến hội thơ, hội văn như ngày xưa. Cho nên cách duy nhất và phù hợp nhất với thời đại này đó là tiếp cận độc giả qua mạng xã hội, trên internet.

Và có thể do cách chúng tôi đến gần độc giả trẻ bằng con đường nhanh nhạy nhưng cũng xô bồ như thế nên các bậc cha chú sẽ khắt khe hơn với chúng tôi, sẽ cảm thấy những gì chúng tôi viết nó “mì ăn liền” quá.

Thú thật tôi chưa bao giờ và chắc không bao giờ dám nhận các tác phẩm của mình có giá trị gì nhất định vì tôi nghĩ ngoại trừ công chúng ra, nhà phê bình công minh, đúng đắn nhất cho một tác phẩm văn học là thời gian. Tôi viết chỉ với hy vọng là mình có thể ghi lại hơi thở cuộc sống hiện thời. Tôi luôn quan niệm mình phải viết những gì của bản thân mình trước nhất vì khi nhà văn không chân thật với cảm xúc của mình thì những tác phẩm đó không thể nào đến trái tim độc giả.

Tôi đọc 10 bài nói về nhà văn trẻ thì hết 9 bài nói về hai chữ “sứ mệnh”. Riêng tôi, tôi luôn nói một câu là: xin đừng bao giờ đặt gánh nặng sứ mệnh lên vai những người được gọi là nhà văn trẻ. Vì sao?

Thứ nhất, những người trẻ rất sợ gán vô mình hai chữ “nhà văn”, bởi hai chữ này đối với họ rất cao quý. Khi được kết nạp vào Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh rồi thì tôi mới dám cho báo chí gọi mình là nhà văn.

Thứ hai, được gắn danh hiệu nhà văn thì tầm viết của mình phải lên một mức độ nào đó và nó còn nhắc tới hai chữ “sứ mệnh” mà mình để lại trong nền văn học. Tôi không dám nói sứ mệnh của người viết trẻ bây giờ là gì mà chỉ dám nói điều lạc quan và tích cực nhất mà các cây bút trẻ TP Hồ Chí Minh đã và đang làm được trong 3 năm trở lại đây.

Đó là nền văn hóa đọc được vực dậy và tái sinh rất mạnh mẽ . Chưa bàn về chất lượng, chỉ riêng số lượng sách phát hành đã rất nhiều. Họ thúc đẩy người đồng trang lứa viết nhiều hơn, khuyến khích các nhà sách có cái nhìn tích cực hơn với cây bút trẻ.

Nhà lý luận phê bình văn học Trần Hoài Anh: Hãy cố gắng hiểu người trẻ

Nguyễn Trang (ghi)

Nhiều người tỏ ra băn khoăn cho rằng các nhà văn trẻ quên lịch sử, quên dĩ vãng.  Tôi nghĩ họ không quên đâu, mà họ thể hiện lịch sử, những vấn đề của quá khứ bằng cách nhìn của những người trẻ - những người không trải qua chiến tranh. Và chúng ta phải chấp nhận cái nhìn đó bởi văn học bao giờ cũng có nhiều ngả rẽ, nhiều dòng chảy, nhiều suy tư chứ chúng ta không thể nhất nhất một cách nhìn. Rõ ràng không thể buộc những người trẻ viết theo cảm xúc sử thi hoành tráng vì họ không cảm được.

Tôi nghĩ rằng thế hệ người lớn tuổi như chúng ta hãy cố gắng hiểu những người trẻ. Chúng ta đặt mình trong tâm thức của họ để hiểu họ chứ không phải dùng tâm thức của chúng ta để soi rọi. Có lẽ với một truyền thống văn học nặng về “chở Đạo” quá nên nếu chúng ta thấy người ta viết gì đó mà nó không “chở Đạo”, thiếu tính công dân chẳng hạn thì chúng ta lại lo lắng là người trẻ có lăn lộn với đời sống hay không. Nhưng tôi nghĩ chúng ta không nên lo điều đó.

Với ý kiến cho rằng văn học trẻ bây giờ nhiều về số lượng nhưng chất lượng chưa cao thì tôi nghĩ ý kiến đó còn chủ quan và võ đoán. Vì muốn biết điều đó phải có một cuộc khảo sát và để đánh giá chất lượng của văn học trẻ thì phải có những tiêu chí cụ thể.

Văn học trẻ của TP Hồ Chí Minh là sự tiếp nối nhiều thế hệ. Và mỗi thế hệ có sứ mệnh và vai trò của nó trong thời đại của mình. Những đứa con tinh thần của các nhà văn, nhà thơ trẻ hôm nay đã có một đội ngũ người đọc tiếp nhận. Điều đó chứng minh rằng văn học trẻ TP Hồ Chí Minh đã là một thực thể hiện hữu trong đời sống chúng ta. Những người viết trẻ sẽ có sứ mệnh của thời đại họ sống, làm sao cho văn học trẻ TP Hồ Chí Minh rạng rỡ hơn nữa, tạo ra nhiều giá trị cao đẹp hơn nữa.

Tiến sĩ Bùi Thanh Truyền, Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh: Văn học 8x, 9x vẫn chưa xứng tầm

Quỳnh Nga (ghi)

TP Hồ Chí Minh là mảnh đất màu mỡ cho văn học trẻ bén rễ, phát triển xanh cây. Tuy nhiên cái cây ấy có sum suê hay không, có cho quả ngọt hay không thì lại là chuyện khác. So với thế hệ 7x, thì vị thế của văn học trẻ thế hệ 8x, 9x của thành phố hiện nay chưa xứng tầm.

Nhắc tới thế hệ nhà văn 7x thì ta có thể tự hào nhắc đến một lực lượng hùng hậu và nổi tiếng như: Trần Nhã Thụy, Phan Hồn Nhiên, Nguyễn Ngọc Thuần, Nguyễn Danh Lam, Trương Anh Quốc... Còn ở đội ngũ 8x, 9x thì nó vẫn chỉ được ở bề nổi chứ chưa lắng sâu trong ngòi bút.

Vì sao văn học trẻ TP Hồ Chí Minh nói riêng và văn học trẻ cả nước nói chung chưa có vị thế xứng đáng? Bởi nếu các nhà văn thế hệ trước đến với văn chương bằng một tầm lòng thủy chung son sắt, sống chết với nghề thì không ít nhà văn trẻ bây giờ đến với văn chương như một cuộc chơi. Điều này được chính các nhà văn phát biểu rất rõ.

Chẳng hạn như Gào nói: “Tôi không phải là một nhà văn. Các nhà văn nếu đọc những gì tôi viết có thể họ nói nó không nghệ thuật”. Còn trong lời bạt cho một cuốn sách của Hamlet Trương, Anh Khang viết: “Tôi đoán chắc một điều khi cuốn sách này xuất bản, điều khiến tác giả sợ nhất không phải là… sách ế, mà là sẽ bị gán cho hai chữ “nhà văn”.

Người viết sợ bị gọi là nhà văn, sợ những đứa con tinh thần của mình được gọi là tác phẩm thì tôi nghĩ rằng chính họ cũng chưa thật sự lạc quan, chưa hết lòng chăm chút cho đứa con tinh thần của mình. Trong việc giảng dạy, bản thân tôi vẫn quan tâm đến dòng sách này, vẫn coi nó là tác phẩm văn học đúng nghĩa mặc dù nó mang tính thị trường. Nó xứng đáng được gọi là tác phẩm vì đã đáp ứng được thị hiếu của đông đảo bạn đọc hôm nay, còn hơn là sách “biếu chạy”, sách “ấn hành” (“ấn” vào tay người ta và “hành” người ta phải đọc!).

Nhà thơ Nguyễn Phong Việt: Rồi chúng tôi sẽ lớn lên trên trang viết

Mỗi một tác giả có một thế hệ độc giả riêng. Áp lực của người viết sách là phải luôn vượt qua chính mình, bởi người đọc khi đọc những cuốn sách tiếp theo sẽ so sánh với các tác phẩm trước đó. Theo thời gian, nếu người viết không trưởng thành trên trang viết thì một ngày nào đó họ sẽ bị đào thải. Cái khiến tôi thích thú ở các nhà văn lớn trên thế giới là độc giả của họ lớn lên cùng họ.

Nghĩa là năm 20 tuổi, tôi đọc họ thấy hay. Đến năm 40, 50 tuổi, tôi đọc các tác phẩm mới của họ vẫn thấy hay, ngòi bút già dặn và trải nghiệm hơn nhiều. Đó mới là sự thành công của một tác giả và độc giả trung thành nhất chính là những người quyết định nên sự thành công của tác phẩm. Còn những độc giả đọc vì truyền thông, vì bạn bè giới thiệu... thì tôi nghĩ họ đọc chỉ được một, hai lần là cùng.

Thị trường của thơ vốn khá èo uột, thành ra khi được bạn đọc đón nhận, chịu bỏ tiền để mua một cuốn thơ của mình, mỗi ngày cầm bút với tôi là một áp lực. Tôi chỉ dám một năm viết một cuốn vì nếu mình viết nhiều thì thế nào nó cũng dở. Mình viết theo cảm xúc. Nếu mình viết mà mình không thấy hay thì dám chắc bạn đọc sẽ cảm thấy điều đó. Tôi tin tất cả những người trẻ như tôi đang viết với cảm xúc rất đáng trân trọng.

Số người viết rất đông đảo nhưng số người đi theo nghề viết đến tận cùng rất ít. Nếu gắn bó với nghề văn đến cùng, tôi tin mỗi giai đoạn, chúng tôi sẽ có một cách viết, thể loại viết, cảm xúc viết khác nhau. Có thể một vài năm nữa tôi sẽ viết về triết lý, số phận con người chứ không viết về tình yêu, về đau đớn chia ly. Nhưng ở tuổi này, tôi chưa chạm được tới ngưỡng đó thì tôi cần thời gian để trải nghiệm. Theo thời gian, chúng tôi sẽ có những tác phẩm chín chắn hơn, vĩ mô hơn, nâng tầm hơn.

PV - Văn nghệ công an

Văn học của những người viết trẻ: Giải trí và nghệ thuật?

Văn học của những người viết trẻ: Giải trí và nghệ thuật?

Văn học trẻ và nghịch lý giữa chất và lượng

Bao giờ các tác phẩm đỉnh cao gọi tên văn học trẻ? Và cũng chưa bao giờ những người viết trẻ không băn khoăn khi đứng trước sự lựa chọn: Văn học giải trí và những tác phẩm văn học để đời. Một buổi tọa đàm mới đây “Văn học trẻ TP.HCM - Một góc nhìn” cho chúng ta nhiều suy ngẫm.

Không thể phủ nhận vài năm gần đây, thị trường văn học của những cây viết trẻ (gọi tắt văn học trẻ) TP.HCM có sự sôi động và phát triển nhất định. Có những tác phẩm trở thành best seller với hàng chục ngàn bản chỉ một thời gian ngắn sau khi xuất bản, thậm chí là tác phẩm thơ. Thế nhưng, trong chính sự sôi động đó, câu hỏi về sự khác biệt giữa sách bán chạy và dòng sách có giá trị nghệ thuật thì vẫn luôn được đặt ra. Bao giờ văn học trẻ mới gọi tên tác phẩm đỉnh cao? Để nó không còn rơi vào nghịch lý: Tác phẩm giàu số lượng nhưng lại ít về chất lượng? Người viết trẻ hôm nay đã và đang viết gì, có thực hiện sứ mệnh của một người viết văn chương chưa? Đây là câu hỏi và cũng là những điều trăn trở không chỉ của những thế hệ đàn anh đi trước mà còn của thế hệ những người viết văn trẻ hôm nay.

Buổi tọa đàm “Văn học trẻ TP.HCM - Một góc nhìn” do Hội Nhà văn TP.HCM phối hợp với Khoa Văn học- ngôn ngữ trường ĐH KHXH&NV tổ chức đã diễn ra với những băn khoăn và cả những tâm tư như thế.

Nhà văn Phan Hoàng thẳng thắn nêu ra một thực trạng “Không thể phủ nhận sự phát triển của thị trường văn học trẻ. Các tác giả đã mạnh dạn thể hiện tác phẩm, tựtin công bố tác phẩm trên mạng khi chưa hoàn thành. Sự xuất hiện nhiều cây bút trẻ là điều đáng mừng. Nhìn vào văn học trẻ hiện nay chúng ta nghĩ rằng có hai dòng chảy song song tồn tại bên nhau: Tác phẩm của những cây bút đề cao nghệ thuật, cố gắng tìm tòi những cái mới, đi sâu cuộc sống và nội tâm con người hiện đại. Nhưng số lượng sách xuất bản thường rất ít, chưa được độc giả đón nhận rộng rãi. Thứ hai lànhững tác phẩm của những cây bút trẻ có những tác phẩm giải trí, mì ăn liền dành cho tuổi mới lớn, được đông đảo độc giả đón nhận nhưng chưa nhận được giới phê bình đánh giá cao. Bất cứ tác giả nào khi xuất bản cuốn sách cũng muốn đứa con tinh thần của mình vừa có giá trị cao và được đông đảo độc giả đón nhận, chia sẻ. Thế nhưng nhìn vào đời sống văn học trẻ TP.HCM hiện nay, rõ ràng có sự khác biệt giữa dòng sách bán chạy và sách có giá trị nghệ thuật”.

Đồng quan điểm này, nhàvăn Phạm Sỹ Sáu – Phó chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM chỉ ra “Tác giả trẻ hiện nay đã mô tả được cuộc sống, môi trường TP.HCM. Tồn tại với nhiều giá trị khác nhau, phù hợp với đối tượng người đọc khác nhau. Cũng không thể cho rằng một tác phẩm bán chạy lại không có giá trị nghệ thuật và ngược lại. Nhưng phải thẳng thắn thừa nhận, trong thị trường xuất bản có những tác giảtrẻ bán vài chục ngàn bản. Nhưng khi đọc lại với tư cách người đọc bình thường nhất tôi cảm nhận: Dường như đọc cuốn sách xong chỉ cảm nhận rằng mình đã đi qua một giai đoạn nào đó chứ nói để lại điều gì chắc chắn là không có. Màvới những người làm xuất bản như chúng tôi luôn mong muốn làm thế nào để có những tác phẩm mà người trẻ sẽ nói được tiếng nói thế hệ mình. Tức là không xa rời thực tế, không đắp mền, trùm chăn. Khi đọc một số tác phẩm của một số tác giả trẻ, tôi cảm giác mình không sống ở đây ngay lúc này mà ở thế giới nào khác. Thế giới của phim ảnh của sự tưởng tượng. Dù đôi khi tác phẩm là sự tưởng tượng của bản thân tác giả. Nhưng ít ra nó phải viết ra với hơi thở đương đại. Cái điều chúng tôi thấy rất rõ nữa là trong văn học những người làm thơ thường thể hiện tư chất công dân của mình nhiều hơn là các bạn viết văn xuôi. Tư cách công dân nó vừa mang tính thời sự, đồng thời nó thể hiện sự gắn bó máu thịt của mình với quê hương, đất nước, con người… làm giá trị bản thân tác phẩm lan truyền nhanh hơn đến người đọc”.

Chọn hướng đi dòng văn học giải trí, mì ăn liền để có độc giả hay chọn hướng đi âm thầm với những “đứa con tinh thần” đủngày đủ tháng? Đây không phải là sự lựa chọn dễ dàng, nhất làt rong thời kì của công nghệ thông tin nhanh chóng. Anh Khang, tác giả trẻ của những đầu sách “hot” nhất thị trường văn trẻ TP.HCM cho rằng: “Ở thời đại công nghệ số, thông tin được cập nhật hằng ngày, hằng giờ, buộc cách tiếp cận của người viết văn hôm nay cũng phải thay đổi. Có những tác phẩm kiểu “fast food” để đáp ứng thị hiếu của người đọc hôm nay. Nhưng dù ở tâm thế nào thì người viết cũng phải có sự chân thành, chân thật với chính ngòi bút của mình thì tác phẩm sẽ đến với người đọc. Đây cũng chính là con đường đi của mỗi nhà văn trẻ”.

Rõ ràng, không thể phủ nhận nhiều tác phẩm của văn học trẻ ra đời đáp ứng được nhu cầu của một bộ phận không nhỏ độc giả trẻ tuổi. Những câu chuyện “đánh” trúng tâm lý, tình cảm kiểu như “thay lời muốn nói”. Nhưng nó cũng mới chỉ dừng lại ở cảm nhận tình yêu, đau khổ, chia tay… mà thiếu đi những giá trị cần thiết hơn lồng vào một tác phẩm văn học. Mỗi người viết trẻ khi đã mang trên mình danh xưng nhà văn tức là mang trên vai trọng trách của người cầm bút. Những “đứa con tinh thần” dù ra đời trong hoàn cảnh nào cũng không thể cứ mãi dễ dãi kiểu “mì ăn liền”. Lợi thế của những người viết trẻ hôm nay chính là thông tin, là những câu chuyện sôi động đang diễn ra ngoài xã hội. Điều quan trọng là họ- những người viết trẻ chuẩn bị cho mình tâm thế, hướng đi và tầm nhìn như thế nào.

“Làm sao các nhà văn trẻ sáng tác những tác phẩm vừa có giá trị nghệ thuật, có sức sống bền lâu vừa được đông đảo bạn đọc đón nhận, có thể đại diện văn học VN khi bước ra sân chơi lớn trong thời kìhội nhập. Đi tìm lời giải cho câu hỏi này cũng chính là tìm tác phẩm đỉnh cao cho văn học”, là những điều trăn trở mà không chỉ nhà văn Phan Hoàng đưa ra mà còn của nhiều tác giả trẻ đang cầm bút hôm nay phải suy nghĩ.

H. Trần - Văn hóa online

'Văn học trẻ TP.HCM có bề nổi nhưng chưa có chiều sâu'

'Văn học trẻ TP.HCM có bề nổi nhưng chưa có chiều sâu'

Đó là ý kiến đánh giá của PGS Bùi Thanh Truyền, Đại học Sư phạm TP.HCM về văn học trẻ.

 

Sáng 12/11 đã diễn ra buổi tọa đàm Văn học trẻ TP.HCM - Một góc nhìn với sự tham gia của nhiều tác giả trẻ nổi tiếng như Phong Việt, Anh Khang, Thanh Vân... cùng các nhà nghiên cứu, phê bình văn học ở TP.HCM.

Phát biểu tại sự kiện, PGS Bùi Thanh Truyền, Đại học Sư phạm TP.HCM cho rằng khi đọc tác phẩm của các cây viết trẻ không tìm thấy sự đồng cảm. Theo ông, thế giới mà các bạn viết trong sách không mang hơi thở của cuộc sống mà như ở trong phim ảnh.

Nếu thế hệ 7X ghi dấu ấn với nhiều cây viết tiêu biểu như Phan Hồn Nhiên, Trần Nhã Thụy... thì đến thế hệ nhà văn 8X, 9X chưa có những tác phẩm, tên tuổi xứng tầm.

PGS đánh giá: "Văn học trẻ TP.HCM hiện nay có sự nổi ở bề mặt nhưng chưa có độ sâu".

PGS Bùi Thanh Truyền. Ảnh: Tiểu Vũ.

Chưa có nhiều dấu ấn nhưng nhiều cây viết trẻ lại sở hữu lượng độc giả trung thành, có những cuốn sách best-seller. Lý giải điều này Th.S Phương Thúy, Đại học KHXH&NV TP.HCM cho biết qua khảo sát của cô đa số học sinh trung học, phổ thông thích sách của tác giả trẻ.

Nếu trước đây, niềm yêu thích tác phẩm chỉ dựa vào tự thân của cuốn sách thì hiện tại, nhà văn có thể kết hợp với nhiều thứ khác ngoài sách như xây dựng hình ảnh, phát triển trang cá nhân. Vì thế khi độc giả yêu thích một Anh Khang có tài ăn nói cuốn hút hay Nguyễn Ngọc Thạch với lượng fan đông đảo trên facebook... thì họ sẽ bán sách dễ dàng hơn.

Đại diện cho các cây viết trẻ, nhà văn Anh Khang thừa nhận, thế hệ mình biết tận dụng sự tiến bộ của internet, tiếp cận khán giả qua mạng. Cũng vì thế mà bị đánh giá viết theo kiểu mì ăn liền.

Anh Khang phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Tiểu Vũ.

Anh không dám nhận tác phẩm của mình có giá trị vì "giá trị thế nào để thời gian trả lời" nhưng khẳng định: "Thế hệ chúng tôi đã góp phần phát triển thị trường xuất bản sách".

Trước những câu hỏi về sứ mệnh của nhà văn trẻ, tác giả Buồn làm sao buông cho rằng không nên đặt áp lực lên nhà văn. "Tôi tin rằng khi viết bằng những rung cảm từ trái tim thì sẽ chạm đến trái tim độc giả", anh khẳng định.

Nhà thơ Phong Việt - người từng lập kỷ lục với tập thơ Đi qua thương nhớ tiêu thụ hơn 50.000 bản chia sẻ những kinh nghiệm trong quá trình sáng tác. Theo anh, nếu chạy theo số lượng thì tác giả khó viết được một tác phẩm hay. Bản thân anh nhận được nhiều lời mời hợp tác nhưng chỉ viết mỗi năm được một tập thơ.

Nhà văn, nhà thơ theo anh không nên chỉ gắn với một thể loại, đề tài nào. Cùng với sự trải nghiệm và am hiểu hơn thì người viết phải khai thác những đề tài gai góc, vĩ mô hơn. "Một tác giả thành công là tác giả lớn lên cùng với độc giả của mình", anh nhấn mạnh.

Nhà thơ Phan Hoàng, nhà văn Trần Nhã Thụy, nhà thơ Phong Việt. Ảnh: Tiểu Vũ.

Khép lại buổi tọa đàm, nhà văn Trần Nhã Thụy khẳng định danh xưng nhà văn không phải để làm sang mà đặt lên họ những trọng trách. Đạo đức của nhà văn không gì khác là viết nên một tác phẩm hay.

Bích Hằng- News.zing

Hành trình văn trẻ

Hành trình văn trẻ

Tọa đàm văn xuôi tại Hội nghị đại biểu những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 9-2016.

Người trẻ nói về văn trẻ, bằng cái nhìn cùng trang lứa, thế hệ; với sự thẳng thắn, cởi mở và cả đồng cảm, sẻ chia. Đó là tinh thần bài viết của nhà phê bình văn học trẻ NGUYỄN THANH TÂM. Báo Nhân Dân xin giới thiệu cùng bạn đọc.

Việc định danh nhà văn trẻ có lẽ chỉ nên được hiểu có tính tương đối về mặt tuổi tác, không hàm ý về năng lực chuyên môn. Như thế, những luận bàn về họ mới có được sự công bằng, khách quan. Người trẻ có một tài sản - như là thứ vốn của đời người, đó là tuổi trẻ. Tuổi trẻ là điều kiện, là yếu tố đầu tiên cho phép người ta có những ước mơ, dự định, hành động. Dám làm, có thể làm, có điều kiện để làm là khi người ta còn trẻ. Bởi vậy, nói về văn trẻ là nói về những việc làm trong sự hăm hở của tuổi trẻ trước các vẫy gọi của cuộc đời.

Nhìn nhận về văn học Việt Nam từ thế hệ các nhà văn trẻ, điều đầu tiên có thể cảm nhận được là sự nhập cuộc sôi nổi và tự tin. Tuổi trẻ luôn là lực lượng nòng cốt, tiên phong để tiến hành những kiến tạo xã hội. Trẻ, năng động, nhanh, hiểu biết xã hội, công nghệ,... họ sở hữu những kỹ năng, tri thức nền vượt trội các thế hệ cha anh. Chính họ tạo nên diện mạo của thời đại, thế hệ mình.

Văn trẻ Việt Nam đương đại đang đem đến những hy vọng cho tương lai của văn học nước nhà. Thế hệ trẻ hôm nay viết để hiện diện, đối thoại với chính mình và thế giới chung quanh. Họ cần phải viết như là một cách thức để cái tôi được thể hiện. Cũng chính trong khi viết, từ viết mà họ sống. Nguồn sống trẻ, điệu sống mới, nhịp đập khác khiến họ có những hiện diện và biểu đạt khác với các thế hệ cha anh. Họ khác với những người đi trước dù có thể vẫn rất truyền thống. Trong thơ, thấy lục bát của Nguyễn Thế Hoàng Linh vẫn giàu tính truyền thống nhưng lại mang hơi thở của giới trẻ đô thị - một dạng lục bát thị dân. Vi Thùy Linh khá dịu dàng, ý nhị ở Khát, Linh; táo bạo, mạnh mẽ, bung thoát ở Đồng tử, Vili in love, Phim đôi tình tự chậm. Đoàn Văn Mật suy tư mà chơi vơi trong Bóng người trước mặt. Lữ Thị Mai mượt mà, yếu đuối những mơ cảm với Giấc. Nguyễn Phong Việt gợi cho ta những mộng mơ học trò ở Từ yêu đến thương, Sống một cuộc đời bình thường. Lương Đình Khoa và những hoang mang, mơ mộng tuổi trẻ trong Ai rồi cũng phải học cách quên đi một người. Nguyễn Quang Hưng kín đáo, trầm tư cùng Chia ngũ cốc,… Trong văn xuôi, có thể gặp một Nguyễn Thị Kim Hòa giàu trắc ẩn, tha thiết; Đinh Phương huyền mị với lối viết “sương mù”; Hạnh Nguyên còn rất trẻ đã tạo dấu ấn riêng với những truyện ngắn nhiều ám ảnh về thế hệ mình. Các tên tuổi khác như Kawi Hồng Phương, Nguyễn Ngọc Thạch,… lại tìm thấy đời sống văn chương của mình trên mạng. Ở mảng lý luận phê bình, công chúng yêu văn học cũng đã quen biết với những tên tuổi như Cao Việt Dũng, Trần Ngọc Hiếu, Mai Anh Tuấn, Đoàn Ánh Dương, Phan Tuấn Anh,… Họ được nhắc đến với sự tin tưởng về một thế hệ phê bình mới có thể đồng hành cùng sáng tác. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu để có thể hình dung đầy đủ hơn về văn học của người trẻ. Đó là những tác giả trẻ ở TP Hồ Chí Minh, các vùng miền trong nước và hải ngoại hay những hoàn cảnh xuất hiện khác mà chúng ta ít có may mắn được đọc, được gặp, thậm chí viết về họ. Vì thế mà bức tranh văn học trẻ Việt Nam được phác thảo ở đây còn ít nhiều khuyết thiếu.

Văn học trẻ tạo nên những dấu ấn rất đáng hy vọng. Tuy nhiên, nhìn vào thực tiễn sáng tác của nhiều cây bút trẻ, có thể thấy những thành tựu của họ cũng phản ánh rõ diện mạo, giai đoạn mà họ đang thuộc về. Phần lớn các tác phẩm nằm ở thể loại thơ và truyện ngắn, tản văn; tiểu thuyết chưa thật sự gây chú ý trên văn đàn. Điều đó cũng là lý do để chúng ta tin rằng họ vẫn đang trên hành trình. Mặc dù vậy, qua các thể loại thơ, truyện ngắn, tản văn, các tác giả trẻ đã nỗ lực nói lên khát vọng sống và sáng tạo nghệ thuật của mình. Không chỉ ưu thế hơn thế hệ cha anh về điều kiện học hành, người trẻ còn được sống đầy đủ trong không gian công nghệ của thế kỷ 21, nơi mà in-tơ-nét cùng các thiết bị kỹ thuật số đã làm thay đổi đời sống con người, thay đổi phương thức viết và thói quen đọc. Quan trọng hơn hết, các tác giả trẻ dần tiến đến mô hình công dân toàn cầu. Kỹ năng sử dụng in-tơ-nét, vốn ngoại ngữ; những trải nghiệm văn hóa, lịch sử, tri thức liên/xuyên không gian, thời gian, biên giới,… đã tạo những tiền đề hết sức quan trọng để họ có thể tiến xa hơn trên con đường sáng tạo. Mặt khác, bối cảnh đất nước đang từng ngày đổi mới, tạo những cơ hội rộng mở cho người viết. Người đọc bắt gặp những khung cảnh xa lạ trong sáng tác của Hạnh Nguyên (truyện ngắn Những thiếu thời lơ lửng). Có khi, lại là không gian lịch sử trong sự quay về trầm tư của Đinh Phương (các truyện ngắn Chiều ký ức phủ gai, Chuyến trở về của cỏ); Nguyễn Thị Kim Hòa (truyện ngắn Hương thôn dã,…).

Có thể nói, trong một hình dung rất khái quát, văn trẻ Việt Nam đang có một lực lượng hùng hậu, nhiều tiền đề thuận lợi để tiến hành những cuộc bứt phá, dấn thân trong sáng tạo nghệ thuật. Nhìn lại thành tựu của văn trẻ, hình dung đôi nét về chân dung - diện mạo của họ, chúng ta có thêm niềm tin về những giá trị còn ở phía trước.

Nhân dân

Làm truyện tranh khó trăm bề

Làm truyện tranh khó trăm bề

Sau nhiều năm hội nhập về xuất bản, giữa những người sáng tác truyện tranh trong nước và những cơ quan xuất bản vẫn chưa gặp được nhau.

Một trang truyện Mèo Mốc tập 3 (trái) và một trang bản thảo của Truyện cực ngắn - hai trong những tác phẩm được cộng đồng sáng tác/đọc truyện tranh nhắc đến gần đây như những dẫn chứng về cái khó của làm truyện tranh - Ảnh: L.ĐIỀN

Sự kiện tập 3 truyện tranh của Mèo Mốc (Đặng Quang Dũng) - Mèo Mốc: Hành trình tới Singapore - vừa bị chính NXB Dân Trí thu hồi sau khi phát hành cả tháng làm dấy lên những lo ngại trong giới sáng tác truyện tranh.

Bằng chứng là vào thời điểm truyện bị thu hồi, những người đã đọc qua tác phẩm này khi được hỏi đều bày tỏ ngạc nhiên rằng “không đáng bị thu hồi”, vì thật ra chỉ là câu chuyện dí dỏm có chút hời hợt của độ tuổi teen.

Theo tác giả, trang 15 với hoạt cảnh Mốc trong nhà vệ sinh và trang 68 Mốc nói từ “ị” cũng được cho là phản cảm. Chúng tôi có hỏi qua điện thoại với giám đốc NXB Dân Trí thì câu trả lời là nội dung cần phải chỉnh sửa rồi mới được phát hành trở lại.

Không thể cứ nhìn mãi vào truyện tranh như là một sản phẩm dành cho trẻ con được

DƯƠNG THANH HOÀI

Húc đầu vào chỗ khó

Kể từ khi Công ty Phan Thị cho ra đời bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt kèm hàng loạt hoạt động khơi dậy tinh thần sáng tác truyện tranh Việt, những bạn trẻ đam mê lĩnh vực này tìm được nguồn động viên đầy cảm hứng để theo đuổi.

Cùng với sự phát triển của mạng Internet, các cộng đồng sáng tác, chia sẻ và trao đổi kinh nghiệm về truyện tranh trên mạng dần hình thành. Từ đó ra đời một số dự án kêu gọi nhau chung tay sản xuất truyện tranh, điển hình là cộng đồng truyện tranh Việt Nam Comicola với chương trình sáng tác/sản xuất truyện tranh Long Thần Tướng.

Tuy nhiên, họa sĩ Khánh Dương - một trong những thành viên sáng lập Comicola - mới đây cũng bức xúc chia sẻ trên trang mạng cá nhân thông tin về hành trình gian nan để được xuất bản truyện tranh Long Thần Tướng. Khánh Dương trưng ra cụ thể ba khung hình trong Long Thần Tướng tập 1 để mọi người thấy “lưỡi kéo xét duyệt” truyện tranh ở ta hiện như thế nào.

Gian nan, nhưng nhiều tác phẩm vẫn còn may mắn hơn cuốn truyện tranh Truyện cực ngắn (Truyện trên trời) của họa sĩ Đào Quang Huy. Hơn một năm gõ cửa khắp nơi xin giấy phép và tác giả cũng mất sáu tháng để chỉnh lại những chi tiết trong truyện cho “vừa ý” các NXB, nhưng đến giờ truyện vẫn chưa tìm được cách nào để có thể ra mắt.

Dự án gây quỹ xuất bản cuốn truyện tranh này đã nhận được sự ủng hộ từ hơn 700 người - những độc giả đã đọc qua một nửa nội dung sách trên mạng, nhưng họa sĩ đang phải hoàn lại tiền bởi việc “chạy vạy” xin giấy phép xuất bản không thành.

Những lý do được các NXB từ chối cấp phép đưa ra hầu như đều giống nhau rằng nội dung truyện không phù hợp với thiếu nhi, “xuyên tạc”, “bóp méo” truyện cổ tích...

Chia sẻ với PV Tuổi Trẻ, họa sĩ Đào Quang Huy cho biết: “Tôi thấy kiểm duyệt xuất bản ở VN còn quá mù mờ, không có hạng mục quy định cụ thể và quyết định “sinh - sát” đầy cảm tính. Có phải đề tài “cổ tích” (nói chung) là gần nghĩa với “nhạy cảm”?...”.

Nói một cách không ngoa, trong tình hình xuất bản hiện nay những ai dấn thân vào lĩnh vực sáng tác/sản xuất truyện tranh cũng như húc đầu vào chỗ khó.

Ông Dương Thanh Hoài, phó giám đốc Công ty Nhã Nam, cho biết Nhã Nam hiện có đến mấy dự án truyện tranh, nhưng đang không triển khai được do lẽ chưa tìm thấy sự chia sẻ từ các NXB.

Cần có bảng giới hạn độ tuổi truyện tranh

Nguyên nhân của tình trạng khắt khe với truyện tranh như vậy, theo giới xuất bản, là bởi cái nhìn của những người biên tập và cấp phép xuất bản sách ở nước ta vẫn chưa thay đổi mấy. Trong khi truyện tranh hiện nay đã phát triển phục vụ cho cả người lớn, thì nhiều người vẫn còn giữ lối nghĩ truyện tranh là dành cho trẻ em.

Ông Dương Thanh Hoài cho biết phản xạ lâu nay của giới cấp phép xuất bản đối với truyện tranh vẫn là dè chừng các yếu tố thuần phong mỹ tục quy định tại Luật xuất bản. Trong khi như thế nào là “nóng”, là vi phạm thuần phong mỹ tục đến nay vẫn chưa được định lượng chính thức từ các cơ quan pháp lý về xuất bản.

Biên kịch Khánh Dương cũng cho rằng trong vụ việc Truyện cực ngắn chưa xin được giấy phép xuất bản là do biên tập viên không hiểu được sự hài hước của tác giả. Đồng thời, một nguyên nhân khác dẫn đến những câu chuyện trên là do ở VN đang tồn tại quan điểm “truyện tranh cho trẻ con”.

Khánh Dương đề xuất khẩn thiết: “Trước mắt, Cục Xuất bản, in và phát hành nên có một buổi trao đổi với đại diện những đơn vị làm truyện tranh ở VN, để đi đến việc “giải phóng” cho truyện tranh của người Việt bằng việc đưa ra bảng giới hạn độ tuổi”.

Bạn đọc Thanh Tùng (26 tuổi) cũng đồng tình rằng nếu chỉ quan niệm truyện tranh dành cho trẻ con thì thật là sai lầm. “Khác với truyện cổ tích, thế giới trong truyện tranh cần được hoạt hóa, được vẽ rộng mở nhưng có yếu tố hài hước, kết cấu chặt chẽ, nội dung phong phú và không dễ đoán mới tạo nên sức hút. Đọc truyện tranh cũng là để giải trí, có thêm yếu tố hài hước mới thật sự được giải trí”.

Độc giả Thư Đỗ (23 tuổi) cho biết dù đã đi làm nhưng phòng của chị vẫn đầy ắp tủ truyện tranh: “Truyện tranh VN hiện giờ vẫn còn quanh quẩn ở bước khởi đầu, các tình tiết còn khá đơn giản. Nhưng nếu để các họa sĩ tự do sáng tạo, khai phá nhiều khía cạnh thì không biết chừng có thể ngang tầm khu vực”.

Bên trọng bên khinh?

Dù “truyện nội” còn nhiều gian nan, nhìn vào thị trường truyện tranh ngoại nhập tại nước ta hiện nay thì những nét vẽ phóng khoáng, các lớp cảnh “thoáng” của truyện tranh độ tuổi 16+, 18+ đều được cấp phép dịch và phát hành trong nước.

Ông Nguyễn Thành Nam, phó giám đốc NXB Trẻ phụ trách mảng truyện tranh, cho biết những truyện tranh mua bản quyền từ nước ngoài thì không thể tùy tiện cắt bỏ nội dung hoặc tranh vẽ, nên NXB Trẻ chọn giải pháp “đóng mác” quy định độ tuổi cho từng dòng truyện.

Theo đó, truyện tranh có ba độ tuổi: thiếu nhi, thiếu niên, trưởng thành. “Đóng mác tuổi cho truyện tranh đang là một giải pháp để đưa các bộ truyện tranh dành cho người lớn ra thị trường.

Chẳng hạn vừa rồi NXB Trẻ có nhập một bộ truyện của Nhật và đóng mác 16+ nhưng sau đó Cục Xuất bản nhắc nhở, yêu cầu đóng mác 18+ thì mới được phát hành” - ông Nam cho biết.

Họa sĩ Vũ Đình Giang, phụ trách mảng truyện tranh của NXB Kim Đồng tại phía Nam, cho biết dòng truyện tranh kiếm hiệp các nước khi nhập về VN để dịch và xuất bản cũng phải đóng mác tuổi vì nội dung có nhiều nét vẽ thiên về bạo lực.

Chia sẻ với tình trạng “bên trọng bên khinh” giữa truyện tranh trong nước và truyện tranh ngoại nhập, ông Giang cho rằng hiện nay các khó khăn thường phát sinh ở khâu biên tập của các NXB, “chứ cách nhìn của Cục Xuất bản đã ít nhiều thông thoáng so với trước kia”.

L.ĐIỀN

LAM ĐIỀN - VŨ VIẾT TUÂN - Tuổi trẻ

Thượng Đế sinh ra con người còn nhà văn sáng tạo ra bản sao của Thượng Đế

Thượng Đế sinh ra con người còn nhà văn sáng tạo ra bản sao của Thượng Đế
Tham luận tại Hội nghị viết văn trẻ toàn quốc lần thứ IX tại Hà Nội

Các đại biểu tại Hội nghị viết văn trẻ lân thứ IX

Một cách nói khác như nhà văn Nguyễn Trọng Tạo: “Chính chúng ta, những người trực tiếp làm văn nghệ, cũng góp phần thắt chặt thêm sợi dây trói buộc bản thân mình”. Là ước mơ, mong muốn thực hiện một quyền năng tạo hóa ban tặng: “quyền sáng tạo”. Bất kỳ một văn nghệ sĩ nào khó có thể chối bỏ sự ban tặng ngọt ngào đó, thay vào đó là sự theo đuổi, phụng hiến bằng tất cả ước mơ, đam mê và sức lực chúng ta sở hữu. Với những người trẻ, sự chọn lựa con đường/ nghề nghiệp/ mơ ước táo bạo hơn và dĩ nhiên niềm hy vọng luôn được dành chỗ.

Trong tuổi trẻ ngắn ngủi của mình, Hàn Mặc Tử đã dựng nên một cõi thơ riêng mình, đọc thơ Hàn là chạm vào trăng rực rỡ, vào tình yêu đắm đăm và nỗi đắng cay vô thường. “Tôi làm thơ? Nghĩa là tôi nhấn một cung đàn, bấm một đường tơ, rung rinh một làn ánh sáng...”, ấy là cái “sướng” của thi nhân vậy Những bài thơ Hàn “hổn hển như lời của nước mây” xuất phát từ thái độ phụng hiến như tuyên ngôn: “Tôi đã sống mãnh liệt và đầy đủ. Sống bằng tim, bằng phổi, bằng máu, bằng lệ, bằng hồn. Tôi đã phát triển hết cả cảm giác của Tình Yêu. Tôi đã vui, buồn, giận hờn đến gần đứt cả Sự Sống”.

Và nếu như chúng ta làm thơ, chúng tôi thật sự tâm đắc một tràng bút diễn của Chế Lan Viên: “Thi sĩ không phải là Người. Nó là Người Mơ, Người Say, Người Điên. Nó là Tiên, là Ma, là Quỷ, là Tinh, là Yêu. Nó thoát Hiện Tại. Nó xối trộn Dĩ Vãng. Nó ôm trùm Tương Lai”.

Và đây, con phượng hoàng của thi ca Pháp và thế giới - Rimbaud chỉ thực sự đến với thơ trong vỏn vẹn ba năm từ năm 16 đến năm 19 tuổi với vài bài thơ đăng báo và một tập thơ duy nhất “Một mùa địa ngục” xuất bản để không bao giờ ra mắt người đọc trừ mấy ấn bản gửi cho bạn bè. Arthur Rimbaud (1854 - 1891) với tuổi đời ngắn ngủi, thời gian làm việc không mấy gì dài dẳng đã bao trùm cái bóng thi ca khổng lồ của mình gần một phần tư thế kỷ 19, suốt thế kỷ 20 và có lẽ cho tới tận hôm nay.

Rimbaud với tư cách một thi sĩ cách tân “Phải tuyệt đối hiện đại” và táo bạo “Hãy kính trọng kẻ bị nguyền rủa tột bực, tôi đã thét điều đó trên trái đất. Tất cả ham muốn thi ca đó để đạt “tới cái chưa biết” bằng sự “rối loạn lập luận mọi giác quan”. Thi sĩ phải biết khai thác những ảo giác, và phải bắt giác quan đi chệch ra ngoài những lối mòn rốt ráo để đạt được “cảnh giới”: “Triệt để phá lệ mọi cảm nhận”.

Qua những tấm gương điển hình trên, người viết trẻ chúng ta cần minh định thêm những vấn đề sau:

1. Luận về thái độ viết

Thái độ viết quyết định sự nghiệp của chúng ta, sự thành bại của tác phẩm. Các nhà khoa học đã chứng minh thái độ làm việc mới là yếu tố tiên quyết dẫn tới thành công trong công việc chứ không phải là sự thông minh. Thái độ của con người thành công là thái độ “nhận thức phát triển” (growth mind), là hành trang làm việc đích thực, tâm huyết đến cùng. Trong địa hạt văn chương, mọi thứ phụ thuộc vào thái độ của bạn chứ không phải năng khiếu của bạn để quyết định vị trí của bạn trong cuộc sống, trên văn đàn.

Chúng ta là những người viết trẻ, có những bạn ở đây đã thành danh, có sự nghiệp, thuơng hiệu; có những bạn viết đang chập chững vào nghề. Nhưng dù là ai đi chăng nữa chúng ta cần nhận thức rằng không thể có được những điều chúng ta muốn ngay lập tức, ví như bạn muốn rằng tên tuổi của bạn được mọi người biết đến, bạn là một nhà văn lớn trong tương lai. Hãy tin rằng, cứ tiếp tục hình dung giấc mơ của bạn, tin tưởng vào nó, sống như thể nó đã là của bạn thì chẳng bao lâu sau, trước khi bạn nhận thức được, sự nghiệp sẽ xuất hiện ngay trước mắt bạn. Thái Khắc Lễ nói về “Nội lực tự sinh” và chúng tôi nghĩ rằng hãy đánh thức nó, mở ra cánh cửa mới cho văn học. Nội lực sáng tạo quyết định hành trình sáng tạo.

Nhìn lại phong trào Thơ Mới, mà đặc biệt là Trường thơ loạn đã bộ lộ sự dấn thân của mình trong hành trình sáng tạo. Họ tạo ra một cuộc nổi loạn thi ca, xưng danh cái đẹp dưới góc nhìn của những thi sĩ theo một cảm quan mỹ học đặc sắc. Thái độ thơ của Hàn Mặc Tử kia chẳng phải là minh chứng cho vầng trăng siêu thực tỏa sang trên bầu trời thơ Việt đấy sao. Và Rimbault “Triệt để phá lệ mọi cảm nhận” đã vươn đôi cánh phượng hoàng, tỏa rạng những đốm lân tinh soi sang cho bao lớp thế hệ thơ trên khắp thế giới. Thái độ tận hiến ấy, dù ngắn ngủi nhưng đã huy hoàng chói rỡ.

Trên hành trình của mình, một bản đồ chỉ đường cho chúng ta cần phải lập ngay bây giờ, là chiến lược phát triển, chiến lược viết. Dù không hoàn thành tất cả mọi ước mơ, kế hoạch nhưng trong nỗ lực làm việc và khả năng cho phép của chúng ta, thì đó cũng là một thành công chấp nhận. Tuy nhiên, hành tranh của một nghiệp viết, không dừng lại ở ước mơ, chúng ta phải chuẩn bị cho mình những “bảo bối viết” cần thiết. Các nhà văn tiền bối đã chỉ cho chúng tôi kim chỉ nam của sự sáng tạo trong bốn chữ: “Đi – học  - đọc – Viết”. Đi khắp nơi, đi tất cả, đi nơi mình thích, đi lúc nào có thể đi, đi một mình, như Đại văn hào Voltaire: “Niềm hạnh phúc to lớn nhất của mọi cuộc đời là sự cô độc bận rộn” vì được đi. Trong số những bạn văn chúng tôi biết, Văn Thành Lê là một người chịu khó đi, hầu như có cơ hội anh đều tự “điền dã” đến những nơi danh lam, thắng cảnh, địa chỉ văn hóa để lấy tư liệu, cảm hứng, nguồn dữ liệu vô biên của sự viết. Học những gì có thể học, bất kỳ lĩnh vực nào, học các bạn trẻ, những nhà văn lớn, học những ai có thể học. Điều này nhiều bạn văn đã đi rất xa như Hoàng Công Danh, Vũ Văn Song Toàn, Trịnh Sơn, Nguyễn Thị Kim Hòa… Đọc gần đọc xa, đông tây kim cổ, trong nước, nước ngoài, văn học, ngoài văn học, đọc để kiến văn mở rộng, đọc sâu, đọc sát, đọc chuyên, đọc triệt. Đinh Phương, Phan Tuấn Anh… là những người mê sách, chơi sách mà chúng tôi biết và sự đọc của họ đáng để chúng ta học hỏi. Và cuối cùng mới là sự viết khi sự hoài thai đã đến độ viên mãng sau những hành trình trên. Nguyễn Kim Hòa là minh chứng cho sự đam mê viết, khó nhọc viết và những những thiệt thòi về sức khỏe không ngăn cản được chị. Nguyễn Văn Học, Văn Thành Lê, Meggie Phạm, Vũ Thị Huyền Trang… là những cây bút trẻ sức viết dồi dào. Sự tìm tòi lối viết, chúng ta còn có thể thấy trong những trang văn của Lê Minh Phong, Đinh Phương, Nhật Phi, Nhụy Nguyên, Trịnh Sơn… Nhiều bạn văn khác chứng minh thành quả trên giá sách, được các giới trẻ đón nhận nồng nhiệt như Anh Khang, Hamlet Trương, Hồng Sakura…

Thi sĩ giang hồ Nguyễn Bính dành hầu hết tuổi trẻ của mình cho sự đi, phiêu du góc bể chân trời để phục vụ cho sự viết. Gabriel J.G Márquez đã dành rất nhiều thời gian chuẩn bị cho nghiệp viết của mình qua hành trình di chuyển giữa hai châu lục Âu – Mỹ và cuối cùng lấy Mỹ La tinh làm nơi cứu rỗi cho “những điều huyền thoại đang bị nguội lạnh”. Nếu chúng ta ngồi một chỗ, chúng ta sẽ trở thành những biến thể văn nghệ salon. Nếu chúng ta không học, chúng ta sẽ trở thành con ếch trong cái giếng của chính mình. Nếu chúng ta không chịu đọc, sự hóa hoang sẽ đến rất nhanh với con chữ. Và việc Viết, là sự chuẩn bị tất cả những tốt nhất có thể của Đi – học  - đọc, là sự đối mặt can đảm với cô đơn sáng tạo và hành trình nhảy qua cái bóng của người khác và khó hơn là cái bóng của chính mình. Hãy “khơi những nguồn chưa ai khơi”, để tạo nên một dòng suối riêng cho mình.

2.  “Chữ Tâm kia mới bằng ba chữ Tài”

Chữ có linh hồn, chữ đầy quyền năng sống. Từ những trang viết, chúng ta hãy xác định văn cách là kim chỉ nam đầu tiên của sự viết. Chẳng phải Phạm Quỳnh đã nói “văn là người”, tâm bấn loạn làm sao chữ tròn đầy. Đại thi hào Nguyễn Du mở vế “thiện căn ở tại lòng ta”, lấy chữ thiện làm đầu của tâm, là dây cung nâng mũi tên sang tạo bay xa. Tâm phát xuất từ bản chất thuần lương vốn có của con người: “bản lai vô nhất vật” hay “nhân chi sơ tính bổn thiện”, không lí gì chúng ta lại đi trật đường ray của chân lí.  Con người là nhân lành của Trời Đất, thực hiện chi tiết sanh tồn mà tiến hóa. Gom gọn gọi là Tiểu vũ trụ, tiểu thiên địa. Gốc gác của ta là thanh tịnh. Tâm thanh tịnh, chữ sáng trong.

Với thơ, nhà thơ Pháp Paul Géraldy từng nói rằng: “Thơ ví như một vị thần, gồm hết cả những cái đẹp ở đời, đáng yêu đáng mến, người thơ phải ra sức mà phụng sự vị thần ấy cho thành tín”. Ở một cực độ của đam mê, thơ cần sự trung thành không mặc cả, sự thủy chung vẹn toàn với chữ, với tứ, với “ngôn chí” người thơ theo đuổi. Thơ đẩy con người đến độ mộng tưởng, phiêu diêu với thơ hóa thân mình trong cuộc bay không giới hạn. Ở một diễn đạt khác, thể tính thơ được ví như “Thơ là một thứ tôn giáo không có giáo chủ. Ở đấy các tín đồ của nó đều được mặc khải về sự bi hoan trần thế và năng lực sẻ chia những nỗi niềm thân phận” mà nhà thơ Nguyễn Khắc Thạch từng lụy giải. Đó là cái tâm của thi sĩ vậy.

Con đường sáng tạo lắm chông gai và cũng đầy hương mật. Chữ nghĩa dễ làm con người ta si mê bao nhiêu thì “con quỷ” kiêu mạn lớn thêm bấy nhiêu. Chúng ta rất dễ bỏ rơi những đứa con tinh thần của mình, là hồn cốt, da thịt của chúng ta, thay vào đó là chạy theo những tấm thẻ màu mè, tạm bợ. Gốc sáng tạo được quyết định bởi độ trong trẻo của tâm. Mọi thứ đều do tâm tạo. “Tâm có thể là ảo tưởng, nhưng nó là sáng tạo - nó tạo ra mơ” khiến ta sai lạc. Đa phần tha nhân sống vì mơ, sống như mơ, mơ là thật, mơ sinh thơ. Con người là trung tâm thế giới, như sông bắt nguồn từ suối khe, gió bắt nguồn từ sự chuyển động của không khí, lá bắt nguồn từ cây… Tâm ta và thế giới chính là đối thể của nhau, thế giới này còn tồn tại chừng nào tâm ta chưa biến mất. Tâm trí tạo ra thế giới này và thế rồi thế giới lại tạo ra tâm trí. Những người viết trẻ chúng ta phải truyền tải thông điệp tích cực cho mọi người. Truy bản thể của Văn, nguyên nghĩa là vẻ đẹp, tại sao không lau của Tâm mình sạch bụi để cảm được giọt sương tinh khiết ban mai kia. Chẳng phải Nguyên Hồng đã từng khóc với những nhân vật của mình, Nam Cao đã sống chết với trang viết đầy ẩn ức của mình đó ư. Tài năng có thể giúp chúng ta vươn lên đỉnh thành công một cách nhanh chóng, nhưng nó không thực sự giúp người ta nhớ đến bạn cũng như giúp bạn giữ được thành công của mình bằng “văn cách” đạo đức của bạn.

3.  Hệ định tư tưởng, vượt thoát lề cũ

Những người trẻ, chúng ta phải sống cùng sức mạnh dẻo dai của mình trên trang viết. Việc hệ định lại những giá trị tư tưởng để chúng ta phụng hiến có thể là những quyết định lịch sử của chính chúng ta. Các thể tài văn học để có “sức công phá” lớn đều phải xây dựng, bồi đắp quanh mình hệ thống lý luận, hệ tư tưởng định hình cho phương pháp sáng tạo. Trong thời đại ngày nay, toàn cầu hoá là xu hướng chính của mọi nền văn chương trong thế kỷ 21. Chúng ta bằng mọi giá phải tiệm cận được những chuyển động,  thành tựu  của văn học thế giới và tìm một chỗ đứng tương xứng với thể tính dân tộc. Tạp chí Sông Hương những năm 80 thế kỉ trước từng xây dựng chủ trương về văn học của mình: “Cái cũ phải sâu sắc, cái mới phải mạnh mẽ và nhìn ra thế giới”, đó cũng là sự tiệm cận đến những giá trị sống, vận động của văn học.

Phải chăng từ cốt cách văn hóa, xuất phát điểm dân tộc và những nội lực khác chưa nhuần nhị để nhào nặn nên những tên tuổi “khổng lồ”. Chúng tôi quan tâm đến  việc xây dựng một “tự sự về đất nước” (narrative of the nation) dưới ánh sang văn học mà Stuart Hall và một số chuyên gia về văn hoá hậu thuộc địa nhìn thấy trong chủ nghĩa dân tộc. Đành rằng việc đào xới tất cả những câu chuyện, hình ảnh, phong cảnh, biến cố lịch sử, di tích và phong tục có khả năng tượng trưng cho sự đoàn kết dân tộc… đã, đang làm nên một cuộc tạo dựng thành công, quy mô về “tự sự về đất nước” và sẽ mở ra những chiều kích táo bạo, thănh hoa hơn nữa.

Những người viết trẻ chúng ta cần thiết góp mặt mình trong những “tự sự về đất nước” thay vì những mục đích nào khác. Chính chúng ta góp phần trưng dẫn và phát huy Việt tính trong dòng chảy Toàn cầu hóa. Sự tôi luyện đủ cứng cáp để diễn trình thứ “hiện thực thậm phồn” bằng tiếng Việt, mà chúng tôi nghĩ nó sẽ làm rạng danh cho xứ sở. Một thực tế rằng chủ nghĩa hiện thực không còn giữ địa vị của một khuynh hướng sáng tác chủ đạo. Chúng ta không thể đánh giá cao vẻ đẹp của một tác phẩm nếu chúng ta không chịu tìm kiếm cái gì khác bên trong nó và tại sao chúng ta chỉ giới hạn lại việc thấu hiểu một cảm giác hiện thực.

Nhà phê bình trẻ Đoàn Huyền đã nói về thực tế này “…quán tính và áp lực mạnh nhất của văn học Việt Nam cho đến thời điểm hiện tại vẫn là ám ảnh về hiện thực và quán tính phản ánh hiện thực trên những khuôn nền cũ”. Và tác giả cũng chỉ ra thứ “tinh thần phản hiện thực - phản hiện thực truyền thống của văn học Việt Nam. Tinh thần phản hiện thực muốn tách rời khung hiện thực trước mắt và mở rộng “biên độ” của hiện thực được phản ánh. Đó cũng là lối đi mới cho văn chương mà những người viết trẻ chúng ta nên chú tâm. Những “khung cửa hẹp” khác đã mở ra và ngày càng rộng thêm, như thành tựu của dòng văn học hiện thực huyền ảo, văn học hậu hiện đại hay những kiểu lục bát cách tân, thơ Tân hình thức và vô số sự tự do khác trong văn học… đã cho chúng ta thấy sự tiếp biến, phát triển và là vận hội để bàn tiệc văn học thêm đa sắc màu.

Những người trẻ cần tự do, tự do sống, tự do suy nghĩ, tự do luận, tự do đi, tự do đọc, tự do học, tự do viết, tự do trong tất cả những thứ cần được tự do. Chẳng phải Albert Camus đã nói “Tự Do không là gì, nhưng là một cơ hội để trở nên tốt đẹp hơn”. Tuổi trẻ đang cho chúng ta cơ hội, chúng ta phải nắm chặt. Theo cảm quan riêng của chúng tôi, còn có thêm sự “tự do lạnh” cần thiết bổ sung cho những khoáng lượng tỉnh táo, riêng biệt của văn học. Mượn lời tác giả Linh Sơn – Cao Hành Kiện về nền văn chương lạnh, ở mức độ nào đấy, những người trẻ có thể vịn vào “Văn chương lạnh cần thoát ly để sống sót; nó là thứ văn chương từ chối bị bóp cổ bởi xã hội để tìm đến sự cứu rỗi tinh thần...”. Hẳn nhiên, các yếu tố tâm lí dân tộc – thời đại, hoàn cảnh lịch sử xã hội, thời tiết chính trị, những ham thích của các giá trị thị trường… ít nhiều tác động đến sự “tự do lạnh” ấy. Nếu một nền văn chương không có tự do đích thật, nền văn chương ấy sớm trở thành tiếng hót của loài chim nhại.

Tuổi trẻ rồi sẽ qua mau, tài hoa rồi cũng lụi tàn trước thời gian.  Nếu nghĩ rằng chúng ta không đủ rủng rỉnh thời gian để phụng sự văn học, chúng ta phải chạy đua với thời gian, với sự tỉnh táo của trí tuệ, sức khỏe dần mối mọt theo nhịp kim đồng hồ. Không gì đo được thời gian, nhưng thời gian đo được cuộc sống đang hiện hữu, đo được nghiệp viết chúng ta đang theo đuổi. Đại văn hào William Faulkner trong “Âm thanh và cuồng nộ” đã nói lên hết tất cả những gì con người không thể tri nhận được về thời gian qua một đoạn văn ngắn: “Này Quentin ạ, cha cho con đồng hồ này, cha cho con nấm mồ chôn hết tất cả hy vọng và tất cả ham muốn… con sẽ dùng đồng hồ này để qui hết tất cả kinh nghiệm loài người vào chỗ phi lý… tất cả nhu cầu của đời con sẽ không bao giờ được thỏa mãn, cũng như tất cả nhu cầu của những người chung quanh con, của cha con cũng thế. Cha cho con có cái đồng hồ này không phải để con nhớ đến thời giờ, mà để con có thể quên nó trong một khoảnh khắc để con đừng hì hục mệt nhọc cố gắng chinh phục nó.”

Con người bị động trước thời gian, không thể tự chủ để cưỡng đoạt những gì thời gian lấy đi. Chúng ta đừng bỏ phí thời gian cho những cuộc ngoài văn học, thay vào đó là sự dấn thân, phụng hiến cho văn học mới mong gặt một chút nắng trong bóng câu.

Nghiệp viết suy cho cùng là cái duyên phú, là sự phân công của xã hội để giữ lại hồn cốt, tâm lý, thể tính của thời đại chúng ta đang sống. Chúng ta may mắn sống trong hòa bình, nhiều cơ hội, thuận lợi được mở ra cho văn chương. Ngoài kia, “những chân trời không có người bay” vẫn đương chờ chúng ta gặt mây và hái nắng. Trong sự lang thang cùng con chữ, “tìm giới hạn” và “chỗ đứng một và chỉ một” của chúng ta khả dĩ “mua vui cũng được một vài trống canh” ấy là đã là vượt thoát khỏi vũ môn- cái tôi nhỏ bé của mình rồi.

Lê Vũ Trường Giang

(Nguồn: Tạp chí NV&TP)

Trang 2 trong tổng số 58 trang.

Các tin mới nhất

Nhiều người đọc

Sách mới xuất bản

Thống kê

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay1009
mod_vvisit_counterHôm qua4418
mod_vvisit_counterTất cả4519047

20 143
,
Hôm nay:26 - 3 - 2017
Hiện có 475 khách 1 thành viên online

Đăng ký tin thư

Tên:
Email: