Tôn Vinh Văn Hoá Đọc

Text size
  • C? ch? l?n
  • C? ch? m?c ??nh
  • C? ch? nh?
Trang chủ >>> Văn học Trẻ >>> Tác giả trẻ

Tác giả trẻ

Một chút nghĩ suy về ca dao

Một chút nghĩ suy về ca dao

Nếu tục ngữ thiên về lí trí - phán đoán rút ra từ thực tiễn đời sống lao động  và đời sống xã hội.  Thì ca dao, lại thiên về tình cảm, bởi nội dung phản ánh đậm chất trữ tình. Vì thế, ngôn ngữ ca dao thường gợi nhiều hơn tả và kể.

Bài ca dao sau là minh chứng:
Rồng chầu ngoài Huế,
Ngựa tế Đồng Nai.
Nước sông trong chảy lộn sông ngoài,
Thương người xa xứ lạc loài tới đây…

 


Xét về cấu trúc, thường thì ca dao kết cấu lối đối - tỉ hai phần rõ rệt: phần đầu gợi hứng, nêu vấn đề để đối chiếu nội dung chính phần sau mà bộc lộ tình cảm chủ thể trữ tình. Điều đặc biệt bài ca dao này: tư tưởng tình cảm gợi ra ngay trong từng câu phần đầu (ngoại cảnh). Phần “hứng” đã gợi ra phần “tỉ”, ngôn từ ẩn dụ-vừa giàu nghĩa hiện thực vừa đậm sắc thái biểu tượng.
Rồng chầu ngoài Huế” người đọc nghĩ ngay đến hình ảnh Rồng đang phủ phục bên đền đài, cung điện, thành quách, cảnh trí vùng đất kinh kì, biểu hiện uy lực vương triều (nhà Nguyễn). “Chầu” là sự phục tùng, tuân thủ theo qui tắc ứng xử trong quan hệ giao tiếp theo chuẩn mực cái đẹp của con người vùng đất kinh kì, nơi hội tụ tinh hoa văn hoá dân tộc. Chính điều đó đã hình thành tính cách con người Huế: Nề nếp, gia phong, khuôn phép, thanh lịch đến mức cầu kỳ trong mọi mặt đời sống. Chùa Thiên Mụ, núi Ngự Bình, Lăng Tẩm, Thành Quách vẫn trầm mặc soi bóng xuống dòng sông Hương Giang thơ mộng ngàn đời để trở thành di sản văn hoá vật thể hậu thế. Đến Nhã nhạc cung đình Huế lại được vinh danh thành di sản phi vật thể của nhân loại. Tất cả đều sản sinh ra từ tính cách con người Huế (chủ thể văn hoá).

Xuôi vào Nam, trước “Độ mang gươm đi mở cõi”, Đồng Nai, vùng đất mênh mông, bát ngát còn hoang vu thuở ấy xuất hiện “Ngựa tế Đồng Nai”. Ta hình dung hình ảnh ngựa đang sải bước, tung vó để phi nước đại trên miền đất rộng lớn mà không gặp phải sự cản trở nào. Phải chăng đó là biểu hiện khát vọng tự do, tung hoành của người Nam Bộ (nói chung), Đồng Nai (nói riêng). Phóng khoáng, bộc trực, thân tình mà dung dị trong mọi mặt đời sống. Dấu ấn đậm chất Nam bộ trong sinh hoạt văn hoá: Đờn ca tài tử từng được xướng thành văn hoá phi vật thể. Loại hình này phản ánh tính cách mộc mạc, dân dã mà thắm đượm nghĩa tình người vùng sông nước miệt vườn. Sử sách ghi rằng: năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh theo lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu vào Nam, ngược sông Đồng Nai-Sài Gòn, Ông “lấy Đồng Nai làm huyện Phước Long và Sài Gòn làm huyện Tân Bình. Đặt Trấn Biên Dinh (Biên Hoà) và Phiên Trấn Dinh (Gia Định) sai quan vào cai trị. Lại chiêu mộ những kẻ lưu dân từ Quảng Bình trở vào để lập ra thôn xã và khai khẩn ruộng đất”. Từ đó những bước khai phá người Việt mở cõi đến tận cùng vùng đất Nam Bô ngày nay, chóp mũi Cà Mau hoàn thiện bản đồ chữ S, để sau này Xuân Diệu liên tưởng “Tổ quốc tôi như một con tàu/ mũi thuyền ta đó-mũi Cà Mau”…Vì vậy, Nam Bộ là nơi hội tụ cư dân Đàng Ngoài, Đàng Trong vào sinh cơ lập nghiệp. “Nước sông trong chảy lộn sông ngoài” là như thế. Vì thời cuộc, vì mưu sinh mà người mọi miền phải “chảy lộn” để tìm đến miền đất hứa. Có dị bản chép “nước sông trong sao chảy lộn sông ngoài”, chữ “sao” từ dùng để hỏi khi đối thoại, người hỏi muốn biết hoàn cảnh đẩy đưa người đến đây, tìm sự đồng cảm, sẻ chia. Người thì bất mãn thời cuộc, người vì đói nghèo tha hương cầu thực, người không chịu cảnh áp bức quan lại, tựu chung đều là kẻ xa xứ. Bởi vậy, tình người đọng lại câu “thương người xa xứ lạc loài tới đây”. Cách nói, cách bày tỏ tình cảm rất bộc trực, tự nhiên “Thương”, không khuôn sáo và cầu kì; rất dân dã rất đời thường! là mệnh lênh trái tim “cưu mang đùm bọc” nhau. Kể chi thành phần xuất thân, sá chi sang hèn… vì thế cũng có dị bản “thương người quân tử lạc loài tới đây”.Người tới trước giúp đỡ người đến sau, người thuận lợi giúp người khó khăn, cứ thế đời trước truyền đời sau làm nên cốt cách “trọng nghĩa tình” người Nam bộ như ngày nay.
Thế mới hay bài ca dao trên như gợi nhắc người đời về giai đoạn lịch sử hình thành cư dân Nam Bộ, còn là biểu hiện tính cách người vùng miền khác nhau. Hai câu kết bài ca dao theo môtip quen thuộc, lời mời chào:

“Tới đây thì ở lại đây

Bao giờ bén rễ xanh cây lại về”.

“Về” hay không “về” nhưng bao giờ tâm thức người Việt vẫn hướng về “Cố quốc” (Rồng chầu ngoài Huế). Thời nay, con cháu vẫn không nguôi tấm lòng nhớ thương ấy “Từ độ mang Gươm đi mở cõi / Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long” (Huỳnh Văn Nghệ). Bởi người Việt Nam đời nào cũng vậy, ở đâu cũng thế (người xa xứ) luôn ẩn chứa tinh thần dân tộc, nghĩa cử đồng bào.

Lộc Trang
Trường THCS Lê Đình Chinh (Thành phố Phan Rang Tháp Chàm, Tỉnh Ninh Thuận)

 

 

Gặp lại Văn Thành Lê

Gặp lại Văn Thành Lê

PNO - Năm 2007, tôi biết Văn Thành Lê, lúc ấy là sinh viên trường Đại học Sư phạm Huế.

Đó là một chàng thanh niên đang “tập tành văn chương”, vừa lo học vừa mải mê sáng tác. Lê thường viết những tản văn nhẹ nhàng và rất có hồn, nói về quê hương, về những gì mộc mạc và máu thịt của tuổi thơ...

Tác giả Văn Thành Lê

Bẵng đi một dạo không gặp, rồi chẳng bao lâu sau tôi thấy cái tên Văn Thành Lê xuất hiện đều trên các báo. Cây bút sinh viên ấy đã tiến rất nhanh để trở thành một tác giả quen thuộc và giờ đây, sau bốn tập truyện đã in, Văn Thành Lê lại cho ra mắt bạn đọc tập truyện này.

Biết tới khi nào mưa thôi rơi, cái tựa đề rất gợi của tập truyện làm tôi nghĩ đến những cơn mưa dài lê thê của miền Trung, quê hương của tác giả, nơi người ta sống nhiều ngày trong nỗi khắc khoải chờ cơn mưa dầm ủ ê chấm dứt… Hóa ra không phải thế. Trong tập truyện này là mưa của Sài Gòn. Và Lê cũng không còn viết những đoạn hồi ức mượt mà đầy chất thơ như trước. Có chăng là ấn tượng mưa đè nặng trong ký ức, và cơn mưa này là để nói về một nỗi trăn trở, một nỗi buồn dài hơn, sâu hơn nhiều lắm! Khác với một Văn Thành Lê man mác nhẹ nhàng mà tôi đã biết, ngòi bút Lê giờ đây dường như cũng đã cùng chủ nhân của nó nếm trải đủ thử thách của cuộc đời để viết lên những trang văn gân guốc và trĩu nặng suy tư, trong đó có cả kinh nghiệm dạn dày, có cả tổn thương mất mát và những phát hiện đôi khi đau đớn đến tưởng chừng không chịu nổi. Những nhân vật của Lê là những nhân vật rất thật, được đặt trong những hoàn cảnh rất thật. Họ là những con người gần gũi quanh ta, họ là chính ta, với những vấn đề tưởng chừng tầm thường nhỏ bé mà thật ra lại lớn, những vấn đề của xã hội hiện tại mà tuổi trẻ đang phải đối mặt từng phút từng giờ.

Ta thấy ở đó hình ảnh một khu xóm trọ nghèo nàn, nhếch nhác, nơi người ta sống cuộc đời tạm bợ vá víu…Trong đó có những sinh viên trẻ đang ngày ngày học bài và mơ nghĩ đến tương lai…

Ở đó cũng có những chuyện đảo điên, ngay trong môi trường tưởng chừng thanh khiết của học đường. Ở nơi đâu sự bất công cũng đều đáng ghét, nhưng đáng sợ nhất là sự bất công, dối trá và ám muội đã mọc rễ bắt mầm từ ngay dưới mái trường, nơi lẽ ra phải tinh khiết như một thánh địa của tâm hồn thơ trẻ.

Ta đọc được trong truyện của Lê nỗi nhọc nhằn của những người trẻ tuổi trước ngưỡng cửa cuộc đời: “Tao không tưởng tượng nổi cảnh vác hồ sơ đi xin việc. Không khác gì đi… xin ăn. Ở đâu cũng lắc.” Ta gặp ở đó những con người sống ở một huyện ô nhiễm khói bụi đến nỗi luôn phải đeo khẩu trang, rọ mõm tối ngày để rồi phải thốt lên “Sống như thế khác gì chó!”. Truyện của Lê phác họa bức tranh của khoảng cách giàu nghèo chênh lệch trong xã hội Việt Nam, độ cách biệt quá lớn giữa tỉnh lẻ và thành phố lớn (Biết tới khi nào mưa thôi rơi), giữa thị thành và miền núi (Hoa núi). Từ sự cách biệt đó người ta đổ xô thành dòng chảy về đô thị, hối hả tìm sự sống, tất bật từng ngày trong guồng quay, đánh đổi rất nhiều, trả giá rất nhiều nhưng vẫn chấp nhận vì đấy chính là tiếng gọi của cuộc sống.

Chưa đến ba mươi tuổi, Văn Thành Lê có đủ sự lăn lộn giữa cuộc đời để biết rất nhiều và nói rất thật. Lê viết thật lắm, dám đưa ngòi bút lục lọi xáo xới cả hiện thực ngoài đời lẫn những nỗi niềm trong nội tâm từng nhân vật. Trang viết của Lê vì thế mà đượm một nỗi buồn, một thứ buồn tỉnh táo và hơi tàn nhẫn, nhưng biết sao được vì sự thực thì bao giờ cũng thế, đòi hỏi người ta phải dũng cảm để đương đầu. Có lúc bạn sẽ thấy rợn người vì những mẩu đối thoại nghe được trước phòng khám phụ khoa, sẽ nổi da gà khi chia sẻ cảm giác của chàng trai ngồi chờ bạn gái nạo thai, hay cảm thấy gớm ghiếc trước lời lẽ đê tiện của gã lưu manh chuyên dụ gái… Có thể bạn sẽ kêu lên rằng tác giả đã pha cho bạn những liều thuốc quá đậm đặc, nhưng nghĩ cho cùng, những chuyện ấy có gì xa lạ đâu, chúng vẫn ngày ngày xảy ra nhan nhản bên bạn đấy thôi!

Thực ra trên tất cả những cái lôm côm mà Lê đã lột tả về cuộc đời, niềm hy vọng của tuổi trẻ vẫn tiềm tàng rất rõ trong từng câu chữ. Tôi nhớ ngày trước khi còn là sinh viên, Lê đã viết một tản văn về cây si cổ thụ ở đầu làng. Với Lê, cây si là cái hồn của ngôi làng, gắn bó với ký ức dài lâu và sâu thẳm của một cộng đồng, một vùng đất. Có thể nói nó chính là biểu tượng tình yêu của Lê đối với làng và nước, hay nói rộng thêm nữa, của cả cõi người.

Trong tập truyện này ta lại gặp hình ảnh cây si ở truyện Vỡ đất, truyện mà tôi cho là hay nhất. Ngôi làng hiền hòa từ khi được khám phá ra có chất quặng vàng đen đã trở thành đối tượng cho lòng tham, để rồi trong sự mê mải theo đuổi đồng tiền người ta đã đành lòng bán cả cây si cổ thụ. Cây si mất, mạch nguồn sự sống cũng rạn vỡ, kéo theo bao nhiêu tai họa…

Giữa bao nhiêu ngổn ngang của chuyện đời điên đảo, hình ảnh cây si cổ thụ xanh tươi chính là hình ảnh mạch nguồn sự sống vĩnh cửu mà Lê yêu quý.

Tập truyện của Lê, bên dưới những dòng miêu tả khô lạnh về một thời xao động, vẫn luôn tiềm tàng khát vọng sâu thẳm về sự sống tinh khôi và một tấm lòng nồng nàn với cuộc đời.

Trần Thùy Mai

Lê Vi Thủy và “Mắt vỡ không còn bóng”

Lê Vi Thủy và “Mắt vỡ không còn bóng”

Lê Vi Thủy là tác giả thuộc thế hệ 8X, hiện đang sống và làm việc tại thành phố Pleiku (Gia Lai). “Mắt vỡ không còn bóng” – tập thơ mới ra mắt bạn đọc được nhà thơ Văn Công Hùng nhận xét: “Đọc thơ Lê Vi Thủy cứ căng như dây đàn, mình chỉ là người đọc mà cũng phải làm mới mình mới theo kịp… Vượt qua những dễ dãi của nhiều cây bút khác, Lê Vi Thủy quằn quại để mới với cái nhìn đa chiều đa diện đày ám ảnh màu sắc, một sự lập ngôn vừa bản lĩnh vừa hơi…liều. Nhưng như thế mới là trẻ…”. VanVN.Net xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc chùm thơ rút trong tập “Mắt vỡ không còn bóng” của tác giả Lê Vi Thủy.


Tác giả Lê Vi Thủy

SỐ KHÔNG

Cuộc đời xoắn ốc

khởi đầu luẩn quẩn trong kết thúc

đá cuội già nức nở hạt mưa non

giọt hình hài bấu víu chòm mây xám

vàng quỳ hục hặc khuấy đông

trên bến chợ bơ vơ cuộc người

lặng lẽ quay

Anh dắt em đi vòng xoắn ốc

thênh thang hoa & lá

ánh sáng chói lòa - anh ở đó

mơ một hạnh phúc

nụ hôn không đầu không cuối

gấp tiếng thở

Con dốc gió in chiều im bóng

em hanh hao trở về

thế giới nhỏ anh vũ trụ lớn

cuống quít nồng nàn cặp tình nhân

và đôi họa mi tíu tít

bỗng nhạt nhòa không rõ từ đâu

Cuộc đời vẫn là vòng xoắn ốc

một vòng tròn em vẽ mãi

day dứt bên số không vĩnh cửu

hiện hữu

9.2010


MẮT VỠ KHÔNG CÒN BÓNG

Dốc nhỏ lưng đồi gió

những khối vuông vức ô lưới mắt

cánh tay trần em chạm vào

vỡ bóng không còn

Bên trong ô cửa, cơn bão thủy tinh vụn

mảnh cứa vào rướm máu

mâm cơm đổ nhào, khóe mi rách

chuột gặm dưới chân bàn, bóng tối

những cơn ho

lũ trẻ nằm co góc nhà

mắt vỡ không còn bóng

những ô cửa mở ra từ hôm qua

hôm nay & ngày mai

trong cái khoảng không bắt đầu và kết thúc

chữ ký không là nhân chứng tình yêu

lời thề đi qua cõi rỗng không đáy

mắt vỡ

tìm đâu cho ra chiếc bóng hạnh phúc

những ô cửa vẫn mở ra lưng chừng dốc

gió lưng đồi …

11.2008

SÓT LẠI

Mặt trời ló ra trên đỉnh núi

tiếng hú đêm qua dứt hẳn

giọt nước mắt khô khốc - mảng thâm quầng

người đàn bà cười khan với cuộc đời

Nỗi đau dúm dó

đâm xiên vào da thịt

gằn xé

người đàn bà ngồi trong chốn xa xăm

hàng rào hoa đỏ còn đâu

lời chúc tụng & khuôn cười hạnh phúc

sậm xụ

đứa con tình yêu

Thiêng liêng vĩnh cửu tiếng gia đình

vun đắp & khát khao

quẩn luẩn

đời bà – mẹ & con

nức nở những chuyện cười ra nước mắt

đông dần

đông dần

Số phận chung đường

đàn bà

phong kiến hay hiện đại

24 tiếng vô hình bung bít

chất đầy trên đôi gánh – gánh suốt cuộc đời

lý tưởng - lãng mạn cuộc sống

ngụy tạo cơn lốc bụi mù

xoáy trên bề mặt bờ ruộng nứt nẻ hạn hán

sau bao nhiêu năm cực nhọc

cuộc đời hữu hạn trong vô hạn

lũy tre làng hiu hắt gió

cụ già khục khặc nhai trầu

bòn bọt nhớ

Khát vọng đàn bà

mòn vạt

theo thế hệ chảy cùng năm tháng

dát sáng vài giây phút ngắn ngủi

tắt ngúm

chỉ còn tro tàn

sót lại….

04.2010

LẮNG NGHE GIỮA MƠ HỒ

Con đường rất chật trên ngày xưa cũ

Chợt hanh hao một mùa biếc lá

Chợt chênh chao mái ngói nâu thâm

Anh kể em nghe về Cổ Ngư xưa

Những ngôi nhà cổ trên phố cũ rêu phong

Ghế đá dài hun hút Hồ Gươm

Cầu Long Biên ngày dậy sóng

Chiều Hồ Tây thoai thoải ánh nhìn

Hà Nội trong em mơ hồ tựa anh

Đến nhanh quá đi cũng nhanh quá

Đâu ơ hờ trống rỗng mình em

Mưa đêm Pleiku tiếng thầm rơi rả rít

Nấc sượt dài em thả nước cuốn trôi

Nắng đã tắt & loài người đi ngủ

Xếp góc chiều những nỗi nhớ mênh mang

Hà Nội trong em

Lãng đãng sóng

Sông Hồng động hình ngôn ngữ

Chiếc áo cũ vẫn choàng hoang tàn đạn bom

Treo thời gian trên giá sách ghim tường

Em đi qua phố trong dị mộng của loài chim sẻ

Ríu rít hương hoa ngắt chiều đổ bóng

Tiếng rao khàn miền nhớ liêu xiêu

Ký ức đan xen ngắt quãng khi nghe khúc tình Phú Quang

Chiếc hôn hắt vội giọt cà phê đắng giọt giọt…

Pleiku gió hát trên hoa cỏ may

Em tìm anh phố dài xao xác

Đàn sâm cầm vỗ cánh bay đi

Làn sương bay mỏng mảnh ngón tay gầy

Mặt trời lội vào những mảnh ghép

Lắng nghe

Giữa mơ hồ Hà Nội…

10/2010

CAM RANH TRẮNG

Gõ phách, nhịp lạc

gã đàn ông vo tròn khói thuốc thả mây

khủng hoảng đọng mái tóc mờ sương

mất em giữa inh oang phố thị

đi hết kiếm tìm là tuyệt vọng*

ngân hà cuộn chảy

búng bàn tay nhạc âm ngân lên

nhòe nhoẹt giữ giấc chiêm bao trắng phếu nỗi sợ chong chong*

Migon* bỏ nhà đi mất

chén canh còn, bồ hóng chênh chao nguồn thực

Cam Ranh trắng

loang lổ mảnh ghép cuộc đời

thảng thốt gã đàn ông vùi mình vào rơm rạ

gạt nỗi buồn loang lên cỏ may

tìm màu mắt xám trong sương xám phỉnh phờ

gã tìm em trốn

em tìm gã trốn

rượt đuổi trong bản thanh âm loạn nhịp

vang lên. Rơi tự do những mỹ cảm lời

cành môi em khua động những miền tôi*

ngậm vào quên hư không mỏi mệt*

gã đàn ông thấy mình trong khúc hoan ca

trong trò chơi con chữ

treo ngược cô đơn, vũ trụ quay

gã nói yêu em

yêu bình minh mỗi ngày

yêu tách trà ấm nóng

đời thường

Mắt cười mở ngày mới

sinh nhật long lanh

Cam Ranh trắng đầy nắng!

9/2009

-------------------------

(*) Thơ Vĩnh Phúc

(*) Tên của con chó Migon

Nguồn: Vanvn.net

Vi Thuỳ Linh mơ ước được 'Chu du cùng ông nội'

Vi Thuỳ Linh mơ ước được 'Chu du cùng ông nội'

 

“Ông nội tôi mất khi tôi mới một tuổi rưỡi nhưng ông chưa bao giờ rời xa tôi. Hàng ngày nhìn những ông lão đạp xe, thả bộ trên phố, tôi lại nghĩ về ông, tưởng tượng và ao ước có ông”. Vi Thuỳ Linh nói về ông nội của mình, không ngăn được nước mắt.

Nhà văn Phong Điệp: Hãy tránh xa các đám đông ồn ào

Nhà văn Phong Điệp: Hãy tránh xa các đám đông ồn ào

Nếu như mấy năm trước, cụm từ "thảm họa dịch thuật" được nhắc nhiều thì gần đây, trên các phương tiện truyền thông, cụm từ "thảm họa âm nhạc" được xuất hiện với tần số chóng mặt.

Lê Mạnh Thường: Biển cả đã rèn cho tôi bản lĩnh dạn dày

Lê Mạnh Thường: Biển cả đã rèn cho tôi bản lĩnh dạn dày

Lê Mạnh Thường: “Nếu không có sự kiên trì và lòng dũng cảm thì chắc chắn một điều rằng, khi đối mặt với những cơn sóng dữ từ biển và cả những con sóng dữ của cơ chế thị trường, những người lính Cảnh sát biển không thể nào hoàn thành được nhiệm vụ thiêng liêng của mình”.

Nguyễn Hữu Hồng Minh: Văn chương chữa bệnh 'điên' cho tôi

Nguyễn Hữu Hồng Minh: Văn chương chữa bệnh 'điên' cho tôi

Tác giả 'Chất trụ' vốn sinh ra trong gia đình có nhiều người bên họ ngoại mắc bệnh tâm thần. Bản thân anh từng bị gọi là 'điên'. Nhưng tình yêu văn chương, đam mê viết lách vực Nguyễn Hữu Hồng Minh dậy sau những cơn trầm uất.

Vi Thùy Linh - thi sĩ của Ái quyền

Vi Thùy Linh - thi sĩ của Ái quyền

Đến Phim đôi - Tình tự chậm, tập thơ thứ năm[1], Vi Thùy Linh đã hoàn tất một live show thơ dài 15 năm trên thi đàn. Chặng thơ cũng tựa như một bộ phim dài năm tập.

Trang 1 trong tổng số 8 trang.

Các tin mới nhất

Nhiều người đọc

Sách mới xuất bản

Thống kê

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay1667
mod_vvisit_counterHôm qua2892
mod_vvisit_counterTất cả4702575

20 123
,
Hôm nay:25 - 5 - 2017
Hiện có 244 khách 1 thành viên online

Đăng ký tin thư

Tên:
Email: