Tôn Vinh Văn Hoá Đọc

Text size
  • C? ch? l?n
  • C? ch? m?c ??nh
  • C? ch? nh?
Trang chủ >>> Văn học Trẻ >>> Tác giả trẻ

Tác giả trẻ

Sự lãng mạn và cô đơn trong tản văn Lương Đình Khoa

Sự lãng mạn và cô đơn trong tản văn Lương Đình Khoa

Trong cuốn "Tuổi thanh xuân đôi chuyến tàu đi lạc", Lương Đình Khoa thể hiện cảm xúc của một người trẻ đang bâng khuâng giữa muôn nẻo đường đời.

Các bài tản văn, truyện ngắn trong sách tuy viết về những chủ đề, nội dung khác nhau, nhưng đều giữ mạch cảm xúc của người trẻ cô đơn. Bởi thế, ở mỗi bài viết, lật mỗi trang sách, người đọc đều bắt gặp một nhân vật, đó là “tôi”, là "người trẻ", là "gã trai"... mang tâm hồn lãng mạn, đang lạc lối giữa muôn nẻo đường đời. Nhân vật trữ tình ấy dẫn dắt độc giả đi qua nhiều cung bậc cảm xúc trong các tác phẩm.

Mượn hình ảnh chuyến tàu, tác giả Lương Đình Khoa thể hiện hành trình tuổi trẻ của một tâm hồn lãng mạn trong cuốn sách Tuổi thanh xuân đôi chuyến tàu đi lạc. Con tàu tuổi trẻ ấy đi qua bảy ga, là bảy chủ đề, bảy miền cảm xúc của tác giả, gồm: "Ga của phố", "Ga trăn trở", "Ga tình yêu", "Ga hoài niệm", "Ga bình yên", "Ga kể chuyện", "Ga tình ca".

Sách "Tuổi thanh xuân đôi chuyến tàu đi lạc"

 

Các bài viết trong "Ga của phố" mang tâm thế của một người ở nông thôn ra thủ đô sinh sống. Do đó, thành phố trong tác phẩm là một chiếc áo choàng lấp lánh nhiều khoảng sáng tối hòa trộn. Một tình yêu phố nồng nàn được thể hiện bên cạnh những chênh vênh, hụt hẫng mà chốn đô hội phồn hoa để lại. Giống như một con dế cô đơn trong lòng phố xá thênh thang, các bài viết luôn mang tư tưởng tìm về đồng xanh, yên bình tươi mát với gió và trăng.

"Ga tình yêu" bắt nguồn từ nơi phố nhỏ chật hẹp, quanh co. Người viết thả cảm xúc đi lạc theo một bóng hình, theo năm tháng dài rộng để yêu thương. Dù sau này cảm xúc ấy không về đúng sân ga mong đợi, thì tình yêu từng có vẫn là bạn đồng hành của một người đa cảm trên hành trình tiếp theo.

Từ không gian chật hẹp của phố, của tình yêu, chuyến tàu thanh xuân bứt mình đi xa, lạc tới nhiều sân ga rộng hơn, hòa vào cuộc đời cùng "Ga trăn trở", "Ga hoài niệm", "Ga bình yên". Ấy là lúc nhân vật trữ tình trong các bài viết trưởng thành hơn, tự khám phá ra bản thân mình, từ đó vẽ nên bức chân dung về đời sống của người trẻ trong xã hội đương thời.

Sau những giông gió nơi cánh cửa đầu đời, tác giả đưa người đọc tới "Ga kể chuyện", để chia sẻ về cuộc đời bằng những chuyện xúc động, chan chứa yêu thương. Những câu chuyện ấy có thể là thực, là một sự việc xảy ra mà báo chí đưa tin, hay là một chút hư cấu, ẩn dụ... nhưng đều được gửi gắm ước mong về tình người ấm áp.

Khép lại hành trình, "Ga tình ca" là một khúc ru ngọt lành bằng âm nhạc. Các bài viết là cảm nhận của tác giả về âm giai của những nhạc sĩ nổi tiếng. Trôi qua cái trăn trở của Trịnh Công Sơn, những khoảng chơi vơi của Ngô Thụy Miên, khắc khoải cùng Anh Bằng và Du Tử Lê... những bài tản văn tạo nốt ngân vang cho chuyến tàu dù nó đã đi tới ga cuối.

Lương Đình Khoa có thế mạnh với thơ ca. Anh làm bút trưởng một nhóm văn học thời tuổi hoa, từng cho phát hành hai tập thơ Khuôn mặt tình yêu Ai rồi cũng phải học cách cố quên đi một người. Bởi thế, các bài tản văn và truyện ngắn của Lương Đình Khoa luôn mang cảm xúc của một nhà thơ, tác phẩm đong đầy chất thơ. Tuổi thanh xuân đôi chuyến tàu đi lạc là tập văn xuôi thứ hai của Khoa, sau Gió mùa thổi mãi. Các bài tản văn đều mới sáng tác, nhiều bài viết đã đăng trên mục "Tác phẩm" của báo VnExpress.

Nhận xét về cuốn sách, nhà văn Nguyễn Đình Tú nói: "Tuổi thanh xuân đôi chuyến tàu đi lạc chính là sự lạc bước của tâm hồn lãng mạn, nỗi bâng khuâng được mất trước ngưỡng cửa cuộc đời, niềm bồng bột dấn thân tuổi trẻ hay đơn giản chỉ là sự phiêu du của lứa tuổi hoa niên trên những thanh ray tàu trôi về trăm ngả số phận được Lương Đình Khoa phóng chiếu qua hình ảnh "nhà ga trung tâm" vốn là nỗi lòng tác giả - một người trẻ đang bâng khuâng trước muôn nẻo đường đời".

Nhà phê bình Văn Giá đánh giá: "Tản văn là sự lên tiếng trực tiếp của cái cảm, cái nghĩ. Trong số này, có những tản văn khá tinh tế và sâu sắc. Lương Đình Khoa lắm khi rất trẻ thơ, nhiều lúc lại suy tư như một người có tuổi. Nhiều trạng thái, cung bậc, nhiều cái nhìn băn khoăn về nỗi mình, về lẽ người lẽ đời cứ thế chảy tràn lên mặt giấy. Khoa có nhu cầu được giãi bày và được sẻ chia. Văn của Khoa nghiêng về phía ngọt ngào, đẹp, hiền lành, nhiều thương cảm. Tôi muốn văn của Khoa sắc cạnh hơn nữa, đáo để hơn nữa. Nghĩa là cá tính hơn".

 

Theo Lam Thu - VnExpress

Hamlet Trương - Iris Cao tái ngộ trong tản văn mới

Hamlet Trương - Iris Cao tái ngộ trong tản văn mới
Bằng lối viết nhẹ nhàng, giọng văn như thủ thỉ kể chuyện, hai cây bút ăn khách thể hiện cái nhìn về cuộc sống tràn ngập yêu thương.

Hamlet Trương là người viết nhạc, ca sĩ, người viết văn, được đông đảo bạn đọc biết tới qua những tác phẩm như: Thời gian để yêu, Yêu đi rồi khóc, Tay tìm tay níu tay. Iris Cao đang theo đuổi nghề copywriter, cô là tác giả của Người yêu cũ có người yêu mới. Ba năm trước, hai tác giả cũng in chung tập sách Thương nhau để đó. Cuốn tản văn thành công, được nhiều độc giả trẻ đón nhận, đã tái bản với số lượng lớn. Sau khi xuất bản những tác phẩm riêng, Hamlet Trương và Iris Cao tái ngộ trong Ai rồi cũng khác.

Sách "Ai rồi cũng khác".

Cuốn sách là "đứa con tinh thần" mới nhất của hai cây bút, về những chủ đề cảm xúc như tình yêu, tình bạn, gia đình, sự thay đổi, trưởng thành... Bằng lối viết nhẹ nhàng, giọng văn như thủ thỉ kể chuyện, Hamlet Trương và Iris Cao thể hiện cái nhìn về cuộc sống tràn ngập yêu thương.

Dường như các tản văn trong cuốn sách được viết từ những trải nghiệm của hai tác giả. Họ đã đi, đã cảm thấu và ghi lại quãng đường tuổi trẻ của mình. Cuốn sách bên cạnh xúc cảm, còn thể hiện sự thay đổi tư duy, tâm thức của người viết sau một thời gian dấn thân với văn chương.

Là hai cây bút ăn khách của làng sách trẻ hiện nay, các tác phẩm của Hamlet Trương và Iris Cao được làng xuất bản săn đón. Trong ba năm qua, Hamlet Trương đã có tới 150.000 bản sách (Thời gian để yêu, Thương nhau để đó, Tay tìm tay níu tay), còn Iris Cao cũng chạm con số 100.000 bản sách được bán ra. Bởi thế, con số 20.000 bản Ai rồi cũng khác phát hành trong lần in đầu tiên là lớn, nhưng không phải là sự bất ngờ với sách của Hamlet Trương.

Hamlet Trương (trái) và Iris Cao là hai cây bút ăn khách trong làng viết trẻ hiện nay.

Được tiếng là tác giả chiều lòng bạn đọc, Hamlet Trương sáng tác ngay ca khúc Ai rồi cũng khác, thực hiện MV và cho ra mắt cùng với buổi giới thiệu cuốn sách vào ngày 21/9.

Nhân dịp ra mắt sách, hai tác giả sẽ tổ chức ký tặng và giao lưu với độc giả tại bốn thành phố: TP HCM, Hà Nội, Đà Nẵng và Cần Thơ.

 

Lam Thu

Nguồn: vnexpress.net

Chàng trai 23 tuổi đoạt giải nhất Văn học tuổi 20

Chàng trai 23 tuổi đoạt giải nhất Văn học tuổi 20

Tác phẩm "Ngưởi ngủ thuê" của Nhật Phi, sinh năm 1991, được đánh giá có lối viết hiện đại, ẩn dụ sâu sắc, vẽ nên hình tượng độc đáo về chân dung người trẻ hôm nay.

Ngày 28/8, tại TP HCM diễn ra buổi lễ tổng kết và trao giải cuộc Vận động sáng tác văn học tuổi 20 lần thứ năm.

Tác giả Nhật Phi không giấu được sự xúc động khi nghe tên mình được xướng lên cuối cùng với giải thưởng cao nhất. Khi lên sân khấu nhận danh hiệu, Nhật Phi cố ghìm cảm xúc để không khóc. Trong số các tác giả vào chung khảo, Nhật Phi trẻ tuổi nhất.

Từ khi vào vòng trong, truyện dài Người ngủ thuê của anh được ban tổ chức và NXB Trẻ in sách, giới thiệu rộng rãi đến công chúng. "Thử lửa" qua sự chào đón của độc giả cùng sự đồng thuận, nhất trí cao từ ban giám khảo, tác phẩm dài hơn 200 trang này vượt qua hàng trăm tác phẩm dự thi để giành chiến thắng. Nhà văn Nguyễn Đông Thức, thành viên ban giám khảo, chia sẻ, ông thấy "yên tâm trao giải nhất cho một tác phẩm xứng đáng".

Nhật Phi (trái) bày tỏ niềm vui khi biết mình là người chiến thắng. Ảnh: Thoại Hà.

Nguyễn Đông Thức kể vui, ban đầu, khi đọc tên sách Người ngủ thuê, ông tò mò không biết tác giả viết về sex như thế nào. Nhưng càng đọc, ông bị lôi cuốn bởi một cốt truyện không liên quan gì đến sex mà đầy ắp trí tưởng tưởng, sự huyễn hoặc về xã hội đương đại thông qua lăng kính của một người trẻ. Đó là một xã hội quá bận rộn, con người có nhiều việc để làm đến nỗi họ không có thời gian để ngủ và không còn muốn ngủ. Các thành viên giám khảo rất thích thú với tứ truyện lạ của Nhật Phi. Nhân vật chàng họa sĩ trẻ trong cuốn sách có hành trình tìm lại chính mình qua những cuộc gặp gỡ, tiếp xúc kỳ lạ với các khách hàng - những người cần có thời gian ngủ. Mỗi người dần đánh thức lại giấc mơ tưởng là vô nghĩa của chính anh.

Ý tưởng để Nhật Phi viết nên tác phẩm bắt nguồn từ lời tâm sự của một người bạn thân. Người bạn này đã than với anh là không ngủ được và ước có ai đó ngủ hộ để có thể truyền năng lượng sang cho mình. Ban đầu, Nhật Phi chỉ viết ý tưởng thành truyện ngắn. Về sau, khi quyết định dự thi Văn học tuổi 20, anh triển khai thành truyện dài. Tự nhận mình viết chậm, suốt 5 tháng miệt mài, Nhật Phi mới hoàn thành bản thảo để kịp gửi về ban tổ chức.

Nhật Phi tên thật là Đỗ Minh Quân, hiện sống và học ở Hà Nội. Anh bắt đầu viết văn từ năm lớp 6 nhưng đến nay, ngoài cuốn Người ngủ thuê, anh chỉ có một truyện ngắn được đăng báo. Với giải Nhất cuộc thi Văn học tuổi 20, anh nhận phần thưởng trị giá 70 triệu đồng. Khi được hỏi về ý định theo đuổi con đường văn chương lâu dài, Nhật Phi chia sẻ, với anh, khái niệm viết văn chuyên nghiệp rất khó định nghĩa. "Có rất nhiều nhà văn gọi là chuyên nghiệp mà họ vẫn có thể làm những công việc khác. Tôi không dám nói trước điều gì mà chỉ biết chừng nào còn viết được thì sẽ viết", tác giả 9X vui vẻ cho biết.

Nhà văn Lê Văn Thảo (trái) trao giải cho Nguyễn Ngọc Thuần. Ảnh: Thoại Hà.

Giải nhì của cuộc vận động sáng tác văn chương này thuộc về nhà văn nổi tiếng Nguyễn Ngọc Thuần. Khi xướng tên Nguyễn Ngọc Thuần và giữ nhiệm vụ trao giải cho anh, nhà văn Lê Văn Thảo thốt lên "hết sức là lạ". "Lạ mà quen" là cảm giác Nguyễn Ngọc Thuần mang đến khi tên anh xuất hiện trong danh sách cuộc thi văn chương với tác phẩm Cơ bản là buồn. Anh vốn có duyên với các giải thưởng văn chương: Giải ba cuộc vận động sáng tác văn học tuổi 20 lần thứ hai, giải A cuộc thi văn học thiếu nhi "Vì tương lai đất nước" lần thứ hai, giải A cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi của NXB Kim Đồng, giải B (không có giải A) cuộc thi sáng tác văn học cho tuổi trẻ...

Lê Văn Thảo cho biết, Nguyễn Ngọc Thuần là một trong số tác giả trẻ của TP HCM ông rất hâm mộ. Nhà văn lão thành có nhiều điều tâm đắc khi đọc truyện dài Cơ bản là buồn. Trong số đó, điều khiến ông thích nhất là hình thức viết mới mẻ, giọng điệu văn chương hiện đại, pha chút dửng dưng, cười cợt nhưng sâu. "Tác phẩm không tới 200 trang mà nhắc đến rất nhiều vấn đề cơ bản về chiến tranh. Đề tài ký ức chiến tranh đã lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đôi khi những người trải qua chiến tranh, bị 'bầm dập' vì chiến tranh như tôi viết về nó có thể không khách quan, nhưng với thế hệ sau như Nguyễn Ngọc Thuần, cách nhìn về cuộc chiến rất khác và đáng để suy nghĩ...", Lê Văn Thảo chia sẻ.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư - thành viên giám khảo mùa giải năm nay - trao giải ba cho tác giả Minh Moon (giữa) và Minh Nhựt. Ảnh: Thoại Hà.

Cuộc thi còn trao hai giải ba cho tác giả: Minh Moon (tác phẩm Hạt Hòa Bình) và Lê Minh Nhựt (Gia tộc ăn đất). Giải khuyến khích cuộc thi thuộc về: tác giả D (cuốn Mất hút bên kia), Phương Rong (Nhiệt đới buồn), Phương Nam (Lý Hàng Khơi). Tác giả Nguyễn Thị Khánh Liên đoạt giải tư với tác phẩm Charao mùa trăng.

Cuộc Vận động sáng tác văn học tuổi 20 lần thứ năm do Hội Nhà văn TP HCM, NXB Trẻ và Báo Tuổi Trẻ phối hợp tổ chức. Kéo dài từ ngày 14/9/2012 đến ngày 24/3/2014, cuộc thi nhận được 328 tác phẩm tham dự (trong đó có 147 truyện dài), thu hút các tác giả có độ tuổi từ 12 đến 63 tuổi. Có 18 tác phẩm vào vòng chung khảo và 9 tác giả được chọn để trao giải chung cuộc.

Mùa giải này, cuộc thi được tổ chức theo hình thức hiển danh tác giả ngay từ đầu - một hình thức mới so với bốn lần phát động trước. Ngoài ra, từ tháng 9/2013, có 24 tác phẩm được NXB Trẻ chọn in sách, giúp độc giả mau chóng tiếp cận với tác phẩm. Trong số đó, có nhiều tác phẩm bán chạy và được tái bản.

 

Thất Sơn

Nguồn: vnexpress.net

Truyện dài: “Không biết đâu mà lần” của Văn Thành Lê (trích)

Truyện dài: “Không biết đâu mà lần” của Văn Thành Lê (trích)
Văn Thành Lê sinh năm 1986 tại Thanh Hóa, hiện sống tại Bà Rịa, làm việc tại Vũng Tàu. “Không biết đâu mà lần” (Nxb Trẻ phát hành tháng 6/2014) là cuốn sách thứ 6 của anh, được mở đầu bằng những dòng tự bạch: “Vẫn là chuyện trường - chuyện lớp, chuyện dạy - chuyện học, chuyện thầy - chuyện trò. Tôi mon men bước vào lãnh địa này với ý nghĩ muốn “hâm nóng lại những gì đã nguội” theo cách của riêng mình. Từ góc nhìn của riêng mình. Từ rung cảm của riêng mình. Và cuối cùng, từ cách kể của riêng mình… Tôi chỉ dám chắc chắn rằng, những gì tôi viết ra trong tác phẩm đều là những điều, hoặc mắt tôi đã thấy, hoặc tai tôi đã nghe, hoặc đồng thời vừa mắt tôi thấy vừa tai tôi nghe. Tôi đã nói thật. Ít nhất là với suy nghĩ và trăn trở của mình.” VanVN.Net trân trọng giới thiệu hai chương đầu trích từ tác phẩm “Không biết đâu mà lần”.

Một

Thật. Không biết đâu mà lần.

Ông bà đúc kết thế. Câu nói cửa miệng mỗi người bao đời nay thế. Đúng cứ như chưa bao giờ… sai. Dẫu là thời nào, ở đâu, và làm gì. Chí ít Anh cũng đang lẩm bẩm câu ấy, như thầy mo xứ Mường lẩm bẩm để hô hào những thế lực siêu nhiên về quanh mình nhằm biến những cái vô hình không thể thành những cái hữu hình có thể. Tất nhiên, biến được hay không lại là chuyện khác, đấy là chuyện của thầy mo chứ không phải của tác giả chuẩn bị kể câu chuyện dưới đây.

Thì đấy. Anh chưa từng nghĩ có một ngày mình sẽ nhảy dù đổ bộ vào mảnh đất phương Nam xa lơ xa lắc, trước giờ chỉ nhìn thấy loáng thoáng trên bản đồ trong những tiết Địa lý ngồi học thì ít ngoáy đít quay sau quay trước thì nhiều hồi tuổi hoa niên mộng trắng trong, lòng trong trắng thuở nào.

Cú tiếp đất như mơ. Đến giờ Anh vẫn còn ngác ngơ. An toàn. Là nói theo góc nhìn bảo toàn tính mạng. Chứ trầy xước thể chất hay tinh thần thì còn dài dài. Đường dài lắm nỗi đi rồi mới hay. Phải từ từ mới rõ được. Lâu mau còn phụ thuộc nhiều thứ khác nữa. Có những thứ chưa kịp định dạng là gì cũng nên.

Tốt nghiệp đại học, bái bai bốn năm sinh viên với nhiều nông nỗi và bồng bột, cả lớn thêm lên sau những dại dột, Anh hồ hởi hân hoan háo hức hừng hực đi về miền đất mẹ, như câu chữ hoa văn mà vài người học đòi sính chữ thường hay nói. Phần Anh bập bẹ ngọng cũng bắt chước theo ít nhiều mong mỗi khi cất lời mồm miệng được thể sang hơn. Rồi đây nhé, Anh ưỡn ngực hít thật sâu thật dài, dài và sâu như tiếng tù và thúc chó đi săn, để tung hết sức trẻ hai hai với năm năm kinh nghiệm bẻ gãy sừng trâu ra. Này thì kiến thiết quê hương bản quán. Này thì đâu có việc là ta cứ đi. Này thì tuổi trẻ xá gì gian nan. Này thì sức ta căng tràn. Này thì gian khó cản bàn chân ta. Qua. Qua hết. Giẫm lên mà đi. Đè lên mà bước tới. Không bước tới cũng phải trườn tới được. Anh rưng rức râm ran rạo rực. Ngỡ mọi sự vẽ ra trước mắt, giản đơn như đánh đáo chơi khăng, như nhảy dây trốn tìm và trò trận giả, hả hê cười phô hàm răng sún tuổi thơ mơ mộng hảo huyền.

Khổ nỗi không phải vậy. Đây là chiến trận thật. Không giống trận giả của tuổi mục đồng lấm lem bùn đất. Trận tuyến tìm việc trộn cùng thứ thật giả giả thật, lẫn lộn như thóc pha cát pha đậu đỏ đậu đen mà cô Tấm phải nhặt trong truyện cổ tích. Khác là chuyện của Anh không phải cổ tích, nó là thời cổ phiếu có tính cổ quái. Anh phân vân không biết nhặt những thứ gì.

Chỉ tiêu công chức lèo tèo như bèo tấm mùa hạn các cụ trên cao đã om hết, nhỏ xuống được vài giọt, như nước mắm chưng cất kiểu thủ công xưa xửa xừa xưa nửa tháng chưa được một chai sáu lăm, thì ưu tiên con em gia đình chính sách. Lộn lẫn chính sách, thêm lần nữa, thật và giả. Đấy. Nhiều cụ một ngày đẹp trời ngủ dậy bỗng thành thương binh vì… sâu răng, vì chấn thương do bị… đánh ghen. “Mọi con đường đều dẫn tới thành Roma.” Hay “Con đường nào rồi cũng về La Mã.” Đại khái thế, câu ngạn ngữ ra đời cách đây gần hai ngàn năm. Và bây giờ là “Mọi chấn thương vụn vặt thời bình đều có thể dẫn tới… thương binh.” Nếu không thương binh bệnh binh thì phải chạy linh tinh. Giá hét cao ngút trời. Những gì không mua được bằng tiền sẽ mua được bằng… rất nhiều tiền. Đâu đâu cũng thấy chạy. Người người chạy. Nhà nhà chạy. Đất nước cần lao vươn vai chạy. Chạy nước rút. Chạy marathon từ trước đó. Như thể chạy là truyền thống là bản sắc. Vậy mà, oái oăm làm sao, trớ trêu thế nào đấy, thật không thể hiểu được, môn điền kinh của nước nhà chỉ lon ton quẫy đạp luẩn quẩn ở vùng đặc biệt trũng Seagame chứ nhất định đấu trường Asiad và Olimpic vẫn là… mơ về nơi xa lắm.

Ở cổng các cơ quan, trong mỗi phòng ban, trên khuôn mặt các sếp nắm vai trò tuyển dụng công chức, dù không công khai ngôn thuận danh chính mực đen giấy trắng, nhưng ai ai cũng thấy mập mờ đầy ám khí u uẩn ẩn hiện nguyên tắc tuyển người “Thứ nhất quan hệ. Thứ nhì tiền tệ. Thứ ba hậu duệ. Thứ tư trí tuệ”, hoặc dị bản là “Thứ nhất tiền tệ. Thứ nhì hậu duệ. Thứ ba đồ đệ. Thứ tư trí tuệ”, hoặc dị bản nữa là “Thứ nhất hậu duệ. Thứ nhì quan hệ. Thứ ba tiền tệ. Thứ tư trí tuệ”. Với những thứ liệt kê ở ngoặc kép trên, Anh chỉ tự tin mỗi trí tuệ của mình. Ít nhất cũng tàm tạm đủ dùng, và không sợ bố con thằng nào, nói như khẩu khí của các tay anh chị, nếu xếp hàng đấu tay bo. Nhưng chiếu theo các nguyên tắc trên, trí tuệ chỉ đáng xách dép hoặc kê mông hoặc trang trí cho quan hệ, tiền tệ, hậu duệ và đồ đệ, toàn những thứ cao sang sáng chói bần cố nông như Anh không thể có được.

Anh ngồi trơ mắt ếch nhìn số ít người lướt qua mặt mình đi làm mỗi ngày. Thấy đời, ôi chao là lãng xẹt, lãng nhách, lãng đãng quá chừng.

Năm học mới bắt đầu hơn ba tháng, Anh vẫn đi ra đi vào quanh nhà. Hết bỏ tay túi quần đi vào đi ra đến đi ra đi vào túi quần bỏ tay. Không bỏ tay túi quần thì khoanh tay trước ngực. Không khoanh tay trước ngực thì chắp tay sau lưng. Như ông cụ non. Mà sự thật là, tình hình kéo dài ra có khi Anh lên chức cụ sớm. Chẳng non nước gì nữa. Râu cuống quýt dài ra. Ria hùng hổ mọc thêm. Sau mỗi đêm miên man dài như thuở hồng hoang loài người. Cụ thể hồng hoang cỡ nào, như thời vượn người hay thời người vượn hay thời người tối cổ Néanderthal hay thời người hiện đại Cro – Magnon,… thì không chắc lắm!

Nhà chỉ vài sào ruộng, đất vườn bé tin hít bằng vài khoanh mông trâu gầy đói cỏ mùa đông, bố bảo: “Có việc gì đâu mà làm, tao đánh rắm cái là xong”. Vậy là thành người thừa. Người thừa của gia đình. Anh ra trường như thành người thừa. Có cảm giác chân tay cũng thừa ra với chính mình. Người ta vẫn rêu rao mỗi gia đình là một tế bào của xã hội. Gia đình là tế bào thì mỗi con người, như Anh, là phần tử cấu trúc nên tế bào ấy. Vậy mà Anh thừa ra tế bào vẫn sống, xã hội chẳng suy suyễn gì. Có khi nào Anh là phần tử thừa, thừa như ruột thừa trong cơ thể, như núm vú của đàn ông, có cũng được không có cũng chẳng sao, cắt phăng đi vẫn chẳng mảy may ảnh hưởng gì. Anh nghĩ rồi tự kết luận, điêu, thế mà điêu. Người đời ngoa ngoắt thật chứ chẳng đùa.

*

Trời khỏa thân vào thu đẹp như thiếu nữ trong những bức tranh thời Phục hưng của Michelangelo, Leonardo da Vinci, Raphael, Tiziano Vecelli…, đậm đà nuột nà nền nã đã mắt. Nhưng Anh dửng dưng. Thờ ơ và ơ hờ. Mặc chim hót trên cao. Mặc bướm bay dưới thấp. Mặc chuồn chuồn liệng lúc thấp lúc cao. Mặc gió lắt lay. Mặc mây xanh mây trắng loay hoay chuyển mình. Anh thấy mình cứ ù lì đi. Như lạc đà lười trên sa mạc mùa thu rảnh rỗi.

Cạnh bên, nhà hàng xóm bật đài hát oang oang, như đa số một làng quê bất kỳ, luôn có một nhà sắm bộ loa đài vang, rền, nền, nẩy với những tình khúc nhạc vàng nhạc đỏ nhạc xanh nhạc mới lọt lòng chưa kịp phân loại xếp sân, đá nhau lẫn lộn chan chát như lời mẹ chồng nàng dâu xung khắc ở đâu đó. Từ “Anh không chết đâu anh. Người anh hùng mũ đỏ tên Đương…” đến “Hồn lỡ sa vào đôi mắt em. Chiều nao xõa tóc ngồi bên rèm…”, lại nhảy phắt sang “Cuộc đời vẫn đẹp sao tình yêu vẫn đẹp sao…” rồi “Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta. Mà hãy hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay”.

Phải. Anh chẳng biết làm gì cho Tổ quốc hôm nay, ngoài việc đi ra đuổi con gà, đi vào đá con chó, đi ngang nhăn nhó với con mèo…

Đùng cái, cậu bạn cùng lớp thời đại học bật đèn xanh. “Trong này còn một xuất, có vào không?” Như chết đuối vớ được cọc. Như buồn ngủ gặp chiếu manh. Như ánh sáng lóe lên cuối đường hầm. Như sau cơn mưa trời lại sáng. Anh gật đầu không cần suy tính đặt xuống hay nâng lên vòng vo tam quốc chí. Ừ thì Nam tiến. Mất gì của bọ. Khi trên răng dưới cát tút bugi thì đâu có đường là ta cứ đi, có phá đường mở lối cũng cứ đi.

Có khi Anh phá đường mở lối thật. Nhà đã có ai ở phía xa xôi ấy đâu. Kể ra mung lung phết. Mung lung như gió thổi qua thung. Ở hai đầu nỗi nhớ chứ ít gì. Nói ra khéo ông bà bố mẹ xa xót. Nhưng không đi thì làm gì, ở đâu? Thời buổi này đứng yên đã đồng nghĩa với việc thụt lùi.

Anh đi. Lầm lũi và nhẹ nhàng. Không cờ dong trống dập. Không khua chiêng gõ mõ. Hàng xóm không ai biết. Bạn bè chẳng ai hay. Biết và hay để làm gì? Đã thấy nơi ấy là hoa hồng hay ổ gà ổ voi lầy lội cứt trâu cứt bò mà rống tướng lên. Tốt nhất ngậm tăm mà bước. Đeo khẩu trang bịt miệng mà đi. Ổn ổn rồi báo tin sau cũng chưa muộn.

Anh quăng mình và ba lô lên chiếc xe cà rịch cà tàng vào thời điểm thị trấn miền trung du nhá nhem mặt người. Mặt Anh cũng nhá nhem, vô tư lự. Rồi dặt dìu, nhưng mùa xuân chưa kịp theo én về, mới xuống đến thành phố, bác tài bóp còi pim pim đánh thức dậy. Một tay dụi mắt một tay che miệng ngáp theo phản xạ, hai tai Anh nghe: “Nhà xe vô cùng xin lỗi, ít khách quá nên xe không thể chạy tiếp được. Chạy nữa chỉ còn cách xe phải đổ nước lã – Nghe đâu có ông thầy lớn lớn ở một trường đại học to to ôm mộng cho xe chạy bằng nước lã, chọc vấy ra để báo chí bu vào tung hô, nhưng chẳng đâu vào đâu đã bỏ của chạy lấy người ra làm một chức to đùng ở Bộ Học rồi – Vậy nên xe phải sang khách.”

Thì sang. Đã lầm lũi đi kiểu gì cũng chiều. Anh tiếp tục quăng mình và ba lô lên xe khách khác, vẫn dạng cà tàng cà rịch. Nếu xe trước là tập 1, xe này đáng là tập 2, đủ điều kiện xếp hạng… di tích, đưa vào bảo tàng ngành giao thông vận tải, nếu có. Bản thân xe còn chạy, chính nó đã như bảo tàng di động.

Ngồi trong “bảo tàng di động”, Anh thấy chị Hằng và chú Cuội méo xệch vì trăng đầu tháng còn quá non nớt. Giấc ngủ chập chờn trộn cùng tiếng gầm rú của xe, khói bụi của đường, và mùi người tha phương cầu thực lẫn tha nhân cầu lộc. Đến đêm thứ hai giấc ngủ của Anh không còn được ở mức chập chờn nữa. Mà là rờn rợn.

Xe leo đèo. Bò như ốc sên trên miệng vại. Con ốc sên uể oải kiệt sức như vừa xong một cuộc giao hoan nên bò như là một cực hình, như là một việc làm quá sức, như một cuộc thách thức mà nó chưa từng trải. Binh… inh… nh… h. “Ốc sên” khựng lại. Rồi rướn lên. Như say. Như hụt hơi. Như đuối sức. Dềnh dàng và dặt dẹo. “Không lẽ xe rạn lốp nổ săm? Nổ săm giữa đèo có mà bỏ mẹ!” Anh nghĩ và Anh lại tự phỉ thui mồm mình. Anh cố trấn an mình. Căng mắt nhìn ra ngoài. Trời âm u đen mờ mờ le lói vài ngôi sao cô đơn còn tán tỉnh nhau lúc quá giờ giới nghiêm. Tự nhiên thấy mình nhỏ nhoi hơn cả những gì được dùng để so sánh đối chứng với từ… nhỏ nhoi. Vèo xuống dưới vực đen ngòm kia là xong. Như vào hố đen vũ trụ. Tựa lông hồng bay vào hư không.

Lên đến đỉnh đèo mới biết xe nổ săm thật. May là bánh đôi nên cố lết được. Mất nửa giờ cho nhà xe lấy hồn về nhập xác và lấy săm mới về nhập lốp, con ốc sên mới có thể trườn xuống phía bên kia.

*

Hôm sau mảnh đất phương Nam chào anh bằng bộ ba “nắng vàng, biển xanh và anh”. Anh trong ngoặc kép là cậu bạn. Cậu bạn tên Kha. Ra trường Kha có quý nhân lôi vào Nam từ đầu năm học nên mọi thứ Kha đã thuộc nằm lòng như người… ở trỏng.

Chưa bao giờ Anh nghĩ Kha lại là người kiếm việc cho mình. Thật. Không biết đâu mà lần.

Kha đón anh ở bến xe.

- Mới hai ngày hai đêm mà râu ria mày mọc tưng bừng quá. Đi. Đi thôi. Vậy là ngon rồi. Về chỗ tao. Mọi thứ mai tính.

- Thêm hai ngày nữa có khi mông tao mọc mụn luôn chứ râu ria nhằm nhò gì. Anh nói rồi cười, rồi nhảy lên sau xe Kha.

“Chỗ tao” là căn nhà trọ đường vào vòng vèo lượn lờ ngoặt phải ngoặt trái  liên tục một hồi mới tới, nếu tính từ trục đường xương sống của thành phố. Căn phòng không rộng lắm nhưng vẫn có giường có bếp có nhà vệ sinh và bộ bàn ghế cùng bảng để dạy thêm ngoài giờ, môn Hóa chứ không phải môn Sinh, còn nham nhở với công thức phân biệt các loại rượu, rượu no và rượu không no, rượu đơn chức và rượu đa chức. Ngập ngụa trong rượu. Bề bộn, tùng phèo mọi thứ như phòng ở dã chiến, dạy và học dã chiến.

- Hề hề - Kha cười - Tạm thời thế đã. Ăn nhiều chứ ở bao nhiêu.

Đồng ý! Ở bao nhiêu. Cao một mét sáu lăm, đúng chuẩn chiều cao nam giới dân tộc dù tuổi thơ toàn khoai độn cơm với cơm độn khoai, sắn chở cơm với cơm chở sắn, xem như hồng phúc của nhà vẫn còn. Nếu mặc cả thêm chân vòng kiềng thì thêm được vài phân nữa, chẳng bỏ bèn gì, diện tích chiếm chỗ chẳng là bao.

Từ phòng tắm bước ra. Anh như người trở về từ lòng đất. Gột rửa hết được bụi bặm đường xe. Nghĩa là đã tút tát xong phần… nước gỗ.

- Đi. Đi làm vài li nhiệt liệt chào mừng.

Quán nhậu cách phòng trọ vài phút xe máy với tốc độ… lừng khừng.

Bãi đất trống rộng. Khoảng gần 30 bàn. Đông như mối chạy loạn. Ồn ào náo nhiệt. Chạy bàn lao vào lao ra chạy ngang chạy dọc như con thoi, thoăn thoắt. Già trẻ lớn bé chìa vé số mời, vui như hội. Ai ai cũng nói có số đẹp, hi vọng sẽ đem niềm vui đến cho mọi người. Khổ thế. Nếu có niềm vui thật, phát lộc phát vui thật người ta có bán đi dễ dàng vậy không, hay lại phát rồ phát điên lao vào giành giật? Thêm hai anh chàng có điệu bộ xăng pha nhớt lẫn dầu diezen hát những bài não nùng phục vụ các thượng đế, tưởng chừng bảy nốt nhạc vui đô rê mi fa sol la si ngấm vào tận đĩa mồi, chén nước chấm, ly bia. Để ít phút sau đến từng bàn, lúc thì nói giọng basso lúc thì baritone, khi thì tenor khi thì contralto, lúc lại mezzo-soprano lúc lại soprano, với nội dung: “Xin lỗi anh Hai chị Ba, em xin có vài lời. Đây là kẹo kéo càng kéo càng dài càng nhai càng ngọt, ngọt như đường cát, mát như đường phèn. Cô nào chồng bỏ chồng chê. Ăn cây kẹo kéo chồng mê, chồng về. Anh nào vợ dỗi bỏ bê. Ăn cây kẹo kéo vợ phê, vợ về. Kẹo kéo ăn béo đỏ da. Thuốc tây thuốc ta thua xa kẹo kéo. Xin kính mời anh chị.” Người gật kẻ lắc. Anh thấy náo nhiệt và vui vui, như mùa thu tháng Tám năm nào mà sách vở phim ảnh hàng năm vẫn nhắc.

Anh và Kha hồn ai người ấy giữ, chai ai người ấy uống, vừa hết hai chai thì bàn bên có các thể loại giọng, bật volume miệng maximum kéo từng dây câu sáu câu tám than thân trách phận về thời buổi này kiếm việc khó khăn. Dù không để ý nhưng bàn sát bàn, gần quá gần, kiểu môi hở răng lạnh. Tai Anh lại vừa ngoáy hết ba cây bông ngoáy tai lúc tắm xong nên nghe rõ như nghe câu chuyện cảnh giác đêm khuya những đêm tối trời thanh vắng đến rợn người.

Giọng đùng đục đậm đặc của anh chàng quần trắng áo đen: Đầu đường Xây Dựng bơm xe/ Cuối đường Kinh Tế bàn chè đậu đen/ Ngoại Thương mời khách ăn kem/ Các anh Nhạc Viện thổi kèn đám ma/ Ngân Hàng ngồi dập đô la/ In giấy vàng mã sống qua từng ngày/ Sư Phạm trước tính làm thầy/ Giờ thay kế toán hàng ngày tính lô.

Cô nàng quần đen áo trắng ngồi cạnh hò dô tiếp sức: Điện Lực chẳng dám bô bô/ Giờ đang lầm lũi phụ hồ trên cao/ Lập trình chả hiểu thế nào/ Mở hàng trà đá thuốc lào… cho vui/ Nông Nghiệp đến hỏi ngậm ngùi/ “Số em chắc chỉ tiến lùi theo trâu”/ Nhìn quanh Thương Mại đi đâu?/ Hóa ra là đã nhảy tàu đi buôn…

Phía đối diện, anh chàng giọng khê khê nồng nồng như mùi bả hèm cháy, tăng tốc: Ngoại Ngữ vẻ mặt thoáng buồn/ Đang ngồi viết sớ, kiêm luôn bói bài/ Báo Chí buôn bán ve chai/ Giao Thông đi chở thuê ngoài Đồng Xuân/ Bách Khoa có gặp đôi lần/ Buôn đồ điện hỏng, kiếm cân dây đồng/ Mỹ Thuật thì bận chổng mông/ Đục khắc bia mộ, chờ mong lên đời.

Cô nàng giọng chua như nước sấu đầu mùa vừa qua bão lớn về đích một cách hoàn hảo: Mỏ Địa Chất mới hỡi ôi/ Sáng thồ hai sọt chào mời mua than/ Thủy Sản công việc an nhàn/ Chiều cân mớ cá cuối làng ngồi rao…/ Hàng Hải ngồi gác chân cao/ Mơ ngày trúng số mua tàu ra khơi/ Bác sĩ, Y tá có thời/ Học xong về huyện được mời chích heo…

Thánh thật - Anh nghĩ - Tên nào rảnh rỗi ngồi nặn ra bài vè hay đáo để. Có lẽ cũng là một tên… thất nghiệp. Ít ra Anh đã thoát được nghề… tính lô giành cho anh Sư phạm như bài vè trên.

Ông Bút Tre còn sống có khi phải vái lấy vái để tay nào nghĩ ra được bài này - Kha nghĩ - rồi quăng bút về nhà trồng tre vì đã có truyền nhân hậu sinh khả úy xuất hiện nhận ấn kiếm truyền ngôi làm thủ lĩnh thơ ca dân gian đương đại còn gì.

Cuộc nhậu tàn. Trăng treo lửng lơ lờ đờ như chú Cuội đang say. Hay có khi Anh say? Gió phương Nam hào phóng lồng lộng.

Thật. Không biết đâu mà lần.

Tác giả Văn Thành Lê

Hai

Buổi sáng.

Trời đẹp.

Anh tỉnh giấc. Nếu tối trước tắm xong như từ lòng đất trở về, thì ngủ dậy Anh thấy mình như vừa trở về từ thế giới bên kia của bên kia. Ngủ say như chết đi sống lại hai lần. Như thể báo thù hai đêm dật dờ trên chuyến xe đường dài.

- Xong hết chưa? Giờ đi kiếm gì ăn rồi lên trường phát cho hoành tráng.

Kha nói khi Anh chuẩn bị rót ly nước lọc thứ ba. Anh để ý đến ly nước hơn là lên trường kiểu gì cho hoành tráng? Cuộc nhậu đêm qua làm Anh khát nước. Nước vào miệng như trôi tuột xuống bàng quang. Cổ họng ráo hoảnh. Uống bao nhiêu nước vào vẫn cứ thấy thiếu.

- Vào trường, xem có nhà tập thể cho giáo viên thì tính toán luôn. Chứ đi đi về về không được tiện lắm. Nhất là mùa mưa.

Anh nói với Kha. Trong lúc tay đang ngắt những lá rau húng bỏ vào tô bún.

- Ừ. Để xem thế nào đã. Kha trả lời, khi đã xong miếng thứ hai.

Từ lúc xong miếng thứ hai đến khi “Để xem thế nào đã” được cũng mất non buổi sáng.

Hóa ra ngôi trường Anh đến không phải ở thành phố. Mà là huyện. Cuối huyện. Đồng nghĩa với giáp thành phố. Từ trung tâm thành phố ra cỡ gần mười cây số. Không quá xa. Vì đường lớn thênh thang, chỉ sợ không có xe để chạy, hoặc có xe thì sợ không có xăng để chạy.

Ngôi trường nằm sừng sững giữa những cánh đồng rau.

- Vùng này là xứ sở của rau - Kha giới thiệu - Xanh quanh năm. Mướt mắt. Nhìn là thấy màu hi vọng, màu sự sống. Còn thực hư thế nào tao không biết. Nhiều khi thấy vậy mà không phải vậy.

Ừ. Xanh. Mơn mởn. Căng tràn nhựa sống. Không biết liệu có toàn thân căng tràn thuốc kích thích. Mà thuốc sinh trưởng đại nhảy vọt. Mà hóa chất nồng nặc đậm đà bản sắc dân tộc.

Thầy phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn tiếp Anh và Kha. Bắt tay. Cười. Mời nước. Cười. Ân cần và niềm nở. Nhẹ nhàng và chu đáo.

- Nhà trường đã nhận được quyết định của Sở về trường hợp của em. Rất tiếc hôm nay hiệu trưởng có cuộc họp ở Sở nên có gì mình sẽ trao đổi với em. Thế này nhé. Tuần sau sẽ bắt đầu đứng lớp. Là bắt đầu vào học kỳ II của năm học. Giờ đang thi học kỳ I. Thời khóa biểu cuối tuần sẽ xếp lại. Giờ em đang ở đâu? Ổn định được chỗ ở chưa?

- Dạ. Em đang ở tạm chỗ bạn trong thành phố. Anh nói và nhìn qua Kha.

- Trường có nhà công vụ, cách đây khoảng cây số rưỡi. Nếu em có nhu cầu thì nhà trường sẽ sắp xếp.

Được lời như cởi tấm lòng. Còn mong gì hơn nữa. Anh trả lời ngay như thể sợ gợi ý của thầy phó hiệu trưởng rơi đi mất.

- Dạ. Được vậy thì tốt quá ạ.

- Đây! Mới nói là thấy ngay. Long, Long ơi. Thầy phó hiệu trưởng gọi với ra hành lang, nơi có một người vừa đi qua.

- Thầy gọi em? Người được gọi tên Long quay lại phòng.

- Long vào đi. Mình nhờ chút. Giới thiệu với hai em đây là thầy Long, giáo viên Vật Lý, hiện ở trong khu tập thể trường, và cũng là trưởng khu tập thể.

Long chủ động bắt tay Anh và Kha. Cái bắt tay chắc nịch kiểu có cường độ dòng điện mạnh.

Sau một hồi bắt chuyện, làm quen, thầy phó hiệu trưởng chốt lại câu cuối cùng:

- Long hết tiết rồi phải không? Giờ đưa hai bạn về khu tập thể xem qua, nếu bạn đồng ý thì Long sắp xếp phòng cho bạn luôn nhé.

*

Long chạy xe trước. Anh và Kha chạy xe theo sau. Lại luồn lách qua những cánh đồng rau. Hành. Ngò gai. Hẹ. Cải củ. Cải bắp. Su hào. Húng chó. Diếp cá. Tía tô… Những vườn rau vuông vắn như bao diêm. Giữa những “bao diêm” lớn lớn có những ngôi nhà be bé làm tạm lợp mái lá, là nơi để dụng cụ canh tác, phân bón và máy tưới nước. Xen giữa màu xanh của rau là những con người quần quật mặt cắm sát đất phao câu vươn trời cao, cao mãi.

Kha dừng xe đột ngột sau xe Long, Anh nhận ra ngôi nhà trước mặt là khu tập thể. Vẫn là những vườn rau xung quanh. Một vài người đứng ngồi dọc hành lang. Anh nghĩ, chắc là thầy cô đây. Anh và Kha chào, cùng lời giới thiệu kèm theo của Long.

Cảm giác đầu tiên là, khu tập thể tồn tại kiểu cha chung không ai khóc. Cỏ mọc lút từ mép cổng vào mép khuôn viên sân. Dây phơi đồ dọc theo hành lang phất phơ quần đùi áo may ô, áo cánh áo lá, quần con quần bố quần mẹ của nam và nữ. Màu sắc phong phú sặc sỡ. Phấp phới tung bay.

Long dẫn Anh vào phòng đầu tiên, nói: “Đây là phòng mình. Cả khu có năm phòng, mỗi phòng rộng ba mươi mét vuông, có vê kép xê riêng từng phòng. Hiện khu tập thể có mười giáo viên, năm giáo viên nữ hai phòng cuối, năm giáo viên nam ở ba phòng đầu. Mình ở một mình, nếu cậu có nhu cầu thì vào ở cùng với mình luôn.”

Anh dạ dạ vâng vâng, cảm ơn cảm kích cảm động với Long nhiệt tình và gần gũi.

- Phải đầu tuần sau em mới chính thức dạy, nếu được thì cuối tuần em chuyển đồ vào.

- Nếu cậu vào, mình sẽ lên trường mượn bộ bàn ghế về, cho hẳn cậu đặt bàn bên cửa sổ.

Long nói và chỉ tay. Theo tay Long là cửa sổ chính diện, có tàng cây trứng cá chĩa thẳng vào tận cửa sổ gió phe phẩy cành như con mụ hàng cá phe phẩy quạt đuổi ruồi.

- Dạ. Anh trả lời.

- À, mà đầu năm có mấy em mới về đấy. Cũng được phết. Đang ở phòng cuối. Cậu về nhanh tay hớt lấy một em cho nó ngoạn mục. Mà đã có người yêu chưa?

- Dạ, em chưa?

- Trông mặt mũi thế này mà chưa cũng hơi vô lý? Nội thất có hỏng hóc gì không đấy?

Anh và Kha cùng cười. Anh nói:

- Anh cứ vui tính. Con gái giờ yêu kiều nhiều nhưng cũng yêu quái lắm. Phải có cơ chúng mới gật, như cơ ngơi hoặc trong diện cơ cấu, không có hai thứ ấy thì ít nhất phải có cơ bắp. Em đến cơ bắp cũng thua thì gái nào thèm nhìn.

- Cậu lại vơ đũa cả nắm. Thời buổi này, nhìn đàn ông ra đàn ông là chị em nó tự bu vào thôi. Con gái sợ nhất khoản lẫn lộn giới tính. Thế giới đang bị nữ hóa đi thì phải. Đúng là kỷ nguyên của chị em. Các tổ chức kêu gọi bình đẳng với nữ giới chắc hả hê lắm, vì khối đàn ông giờ cũng muốn làm đàn bà.

Long nói và cười.

- Đây nhé, nồi niêu xoong chảo đây. Bếp ga đây. Đủ cả, nhưng ở một mình nên mình lười, góp gạo thổi cơm chung với hai phòng bên, ăn uống ở đây cũng đơn giản. Nói chung là anh em sống được chắc cậu không chết.

- Ở đây anh em đoàn kết và vui là chính. Nhưng nếu ai thích yên tĩnh thì có vẻ không hợp lắm. Khu tập thể nó cũng như xóm trọ hồi sinh viên. Khác chăng là ít trò lố hơn tí, ít tự nhiên chủ nghĩa hơn tí, vì xung quanh phụ huynh học sinh vẫn qua lại vẫn thầy thầy cô cô nên không dám lố cực đại. Phòng hơi bẩn nhỉ. Con trai mà.

Sau ba từ “con trai mà”, Anh thấy mạng nhện dăng mắc khắp phòng, như thể phòng này nhện là chủ nhân chứ không phải Long.

Tự dưng Anh nhớ đến những khu nhà trọ sinh viên. Thời ấy hào hùng và căng tràn những kỷ niệm.

*

Năm nhất. Xóm trọ Anh nằm chót vót trên đỉnh con dốc cao nhất thành phố. Mỗi lần đi học lao xe xuôi dốc mát lạnh dựng tóc gáy. Khi ngược dốc đạp muốn dựng lông chân. Mệ chủ xóm trọ thương lũ sinh viên các Anh như thương con mọn. Có gì cũng chia. Có gì cũng phân phát. Ngày vài ba bận. Chia đầu xóm tới cuối xóm như phát chẩn. Mỗi tội mệ cấm tiệt không cho con gái vào xóm, bất kể với lý do gì, dù là gái đẹp hay gái xấu, dù là đầu gấu hay tiểu thư, dù là thiếu nữ hay sồn sồn hai nách hai con.

Đến bây giờ Anh vẫn không hiểu sao mệ lại căm hờn lại giục căm hờn với con gái như vậy. Có ngày mưa nhàn rỗi cả xóm ngồi tán láo đưa trường hợp vô lý cực đoan của mệ ra tìm nguyên do nguyên cớ, mãi vẫn không tài nào có kết luận chắc chắn.

- Có khi hồi trước mệ bị cô nào đó cướp chồng thành đơn độc lủi thủi lẳng lặng nửa đời còm cõi căm hờn.

- Hay là do con trai mệ bị vợ hành lên hành xuống quăng quật bòn rút hết tiền rồi bỏ lại cái xác lạc hồn vượt biên đi theo trai khác sang tận nửa vòng trái đất rẻ tầng mây bên kia ăn sung mặc sướng không một lần đoái hoài chồng con. Vậy nên mệ ác cảm với đàn bà con gái.

- Có khi…

- Có khi…

- Có khi…

- Hay là…

- Hay là…

- Hay là…

Rất nhiều những… có khi và… hay là.

Là giả thuyết vậy. Đoán già đoán non vậy. Chắc chắn một điều cô nào vô tình không biết chỉ cần đến cổng gọi ai đó trong xóm là mệ chửi như lật ngược gia phả dậy mà chửi, lên trầm xuống bổng, nhấn nha nhấn nhá nhả từng từ thuần thục mướt mát hơn ối ca sĩ chỉ chực lăn lê bò trườn rống lên trên sân khấu, như tiếng rống của trâu bị đâm trong lễ hội đâm trâu ăn mừng chiến thắng ăn mừng mùa màng bội thu hay có sự kiện quan trọng gì đó của các dân tộc Tây Nguyên bazan đất đỏ với trập trùng núi bập bùng mây và bềnh bồng sương, rồi hét giá cát - sê một buổi hơn cả đời nông dân cày cấy đổ mồ hôi hoa mắt chóng mặt bây giờ.

Năm hai. Anh xuống núi, xóm trọ ngay mép sông, mỗi mùa mưa như quê em mùa nước nổi. Mưa chán chê ê hề rồi tạnh mà nước vẫn dâng. Đầu tối nước dâng vào phòng mới chớm chân thoáng chốc nửa đêm đã chớm… chim. Đục mái tôn ngồi vắt vẻo mái nhà vừa nhai mì tôm sống vừa ngắm trăng và ngắm rác rưởi phều phào phập phồng tham quan xóm trọ. Đâu đó có tiếng sáo tiếng guitar não nề câu gái trộn cùng tiếng mèo kêu chuột chạy chó tru. Anh và lũ con trai giả giọng lồng tiếng phim Hồng Kong, Đài Loan kể chuyện ma. “Đêm hôm đó, Đào về nhà, trong lòng bực tức vì đánh con đề 89 mà nó lại về 90…” Được lúc, sợ quá, cả đám lại rú lên ôm chầm lấy nhau kêu oái oái thiếu trượt chân lăn từ mái nhà bum bũm xuống nước đang kiên trì lì lợm dâng cao. Chờ mãi vẫn chưa hết đêm thì quay ra vỗ đùi khen tiên sư lão già Aitmatov ở mãi xứ Kyrgyzstan rất nhiều núi đồi và thảo nguyên với cây phong, sếu, lạc đà, chó(1) lại có thể nghĩ ra được cụm từ hay thế, một ngày dài hơn thế kỷ.

Xóm trọ thứ ba có ba dãy nhà thành hình tam giác. Chui vào xóm như lạc vào mê cung bùng nhùng kiến trúc chắp vá đầu thừa đuôi thẹo. Không thể biết đầu ông chủ nhà chuyên cởi trần bụng phệ miệng nói không kịp để lên da non nghĩ gì mà cho xây xóm trọ kiểu này. Trong tam giác vàng ấy thi thoảng lại có vài vụ chí chóe lên xuống như đồ thị giá vàng. Chị bán xôi mồi chài anh thợ điện. Anh thợ điện âm mưu tiện chị cắt tóc. Con em học nghệ thuật tí tởn điên điên cuồng cuồng lao tâm khổ tứ với cu em học báo chí. Dí nhau loạn xà ngầu. Năm bữa nửa tháng lại có cảnh cãi vả - hòa giải - đoàn kết - thương yêu. Bốn bảy hai tám ngày lại có cảnh tốc váy - tung quyền - văng tục - bắt tay - ôm chầm nức nở. Đủ mọi sắc thái biểu cảm, như cả xã hội bị bùa mê thuốc lú phù phép hô biến thu nhỏ thành xóm trọ, bé tí ti mà gì cũng có.

Những cảnh sinh viên, sau khi ra trường tưởng đã trôi tuột đi, đơn giản nhẹ nhàng khoan khoái như một cơn tháo dạ, nào ngờ gặp khu tập thể giáo viên nó lại dội về trong Anh.

- Thôi. Kiểu này không ở khu tập thể được mày ạ. Trên đường về Kha nói với Anh.

- Hay cứ về ở chỗ tao. Xa tí nhưng tự do tự nhiên tự tại. Ở tập thể, chiều chiều nhậu, nói chuyện vặt, đánh bài. Có mà xụi lơ. Không hợp với mày.

Vẫn là Kha, phát tín hiệu định vị chỗ ở cho Anh.

Anh nghe thấy cũng phải.

Trường ở ngoại ô. Khu tập thể ở ngoại ô của ngoại ô. Quay đâu cũng xanh ngắt một màu rau. Nghĩ đến cảnh sáng lên lớp chiều lập hội bài chung tiền tối nhậu có khi ba bảy hai mươi ngày rưỡi Anh không trụ được. Người lại xanh như rau, đến một ngày nào đó ai thấy lại tưởng người là thực vật, khỏi cần ăn, chỉ phơi nắng tự quang hợp cũng sống khỏe re thì...

Thật. Không biết đâu mà lần.

-----------------------------------

(1): Aimatov là nhà văn người Kyrgyzstan (Liên Xô cũ) nổi tiếng với những sáng tác về quê hương ông, như: Truyện núi đồi và thảo nguyên, Cây phong non trùm khăn đỏ, Mắt lạc đà, Sếu đầu mùa, Con chó khoang chạy trên bờ biển, Một ngày dài hơn thế kỷ v.v…



Văn Thành Lê

Nguồn: vanvn.net


Chùm thơ Nguyễn Đức Phú Thọ

Chùm thơ Nguyễn Đức Phú Thọ

Không ồn ào, không triết lý nặng nề ở mỗi trang viết, thơ Nguyễn Đức Phú Thọ như những lời tâm sự, nhắn gửi đầy lãng mạn, nhỏ nhẹ và rất đỗi đằm sâu. Khoảng thời gian từ tập thơ thứ nhất: “Nỗi buồn đập cánh” đến nay đủ để người viết tự tin hơn và người đọc hy vọng nhiều hơn. Chùm thơ mới nhất Nguyễn Đức Phú Thọ muốn chia sẻ cùng bạn đọc có cảm hứng từ mùa xuân…

Chân dung Nguyễn Đức Phú Thọ


Vọng


Đêm nay lạnh về chầm chậm

Gió nghiêng một góc con đường

Áo mùa đông không đủ ấm

Mơ hồ lạc giọng trong sương

 

Hàng cây đầm đìa nỗi nhớ

Gió mưa phủ khắp chân đồi

Biết làm sao mà níu giữ

Mỏng manh một sắc hoa tươi?

 

Quán nhỏ lửa nồng mắt củi

Chìm bao tiếng thở xa xôi

Ngỡ giữa ròng ròng khói trắng

Buồn vui cứ thế qua đời

 

Đêm nay lạnh tràn chầm chậm

Bóng người khuất giữa nẻo cao

Tháng năm dài cơn gió mỏng

Vọng về từ những lao xao…

Đà Lạt, cuối năm

 

Như khúc đồng dao

 

Cánh chuồn ơi, ta về với nhé

bãi bờ xanh thắp nắng chân trời

mây xao lãng

một niềm hoài vọng

gió chạm thềm

khẽ nhón bước trầm tư

 

cánh đồng xanh triền đê gió lộng

nếp lúa thơm

chim sáo gọi bầy

ta một thuở rúc đầu vào áo mẹ

mơ cánh cò

con rít lội sông

 

ngày hoa cải trổ bông vàng rực

cánh diều nâu

nhấp nhánh khung trời

em tóc bím nheo cười mắt biếc

để hồn ta treo giữa nắng chơi vơi

 

cánh chuồn xưa ơi

ta xin về lại

với dòng sông

trong đục tháng ngày

em soi bóng tóc trần thơ dại

ta ngập ngừng nhìn mùa chuyển trên tay…

 

 

Trong một sớm bình yên

Buổi sớm bình yên

vương sợi nắng đan mềm trên cỏ

trong thanh âm lảnh lót của lũ chim

tôi tựa vào bờ vai của gió

 

hệt như một giấc mơ

đã ngủ ngoan nơi bờ xanh ẩm ướt

con đường phủ lên đôi chân tôi rất mượt

băng qua sắc vàng lây phây của những cánh đồng

băng qua những con dốc vỡ mùa mật óng

 

tôi vòng tay ôm những miền cây rất mộc

nơi tuổi thơ trong trẻo hát ca

thả ngàn sắc biếc

cánh bướm nơi bờ ao với đôi lớp màn mưa

bay xa biền biệt

chú dế lạc chân đi hoang giữa ruộng đồng

thanh thản rơi một bầu trời cỏ xước

 

những chùm sao loay hoay không bay được

neo sương đêm rí rách

neo tiếng cú con bụm cánh cười vang

tôi lại về ngồi với nắng vàng

ban mai ửng thơm tóc rối

tay khẽ vuốt hòn sỏi hiền run lên không khốc

nhẹ bẫng tôi buông những hồn nhiên lăn trên triền dốc

 

khẽ áp tai

dưới vòm trời non

chớm ngàn lộc xanh

vỡ tràn mùa mới

nghe loài hoa không tên thở nhẹ

 

trong một sớm bình yên…

 

Mừng

(cho N.)

Mùa xuân về thơm sắc nắng

Xuân về vương mắt lộc vừng

Xuân nghiêng dịu dàng mắt cỏ

Hoa cài, nụ biếc bâng khuâng

 

Mùa xuân em thành thiếu nữ

Tay thon ướm nắng ngọc ngà

Mừng em tuổi này chớm nụ

Xinh từ môi mắt xinh ra…

 

 

Vườn sớm

 

những cáu bẩn của hôm qua
sau giấc ngủ vùi
đã nằm yên trong chiếc hộp quá khứ

một ngày
bình minh khẽ gọi
bằng tiếng chim rải nắng tinh khôi

nhè nhẹ
bước chân giữa khu vườn
trong màu lá im xanh
nghe hơi thở của một mùa hạnh phúc
rồi lặng yên
nghe đám sỏi dưới chân nói với nhau
về một mùa gió mới
mùa gió mới mênh mang
mùa gió mới rất hiền...

bao mắt nắng đã ấm dần từ đâu
trong tiếng hát
trong tiếng cười
hay tiếng nói ở lòng mình xanh chớm?

những cáu bẩn hôm qua đã nằm trong chiếc hộp
và chuyện hôm nay chỉ vừa mới bắt đầu

đứng giữa khu vườn hít sâu thật sâu...

Nguồn: Vanvn.net

Anh Khang - tác giả bán chạy nhất Hội sách TP.HCM: 'Đông người không cứu được cô đơn'

Anh Khang - tác giả bán chạy nhất Hội sách TP.HCM: 'Đông người không cứu được cô đơn'

“Đừng đặt trên vai các tác giả trẻ sứ mệnh cáng đáng cả nền văn học đương đại” - Anh Khang (sinh năm 1987), tác giả cuốn Buồn làm sao buông viết trên trang cá nhân sau khi đọc nhiều chỉ trích cho rằng best-seller là sách thị trường.

Anh Khang không được biết đến với cá tính hay phá cách, thế mạnh của anh là văn giàu cảm xúc. Một câu văn quen thuộc của anh là “Sài Gòn giấu anh kỹ quá” đã được đưa vào ca từ nhạc trẻ.

Năm nay, hội sách TP.HCM ghi nhận Anh Khang là tác giả ăn khách hàng đầu, vượt qua cả Dan Brown (nhà văn Mỹ có đông độc giả ở Việt Nam) và Nguyễn Nhật Ánh (nhà văn Việt Nam bán chạy nhất hơn chục năm qua).

Tác giả Anh Khang (ảnh: T.L) và bìa cuốn sách Buồn làm sao buông.

“Càng dễ gặp gỡ, càng ít chỗ dựa khi cô đơn”

Anh Khang mấy ngày liền có mặt tại hội sách để giao lưu, luôn bị bao vây bởi đám đông độc giả. Một biểu hiện của sự đủ đầy, nhưng động lực sáng tác của anh bắt nguồn từ sự thiếu thốn.

Báo chí nói Anh Khang viết một loạt 3 tác phẩm ăn khách vì người yêu cũ bỏ ra đi, nhưng bên cạnh đó, còn có một lý do khác chìm khuất hơn. Anh viết cho tuổi trẻ, lứa tuổi suốt ngày đặt câu hỏi “Mình là ai? Đến Trái Đất để làm gì?” và luôn khao khát có người lắng nghe, đồng cảm. Càng khó tìm, họ càng khao khát.

Sự thiếu thốn đó cũng có thể hiểu là nỗi cô đơn. Ngày nay, người ta gặp nhau dễ dàng hơn, chẳng hạn việc Anh Khang có thể giao lưu với hàng nghìn độc giả bên ngoài trang sách. Nhưng anh hiểu “Chính vì quá dễ gặp gỡ, các mối quan hệ đến chóng vánh, không đủ sâu sắc và lâu bền. Càng gặp nhiều, ta càng thấy mọi thứ phù phiếm” - Khang nói với TT&VH.

Anh có suy nghĩ tương tự về mạng xã hội. “Những phương tiện giao tiếp càng phong phú, con người càng ít chỗ dựa khi cô đơn. Càng kiếm tìm sự giao tiếp, họ càng cô đơn. Càng nhiều lựa chọn càng khó có hạnh phúc vuông tròn. Có thể nói, nhiều khi tôi cô đơn và lạc lõng giữa vòng tay nhiều người”.

Làm việc trong lĩnh vực truyền thông, khá chuyên nghiệp trong việc xây dựng hình ảnh, Khang tạo ấn tượng là một người trẻ hiện đại. Anh tiết lộ gu đọc khá bất ngờ: tác phẩm văn học gối đầu giường là Truyện Kiều của Nguyễn Du chứ không phải một tác phẩm đồ sộ của nước ngoài nào khác. “Có đọc hết văn chương năm châu bốn biển thì cuối ngày, vẫn đến lúc lắng lại và trở về với nguồn cội” - Khang nói.

Khi người trẻ chọn lãng mạn

Trò chuyện với TT&VH trong những ngày vẫn còn dư âm hội sách, với cả những khen chê xung quanh “sách thị trường bán chạy và văn hóa đọc”, Anh Khang khẳng định, anh không bàn luận nhiều vì chọn sách, đọc sách là quyền của mỗi người. Theo đơn vị làm sách, Buồn làm sao buông được đặt hàng trước 40.000 cuốn và tái bản trong ngày phát hành.

Tranh cãi sau hội sách TP.HCM, nhiều người cho rằng bảng xếp hạng sách bán chạy toàn sách thị trường dành cho giới trẻ, cho thấy văn hóa đọc rất đáng bi quan. Cách nhìn đó là một sai lầm. Công chúng đến hội sách cũng khá trẻ, rất đông học sinh sinh viên. Do đó, danh sách bán chạy hầu như phản ánh thị hiếu giới trẻ. Và họ chọn lãng mạn.

Tại sao các tác giả trẻ không thể viết gai góc và độc giả trẻ không thể đọc gai góc hơn? Đó cũng là điều cần suy ngẫm. Anh Khang nhiều lần khiêm tốn nói “Tôi không nhận mình là nhà văn hay một tác giả”, khẳng định nguyện vọng “Viết để đi tìm sự cảm thông đồng điệu, có thể hình thành dòng văn học giúp độc giả đồng cảm với cảm xúc của mình”.

Với khả năng của người học giỏi văn, nói chuyện cũng đầy chất văn như khi cầm bút, hy vọng văn của Khang và những người cùng thế hệ có thêm chút cạnh sắc, thêm những cái gai. Bởi, văn chương cũng có lúc không hiền.

Anh Khang sinh năm 1987, từng xuất bản bộ 3 sách được tuổi teen yêu thích như Ngày trôi về phía cũ, Đường hai ngả - Người thương thành lạ Buồn làm sao buông. Hiện, anh là biên tập viên báo chí về lĩnh vực văn hóa.

Mi Ly
Thể thao & Văn hóa

Nhà văn phải biết kích hoạt tiếp thêm cảm hứng sống cho người đọc

Nhà văn phải biết kích hoạt tiếp thêm cảm hứng sống cho người đọc

- Chúc mừng anh Đặng Thiều Quang đã có cuộc tái xuất khá ngoạn mục bằng tiểu thuyết Săn cá thần (Nxb Thời đại và Công ty Nhã Nam liên kết xuất bản quý IV năm 2013) sau bốn năm im tiếng trên văn đàn. Anh có thể chia sẻ cái cơ duyên của cuộc tái xuất này?

+ Ý tưởng, cảm hứng viết Săn cá thần được hình thành từ những chuyến tôi theo đám bạn thân lên mạn ngược câu cá. Và ngày 1/4/2009, ngày Cá tháng tư, ngày nói dối, tôi nghĩ là một ngày tuyệt vời để mình có thể bắt đầu một truyện dạng fiction, nếu gọi đây là truyện theo phong cách hiện thực huyền ảo cũng được.

- Trước khi in ấn, xuất bản thì Săn cá thần được coi là một tác phẩm văn chương mạng đúng nghĩa. (Cuốn sách anh viết đến đâu đưa lên mạng đến đó và đã tạo được sự tương tác tối đa với bạn đọc). Theo xác quyết của nhà phê bình Inrasara thì văn chương mạng khi bước xuống thế giới giấy sẽ mất đi hơi thở đời sống mạng, và giảm “giá trị đích thực” của nó không ít. Điều này có đúng với trường hợp Săn cá thần của anh không?

+ Tôi lại nghĩ xuất hiện trên mạng mới làm giảm hơi thở văn chương của tác phẩm; và sự tương tác ở trên ấy nó không ghê gớm như người ta tưởng đâu. Chính cuộc sống này, với những vấn đề sát sườn, mới là thứ tương tác mạnh nhất với nhà văn. Môi trường mạng với tôi chỉ là một “kênh”, một kiểu “nhà xuất bản” mà tôi có thể đưa tác phẩm của mình đến với bạn đọc một cách nhanh nhất. Viết văn là công việc mang tính chất cá nhân. Giá trị đích thực của cái gọi là văn học mạng, tôi còn nghi ngờ lắm.

Đặng Thiều Quang


- Sinh năm 1974 tại Lào Cai

- Tốt nghiệp Đại học Kiến trúc Hà Nội

- Đã xuất bản các tiểu thuyết Hoen gỉ (1996), Chờ tuyết rơi (2007), Đảo cát trắng (2008), Bóng giai nhân (2009), Săn cá thần (2013) cùng các tập truyện Tôi và D’Artagnan (2007), Phải lòng (2009)

- Hiện sống và làm việc tại Hà Nội (Chủ thương hiệu cafe Quang)

- Đọc Săn cá thần, không ngăn được trong tôi những liên tưởng. Ví như, cặp đôi Tú khỉ và “tôi” cứ khiến tôi liên tưởng đến cặp đôi Zorba và “tôi” trong tiểu thuyết Alexis Zorba - con người hoan lạc của Nikos Kazantzaki. Cũng là những cặp tương phản, một bên hoàn toàn bản năng, với những ham muốn hưởng thụ cuộc đời đến từng khoảnh khắc của mình, một bên là “con mọt sách”, có phần yếu đuối, yếm thế, tôn thờ những tín điều xa xỉ. Ví như hai nhân vật Tú khỉ và Toàn gạch, những con người cuồng vọng bắt sống con cá thần, muốn chinh phục, chiếm hữu những thứ “đỉnh” nhất, khiến tôi liên tưởng đến nhân vật Đăm Săn với cuồng tâm đi bắt nữ thần Mặt Trời về làm vợ sau khi chàng đã sở hữu tất cả những thứ chàng muốn chinh phục... Anh có đồng tình với cách liên tưởng của tôi không?

+ Tôi hoàn toàn đồng ý với sự liên tưởng của anh. Một khi tác phẩm đã xuất bản thì nó thuộc về độc giả, nó không còn chịu sự chi phối, áp đặt của tác giả nữa. Ngôn ngữ và tri thức có sự ảnh hưởng, kế thừa, và người ta đang nói nhiều đến tính liên văn bản của văn học. Những lớp lưới kiến văn được giăng mắc đâu đó trong vô thức và tiềm thức tác giả, khi viết nó tự động vụt hiện ra trang sách. Tôi sẵn sàng thừa nhận mình chịu ảnh hưởng từ các bậc thầy văn chương mà mình từng đọc. Nhưng không thể không kể đến những ảnh hưởng từ báo chí, điện ảnh, từ văn hóa internet…, đặc biệt là điện ảnh, tôi học được rất nhiều điều từ những bộ phim. Về cơ bản, phim ảnh hay văn chương đều là những câu chuyện kể, mà yếu tố tiên quyết là phải ám dụ được khán giả, độc giả. Tôi thích motif nhân vật cặp bài trùng đối nghịch, đó là nơi những cá tính cọ xát, những xung đột xảy ra, và tình huống có vấn đề nảy sinh. Hành trình tìm kiếm bản ngã, tình yêu, ý nghĩa cuộc sống nằm trong hành trình dấn thân, đấu tranh và tự đấu tranh của các nhân vật.

- Dường như anh đã đoạn tuyệt với phong cách văn chương đèm đẹp, lãng mạn kiểu Chờ tuyết rơi, Bóng giai nhân… trước đây. Săn cá thần là sản phẩm của nỗ lực lột xác phong cách văn đã định hình hay là hệ quả tự nhiên, tất yếu một khi chủ thể viết đã không còn trẻ, đã ra khỏi tháp ngà văn chương thuần túy để quăng quật, bầm dập cùng đời?

+ Những người viết văn luôn thực hiện quá trình tự phủ nhận chính mình. Tác phẩm hay nhất luôn chờ anh ta ở phía trước, khiến anh ta không ngừng tự làm mới, tự thay đổi. Những trải nghiệm, bầm dập cuộc sống cũng góp phần làm thay đổi nhận thức người viết. Tôi thuộc tạng nhà văn có xu hướng đào hầm đào hố, lặn ngụp trong địa đạo mê cung của chính tâm hồn mình, trí tưởng tượng của mình. Ở nơi đó, tôi thấy dấu vết những giấc mơ, những ám ảnh, ẩn ức, những vỉa nham thạch nóng bỏng. Đôi khi, có cả địa ngục. Bằng trải nghiệm, quan sát cuộc sống, và khả năng tự phân thân trong quá trình viết, tôi giải mã chính mình, giải mã giấc mơ, giải mã cuộc sống. Tôi quan niệm, nhà văn là người phải biết kích hoạt, tiếp thêm cảm hứng sống cho người đọc bằng cách biến cái nghiêm trọng thành nực cười, cái to tát thành bé tí, tạo sinh những ý nghĩa mới cho hiện sinh, cho ngôn từ… Rõ ràng, ngôn từ văn chương của chúng ta đã trở nên sáo mòn, đã trơn tuột và giảm thiểu ý nghĩa, lệch pha với hiện thực cuộc sống đang ngày một “thậm phồn”. Ngôn từ của cuộc sống hiện đại có những vẻ đẹp riêng, thú vị, ngay cả khi nó tục. Tháp ngà không chứa ngôn từ tục, nhưng hầm địa đạo văn chương của tôi dung nạp tất, vì thế có thể nói nó bao dung, nó nhân văn, nó… đời.

- Dẫu vẫn biết, với tác giả thì tác phẩm là tất cả, không phải thêm vào lời thuyết minh không cần thiết nào, nhưng tôi cứ tò mò hỏi, cái vốn sống đầy ắp để có thể phóng bút viết nên Săn cá thần đã được anh thâu nạp bằng kênh nào, và bao nhiêu phần trăm là người thật việc thật trong câu chuyện anh kể (bịa)?

+ Trong cuộc sống tôi cũng có một số trải nghiệm với đủ hạng người, đủ thành phần xã hội. Nhưng theo tôi, thu nạp được bao nhiêu, và biến nó trở nên sống động hay không là phụ thuộc vào tạng của nhà văn, vào khả năng quan sát, hấp thụ của anh ta, rồi tiếp đó là khả năng chế biến chất liệu thô ấy thành những món văn hấp dẫn hầu độc giả. 1% hiện thực + 99% bịa thành thực = 100% tác phẩm, đó là công thức viết văn của tôi. Điều quan trọng với nhà văn, là khả năng kể câu chuyện sống động như nó diễn ra ngay trước mắt độc giả, chứ không phải là lai lịch, tiểu sử của anh ta.

Một trong những yếu tố làm nên sức hấp dẫn của  Săn cá thần là cái chất pop - art, chất carnaval đậm đặc trong từng trang sách. Đó là sự xuất hiện với tần số cao của những khẩu ngữ, những từ tục, những tiếng lóng, những “thuật ngữ chuyên môn” của dân lô đề cờ bạc, dân “làm ăn”, những pha sex, đó là cảm hứng giễu nhại, giải thiêng…  
Và người đọc đã được thưởng thức một món văn lạ, độc, được đầy lên trong mình cái đương đại, cái ngổn ngang bề bộn tươi rói của đời sống mà mình đang dự phần. Đó là cuộc săn cá thần vừa mê hoặc, vừa rùng rợn. Đó là sự rỗng rượi, bất an của con người hiện đại vì những bất đắc ý từ cơ quan, gia đình, vì ám ảnh về những thảm họa bất kì, về bệnh tật, cái chết, về sự nhỏ bé, cô đơn, mong manh, vô nghĩa của kiếp người... Đó là thế giới của đám trọc phú mới nổi lọc lõi ăn chơi, hợm hĩnh, cuồng vọng, với những mánh khóe hốt tiền, những cuộc lô đề, cá cược bạc tỉ, những trận tửu sắc triền miên…
Một câu chuyện vừa hiện thực đến trần trụi, vừa phi thực đến khó tin. Cái tầm tư tưởng của Săn cá thần là ở chỗ, tác giả không chỉ dẫn dụ được người đọc tin vào câu chuyện mình kể, mà còn nỗ lực đính kèm những lớp ẩn dụ - biểu tượng vào những sự vật hiện tượng trong câu chuyện mình kể.
(Sông Gianh)

- Con cá thần là một hình ảnh ẩn dụ - biểu tượng vĩ đại đã rõ. Tú khỉ, Toàn gạch và bố con ông Văn, theo tôi, cũng là những ẩn dụ - biểu tượng được xây dựng khá thành công. Một bên thuộc về mớ văn minh xô bồ thành phố ô nhiễm, một bên thuộc về thế giới thuần phác, nguyên sơ của lửa, của nước, của nghề săn bắt hái lượm tuyệt đối trong sạch và đẹp đẽ. Phải chăng, theo anh, hệ quả của quá trình văn minh hóa là bản tính thiện sơ nguyên của loài người có nguy cơ bị triệt tiêu?

+ Con cá thoạt tiên như hung thần, nhưng có lúc lại chính tà khó lường, nó vừa là quái vật của tạo hóa, nằm ngoài thuyết tiến hóa, lại vừa như một phép màu chứng minh quyền lực của thần linh, thông qua việc cứu nhân độ thế, dạy cho đám người săn đuổi nó một bài học, phá tan tất cả những ảo tưởng. Thiện - Ác, Chính - Tà, tất thảy là do con người quy định, họ không thể với tới những gì nằm ngoài khả năng tưởng tượng của họ. Cái gọi là nền văn minh trong quá trình đô thị hóa, rõ ràng là đang hủy hoại thiên nhiên, hủy hoại những gì tốt đẹp nguyên sơ trong những con người. Lòng tham vô lối và cuồng vọng sở hữu, chiếm đoạt, là một trong những thứ đáng sợ nhất. Có thể là tôi ngây thơ, nhưng trong câu chuyện kể của tôi, các nhân vật vẫn được cứu rỗi bởi tình yêu, phần nào họ được “đốn ngộ” bởi cách hành xử của con cá thần, và sau cuối họ đã nhận ra vẻ đẹp của thiên nhiên, của sự sống đang sinh sôi nảy nở mãnh liệt, và bình đẳng.

- Có vẻ như anh bị ám ảnh về tính chất bất khả tri, về những “bí mật vĩ đại” của thế giới này. Anh có thể chia sẻ một câu chuyện tâm linh kì bí liên quan trực tiếp đến bản thân, gia đình anh, làm đầy lên những ám ảnh trong anh?

+ Chẳng cần nói chuyện thần bí đâu xa, chỉ cần suy tư về mối tơ duyên khiến tôi dan díu với nghiệp viết văn, viết nên những câu chuyện, và rồi là truyện Săn cá thần này, dẫn đến cuộc trò chuyện giữa anh và tôi hôm nay, đã đủ nói lên sự bất khả tri của chúng ta, trong việc nhìn nhận về mọi thứ trên thế giới. Cách đây ít lâu, anh và tôi còn là những người xa lạ. Và chẳng thể biết được ngày mai chúng ta sẽ gặp gỡ những ai, làm những gì, trở nên như thế nào… Tôi tin vào cái gọi là định mệnh, như ở trang cuối cuốn Săn cá thần tôi đã viết: “…Tạo hóa đã tung ra những quân xúc xắc, đầy ngẫu nhiên, bằng chính đôi tay của bạn…”.

- Anh đã viết một cái kết có hậu cho câu chuyện của mình, ở đó con cá thần đã dạy cho người đọc những bài học thấm thía, ở đó người đọc đã bị tác giả thuyết phục tin cùng mình vào những vẻ đẹp đơn giản mà kì lạ của cuộc đời này… Làm như thế, anh có nghĩ, vô hình trung mình đã biến tác phẩm thành tác phẩm luận đề, vô hình trung mình đã làm nghèo hiệu ứng thẩm mĩ của giọng kể tự nhiên, bình thản, tỉnh bơ như không, đã làm nghèo tính đối thoại, đa thanh… của tác phẩm?

+ Luận đề cũng tốt mà. Tôi tin là tất cả nhà văn khi đặt bút là đã có một điều gì đó muốn nói, đã xác quyết một niềm tin, ngay cả khi anh ta viết về hư vô chủ nghĩa, về bất khả tri, về sự thiếu vắng niềm tin… Viết ra là tuyên ngôn mất rồi. Tôi cũng không tán thành một giọng văn trung tính và tiết chế, chính nó làm cho văn chương trở thành một thứ nhạt nhẽo duy lý. Nhà văn chính là Thượng đế trong tác phẩm của anh ta, nơi lí tưởng nhất để anh ta có thể sở hữu tự do tư tưởng và mặc sức dấn thân.

- Anh có đồng tình với nhận định của nhiều người, rằng Săn cá thần là tác phẩm nổi trội hơn cả của Đặng Thiều Quang?

+ Cho đến lúc này thì có vẻ là như vậy, nhưng như tôi đã nói, thứ trước mắt nhà văn mới là thứ hay hơn cả, cuốn sách tiếp theo mà anh ta sẽ viết. Tôi đang hoàn thành tập I của bộ tiểu thuyết dự kiến dài vài chục tập. Tuy nhiên, chẳng dám nói trước được điều gì. Điểm này chính là sự thú vị của công việc viết tiểu thuyết, nhà văn cứ thế mà lao đầu dấn thân vào cuộc phiêu lưu, nó đầy cám dỗ và hứa hẹn biết bao nhiêu là lạc thú!

- Cám ơn anh đã chia sẻ với bạn đọc Văn nghệ Quân đội. Chúc anh năm mới thắng lợi mới. Đón đợi tác phẩm mới của anh!

Nguồn: vannghequandoi

Người phố - Truyện ngắn Đinh Phương

Người phố - Truyện ngắn Đinh Phương

Ngôi nhà nằm khuất sau nhiều cao ốc. Phải hỏi đường mất dăm lần tôi mới tìm được đến nơi có những giàn hoa giấy đúng theo mô tả trên một trang web rao vặt. Người chủ nhà cần tìm một sinh viên để viết hồi ký.

Người già thường ám ảnh về những điều xảy ra trong quá khứ. Ví như, một ông cựu chiến binh đường Láng kể về cái chết của trung đội sau Cuộc tổng tiến công Mậu Thân "sáu tám". Từng cái tên hiện về, từng địa danh tôi chưa từng nghe qua, kỷ niệm đột nhiên sống dậy... Cái đói khủng khiếp lẩn trốn mấy chục năm đột nhiên nhảy ra từ chỗ khuất nào đó. Ông ôm đầu gào lên, lăn lộn dưới đất như con thú sa bẫy. Cái chết nhảy ra từ từ gõ cửa từng chiếc võng. Mới nhìn nhau cười ngầm động viên nhau cố gắng lúc nhìn lại đã đào đất chôn nhau, cái chết âm ỉ khó khăn hơn ngàn lần cái chết bom đạn. Tập thư lấy ra từ đáy tủ sau hồ sơ, sổ sách, ba-lô và nhiều tấm huân chương. Những lá thư úa mầu vì thời gian, lớp mực nhòe, nét chữ cố thẳng mà vẫn nghiêng ngả. Cả đời ông đi tìm người thân của đồng chí mình để trao lại vài dòng cuối cùng mà không được. Nhà bỏ làng đi, nhà chết hết vì bom đạn. Lúc bà còn sống khuyên ông hãy nghỉ đi. Chiến tranh mà...

 

*


Người mang quân hàm đại tá vẫy chào cuộc đời sau vài hôm nhập viện trong tình trạng hoảng loạn.

Phải bấm chuông đến hai lần mới có người ra mở cửa. Cánh cửa sắt thiếu dầu kêu lên khô khốc, chùm hoa trắng bám vào cánh cửa đứt lìa rơi xuống đất. Ánh mắt người đàn ông chừng sáu mươi tuổi nhìn xoáy lấy tôi không mấy thân thiện.

Ðột nhiên gió thổi qua làm tung tà áo pijama mầu xanh nhạt rộng thùng thình. Mảng da bụng đen sạm có vết sẹo đỏ chạy quanh rốn, rõ ràng khi mặc ông ta không để ý là mình chưa đóng hết cúc. Lấy tay lúng túng cài lại hai cúc áo dưới, dúi cho tôi mẩu giấy nhàu nát rồi ông bước nhanh vào. Tôi chẳng hiểu sao nữa. Lòng chờn chợn, từ thời cha sinh mẹ đẻ đến giờ chẳng gặp ai có vết sẹo quái quỷ thế. Nó tạo thành một vòng tròn ôm trọn lấy cái rốn lồi to như con ốc nhồi. Vẫn tiếng két két thiếu dầu khô khốc, người đàn ông đã đi vào nhà từ lúc nào mà tôi vẫn chưa hoàn hồn. Có cái gì đó ám ảnh, cuốn lấy.

Ðứa em học khóa sau nhờ làm bài tập về biểu tượng học. Nó cứ làm như tôi giỏi lắm không bằng. Giáo dục đại học ở ta, có cố đến mấy, tung vào nhiều vốn đến mấy nhưng nếu không may mắn thì cũng chẳng có gì. Lời ông bán trà đá sau trường vẫn vang lên trong đầu tôi như thế ngay từ những hôm đầu nhập học.

Tấm giấy tôi vẫn để ở trong cặp, nét chữ cứng rắn nhưng linh cảm mách bảo rằng trong nét chữ đó vẫn có gì đó bất ổn. Cái hẹn ba ngày sau quay lại. Nếu con bạn không vội đi nghỉ ở Trung Quốc với anh người yêu hơn hai giáp thì tôi đã trả quách cái công việc này lại cho nó rồi. Ngõ 374 đường Giải Phóng, tìm đến phát hoảng. Trong định nghĩa lâu nay, Hà Nội là phố, là nhà mặt đường, là xe, là ồn ào, chẳng hiểu sao lại có cái góc mà người ta dễ bị lẫn với nông thôn đến thế. Dày đặc các bức tường dẫn vào là đỏ xanh chữ khoan cắt bê-tông và số điện thoại. Vào cái ngõ ấy con người ta dễ nhầm mình đang đi vào mê cung. Vài khuôn mặt u buồn dắt nhau qua lại, vài tiếng nói rất khẽ, bước đi rất nhẹ. Ngôi nhà tôi đến cũng không khác gì các ngôi nhà khác. Lối kiến trúc Hà Nội sau giải phóng, ảnh hưởng bởi quá trình tản cư với sân, vườn, giàn hoa, bàn uống nước, thêm bàn thờ lộ thiên. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở ngoài đường cách xa ba cây số ngoằn ngoèo.

Giờ đây tôi đang ngồi đối diện với người đàn ông mà ba hôm trước từng sợ hãi. Cái dáng nhỏ thó lấp không đầy chiếc ghế xỉn mầu thời gian. Giọt nước mắt lăn nhanh, vội, nóng. Nó lan nhanh từ ông ta sang tôi, mắt có gì đấy cay cay, đây là lần đầu tiên tôi thấy đàn ông khóc. Một người xấp xỉ tuổi bố tôi ở quê, xấp xỉ vị mang quân hàm đại tá. Nhưng ông ta không khóc mà ông ta gào, cả đời ông ta khóc đủ rồi. Phút cuối đời ông còn cố gọi tên ai đó. Anh con cả ở cùng nhà trong một lần gặp tôi trên Bờ Hồ kể thế.

Ðắn đo mãi cuối cùng tôi cũng quay trở lại căn nhà có người đàn ông mặc pijama xanh nhạt. Có điều gì đó khó diễn giải thúc giục tôi phải đúng hẹn. Và cũng chẳng rõ làm cách nào tôi có mặt ở ngôi nhà những giàn hoa giấy một cách chóng vánh mà không cần hỏi đường. Ngôi nhà như in hằn vào bộ não. Giàn hoa giấy rụng nhiều cánh trắng, giờ tôi mới để ý giàn hoa chỉ có hoa trắng mà tuyệt nhiên không một cánh hồng.

Người đàn ông có vẻ hốc hác hơn lần gặp trước. Ðôi mắt trũng sâu, râu ria mọc tua tủa, dáng đi cà nhắc. Giờ tôi mới để ý thấy là ông ta bị tật ở chân trái. Trên mục rao vặt thấy đề tên ông ta là Phạm Hối. Cái tên mang nhiều ý nghĩa. Số điện thoại tôi gọi mấy lần đều không liên lạc được. Thường thì trong mỗi lần đi viết thuê thế này tôi đều chuẩn bị một số thứ mà người thuê yêu cầu. Khi thì đọc trước quyển thơ, quyển truyện mà người ta yêu thích để cần thì trích dẫn. Lúc lại là tìm hiểu sự kiện lịch sử mà họ từng tham gia để viết cho sát thực tế. Cũng chẳng to tát gì, nhưng đó là kinh nghiệm bất thành văn mà bất cứ ai bước vào nghề đều phải biết.

Cửa hé, căn nhà trống hoác, tối om. Thứ ánh sáng duy nhất tồn tại là chiếc bóng đèn dây tóc đỏ lòm gắn lơ lửng trên trần. Cửa sổ bị bịt kín bởi nhiều vỏ bao xi-măng. Tất cả gợi nhớ đến một ngôi nhà hoang hơn là có người ở. Tôi thấy ớn lạnh.

Như đoán được suy nghĩ của tôi, chủ nhà lặng lẽ đi lại mở tung hai cửa sổ và cửa chính. Bụi từ hai chiếc cửa lâu ngày được mở bay tứ tung. Ngôi nhà bừng sáng lên. Bàn tay phụ nữ chắc lâu rồi không xuất hiện nơi đây. Hai chiếc ghế sa-lông để khuất trong góc, không có bàn. Gần giữa trưa mặt trời mới lên, nắng xua tan hơi lạnh hắt dần những tia mỏng vào phòng. Chiếc bóng mờ của ông in hằn xuống ghế. Im lặng.

*

Trích hồi ký của một đại tá:

"...Tết vẫn còn ngậm lại chút dư vị bởi hoa mai trên cành vẫn chưa tàn. Trung đội chúng tôi bị mắc kẹt lại trong rừng. Phía trước là đồn kiểm soát giặc mới dựng lên để ngăn chặn tiếp tế. Phía sau là núi, bạt ngàn núi. Thật là tiến thoái lưỡng nan...

Lương thực cạn dần. Ngay nước cũng không đủ uống. Hứng từ hốc đá cả ngày cũng chỉ được tráng đáy bình tông thứ nước đục nhờ, đậm đặc mùi hóa chất. Mấy hôm nay giặc quần dữ quá, máy bay bay trên đầu cả ngày lẫn đêm. Ðói lả. Ðến cả giấc ngủ cũng không trọn. Chúng thả cả chất độc hóa học và thuốc diệt cỏ làm chết hết cây rừng. Chỉ ước được một bữa rau tầu bay thỏa thuê...

Thằng Tín ra đi đầu tiên. Sốt rét rừng quật nó không gượng dậy được, thân héo xanh như tàu lá. Anh em vùi nó xuống mảnh đất gần suối. Con suối cạn gồng lên tiễn nó về với đất. Lúc hấp hối mắt nó vẫn nhìn đằm đằm về hướng bắc. Ở ngoài kia mẹ nó, vợ nó, con nó vẫn đợi. Nó mới nhận được thư nhà hồi đầu chiến dịch, vui là thế...

Thằng Hội đi tìm rau bị thám báo giết. Xác nó ở chỗ nào không rõ. Anh em cố chia nhau đi tìm. Nhưng tìm sao được, còn sức nữa đâu. Ðành để thân nó tự cháy rực dưới bom đạn này thôi. Thằng Huân đi cùng may mắn chạy về được cứ di súng vào đầu mình đòi tự sát theo...

Thằng Tâm, thằng Thanh, thằng Hải, thằng Hùng,... vẫn nằm đợi về cùng thằng Tín và Hội. Mọi người viết sẵn di chúc cho mình, viết thư về cho gia đình, cho người yêu. Những lá thư được gom lại treo lên thân cây to nhất. Thằng Huân đòi cắt chân mình cho mọi người ăn. Không ai đồng ý. Nó là thằng trẻ nhất người Hà Nội...

Chỉ mong ai đó sống để đem những lá thư này ra Bắc. Chiếc võng dù đã không còn đung đưa. Anh em chẳng còn sức mà chôn nhau nữa. Thần chết lởn vởn soi vào mặt từng người. Những khuôn mặt trẻ măng đầy sức sống mà giờ đành lấy luôn võng làm quan tài cho mình...

Mầu đỏ quạch của vài chiếc lá lưa thưa còn sót lại trên cành. Mầu xanh nõn da người. Mầu xanh bàng bạc áo lính, võng dù. Mầu xanh ngắt của da trời. Mầu đen của AK. Mầu xam xám của đất.

Mùi thuốc súng. Mùi hóa học. Mùi xác chết. Mùi nhớ thương. Mùi thức ăn bay lởn vởn trong trí tưởng tượng.

Kinh thành Huế xa lắm với những người con đất Bắc.

*

Tôi đã in lại cái này của cô trên mạng... Tôi ở đó, cô hiểu không? ... Có thể cô không hiểu nhưng tôi đã trốn... Tôi là một thằng hèn... Một thằng hèn không hơn không kém...

Người đàn ông khóc, gục mặt xuống sa-lông. Ở phía đối diện tôi vẫn quan sát và nghe ông ta nói. Chắc nhiều năm qua ông vẫn ngồi như thế, tự chất vấn cái khoảng không trước mình. Tự chất vấn quá khứ của mình. Nắng đã rọi kín căn phòng hẹp. Người đại tá cũng may mắn sống trở về. Ông Hối cũng sống trở về. Hai con người ở hai chiến tuyến.

Ông ta chỉ có duy nhất một yêu cầu là ngồi nghe ông ta nói, lúc nào chán thì lấy tiền trên cửa sổ ra về chứ không phải ghi chép gì cả. Cuốn hồi ký của vị đại tá ở đường Láng tôi đưa lên mạng cách đây vài tháng là đã đủ cho ông.

*

Tôi đã bàn giao lại công việc viết hồi ký cho bạn. Rồi tự động gỡ những bài hồi ký viết thuê ở trên blog xuống. Tôi sợ những mảnh đời đã quên lại vô tình gặp nhau.

Ðứa em gọi điện thoại giục làm nhanh hộ bài biểu tượng học. Vết sẹo tròn nơi bụng người đàn ông ngõ 374 chợt hiện về.

Trang 6 trong tổng số 27 trang.

Các tin mới nhất

Nhiều người đọc

Sách mới xuất bản

Thống kê

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay915
mod_vvisit_counterHôm qua4079
mod_vvisit_counterTất cả4536500

20 147
,
Hôm nay:30 - 3 - 2017
Hiện có 378 khách 1 thành viên online

Đăng ký tin thư

Tên:
Email: